بازار؛ گروه آب و انرژی: رشد سریع هوش مصنوعی مولد، تقاضای جهانی برق را افزایش داده و فشارهای تازهای بر سیستمهای تأمین و توزیع انرژی وارد کرده است. بر اساس نتایج این پژوهش، مصرف برق مراکز داده اختصاصیافته به هوش مصنوعی ممکن است از حدود ۱۱۸ تراواتساعت در سال ۲۰۲۴ به ۲۳۹ تا ۲۹۵ تراواتساعت در سال ۲۰۳۰ برسد؛ مقداری که تقریباً معادل یک درصد تقاضای جهانی برق خواهد بود.
برآوردهای صورت گرفته حاکی از این است که بیش از ۹۰ درصد ظرفیت محاسباتی پیشبینیشده در سه منطقه آمریکای شمالی، اروپای غربی و آسیا-اقیانوسیه متمرکز خواهد شد. این تمرکز جغرافیایی باعث میشود برخی مناطق، مانند ایالت اورگن آمریکا، ایرلند و آیووا، فشار بیشتری را بر شبکههای برق خود تجربه کنند؛ درحالیکه مناطق دارای سیستم برق بزرگتر، مانند تگزاس، توانایی بیشتری برای جذب تقاضای جدید دارند.
این مطالعه با استفاده از مدلهای زبانی بزرگ و تحلیل اسناد شرکتها، سیاستهای دولتی و گزارشهای رسانهای، الگوهای مکانی توسعه مراکز داده را شناسایی کرده و با استفاده از سناریوهای مختلف، تقاضای آینده برق را برآورد میکند. یافتهها نشان میدهند که زیرساخت هوش مصنوعی دیگر صرفاً بخشی از اقتصاد دیجیتال نیست، بلکه در حال تبدیل شدن به بخشی ساختاری از پویاییهای سیستم قدرت است.

آمریکا و چین سردمداران رشد مصرف
گسترش هوش مصنوعی مولد و تحلیل کلاندادهها موجب افزایش چشمگیر نیاز به توان محاسباتی شده است. بزرگتر شدن مدلهای هوش مصنوعی و پیچیدهتر شدن فرایند آموزش و اجرای آنها، به زیرساختهای محاسباتی قدرتمند، پردازندههای پیشرفته و مراکز داده عظیم نیاز دارد. در نتیجه، سرمایهگذاری در زیرساختهای دیجیتال با سرعت زیادی افزایش یافته و مراکز داده به یکی از پایههای صنعتی اقتصاد دیجیتال تبدیل شدهاند.
بااینحال، توسعه این زیرساختها هزینه انرژی قابلتوجهی دارد. طبق پیشبینی آژانس بینالمللی انرژی، مصرف برق تمام مراکز داده جهان ممکن است از حدود ۴۱۵ تراواتساعت در سال ۲۰۲۴ به حدود ۹۴۵ تراواتساعت در سال ۲۰۳۰ افزایش یابد. ایالات متحده و چین بخش عمده این افزایش را به خود اختصاص خواهند داد.
برخی تجهیزات پردازشی تا برابر تجهیزات معمولی انرژی مصرف کنند
مراکز داده هوش مصنوعی بهدلیل استفاده گسترده از پردازندههای گرافیکی (GPU) و انجام محاسبات موازی، معمولاً انرژی بیشتری نسبت به زیرساختهای محاسباتی متعارف مصرف میکنند. برخی تجهیزات پردازشی مورد استفاده در این مراکز ممکن است تا شش برابر تجهیزات معمولی انرژی مصرف کنند. علاوه بر این، تولید گرمای بیشتر به سیستمهای خنککننده قدرتمندتری نیاز دارد و میتواند تقاضای اوج برق را افزایش دهد.
شرکتها معمولاً مراکز داده خود را در مناطقی مستقر میکنند که برق نسبتاً ارزان، منابع انرژی تجدیدپذیر، آبوهوای مناسب، زیرساخت ارتباطی پیشرفته و سیاستهای حمایتی دارند. بااینحال، تمرکز تعداد زیادی از مراکز داده در یک منطقه ممکن است ظرفیت شبکه انتقال برق را تحت فشار قرار دهد.
سهم ۷۵ درصدی ۶ غول فناوری از مصرف برق مراکز داده
در این پژوهش مصرف برق ۶ شرکت بزرگ فناوری، شامل آمازون، مایکروسافت، گوگل، متا، اوراکل و اپل مورد بررسی قرار گرفته است. طبق برآورد نویسندگان، این شرکتها در مجموع حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد تقاضای برق مراکز داده بزرگمقیاس و مرتبط با خدمات ابری را به خود اختصاص میدهند.
پژوهشگران از ترکیب دو فناوری استفاده کردهاند: مدلهای زبانی بزرگ (LLM) و تولید تقویتشده با بازیابی اطلاعات (RAG). در این روش، اطلاعات موجود در گزارشهای مالی، اطلاعیههای سرمایهگذاری، گزارشهای زیستمحیطی، اسناد دولتی و اخبار منتشرشده بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ گردآوری و تحلیل شدهاند.
مدلها با بررسی محتوای اسناد، لحن و نشانههای زبانی مرتبط با سرمایهگذاری، توسعه زیرساخت و گسترش فعالیت شرکتها، احتمال احداث یا توسعه مراکز داده در مناطق مختلف را برآورد میکنند. سپس اطلاعات مربوط به ظرفیت تجهیزات، میزان مصرف برق، ساعات فعالیت، ضریب استفاده از تجهیزات و شاخص اثربخشی مصرف انرژی برای پیشبینی تقاضای آینده به کار میرود.
۳ سناریو برای برآورده مصرف تا ۲۰۳۰
برای برآورد مصرف برق تا سال ۲۰۳۰، سه سناریو در نظر گرفته شده است. بر اساس سناریوی محافظهکارانه مقدار مصرف در این مدت سالانه ۱۵ درصد رشد می کند. اما در سناریوی میانه از ۲۵ درصدی سالانه صحبت شده است. البته بر اساس سناریوی سوم که بیشترین رشد به آن اختصاص دارد، مقدار رشد مصرف ۳۵ درصد تخمین زده شده است.
جالب است که بدانید در هر سه سناریو، مصرف پایه برق مراکز داده سالانه ۱۰ درصد افزایش مییابد و سهم فعالیتهای محاسباتی مبتنی بر هوش مصنوعی نیز بهتدریج بیشتر میشود.
همچنین، پژوهشگران شاخصی با عنوان «شاخص فشار تقاضای برق» (EDPI) تعریف کردهاند. این شاخص نسبت تقاضای پیشبینیشده برق مراکز داده به مجموع عرضه قابلدسترس برق در هر منطقه را نشان میدهد. هدف آن، مقایسه فشار نسبی مراکز داده بر سیستمهای برق مناطق مختلف است.
مراکز جدید هوش مصنوعی کجا متمرکز می شوند؟
نتایج نشان میدهند که مراکز داده سنتی معمولاً پراکندگی جغرافیایی بیشتری دارند؛ زیرا نزدیکی به کاربران و کاهش تأخیر در انتقال اطلاعات از عوامل مهم مکانیابی آنها بوده است. در مقابل، مراکز داده جدید هوش مصنوعی بیشتر در خوشههای بزرگ و متمرکز توسعه مییابند.
بیش از ۹۰ درصد ظرفیت محاسباتی پیشبینیشده شرکتهای بزرگ در آمریکای شمالی، اروپای غربی و منطقه آسیا-اقیانوسیه متمرکز خواهد شد. دسترسی به انرژی، زیرساخت انتقال برق و فیبر نوری، شرایط اقلیمی مناسب و حمایت سیاستگذاران از مهمترین عوامل این تمرکز هستند.
در آمریکای شمالی، مناطقی مانند ویرجینیا، تگزاس، اوهایو و کارولینای شمالی از مراکز مهم توسعه زیرساختهای ابری و هوش مصنوعی محسوب میشوند. بازار بزرگ برق، زیرساختهای موجود و سیاستهای حمایتی به جذب سرمایهگذاری در این مناطق کمک میکنند.
در اروپا، هلند، بریتانیا و ایتالیا از مناطق مهم توسعه مراکز داده هستند. کشورهای شمال اروپا نیز بهدلیل برخورداری از منابع برقآبی و بادی و آبوهوای خنک، شرایط مناسبی برای فعالیت این مراکز دارند.
در منطقه آسیا-اقیانوسیه، سنگاپور، تایپه، مالزی و ژاپن بهواسطه تقاضای دیجیتال و سیاستهای توسعه زیرساخت، میزبان خوشههای مهم مراکز داده هستند. در خاورمیانه (عربستان و اسرائیل) نیز با سرمایهگذاریهای دولتی و دسترسی به زمین در توسعه برخی پروژهها نقش دارند.
بدون شک راهبرد شرکتها یکسان نیست. آمازون از تنوع جغرافیایی بیشتری برخوردار است و در مناطق دارای بازار بزرگ و زیرساخت پیشرفته گسترش مییابد. مایکروسافت و اوراکل بیشتر از مسیرهای توسعه متأثر از سیاستها و مشوقهای سرمایهگذاری پیروی میکنند. گوگل و متا به دسترسی انرژی و اتصال شبکهای اهمیت میدهند. اپل نیز با توجه به ساختار یکپارچه فعالیتهای خود، بیشتر بر توسعه زیرساخت در مناطق منتخب ایالات متحده تمرکز دارد.
در مجموع، دسترسی به انرژی، سیاستهای حمایتی و کیفیت زیرساختهای ارتباطی از مهمترین عوامل تعیینکننده مکانیابی مراکز داده هوش مصنوعی هستند.

پیشبینی مصرف برق تا سال ۲۰۳۰
برآوردها نشان میدهند که مصرف برق مراکز داده متعلق به شش شرکت بررسیشده، از حدود ۱۱۸ تراواتساعت در سال ۲۰۲۴ به ۲۳۹ تا ۲۹۵ تراواتساعت در سال ۲۰۳۰ خواهد رسید. این افزایش معادل نرخ رشد مرکب سالانه حدود ۱۳ تا ۱۷ درصد است.
میزان رشد مصرف برق در شرکتهای مختلف متفاوت خواهد بود. آمازون، مایکروسافت و گوگل بهدلیل گستردگی خدمات ابری و فعالیت جهانی، بیشترین تقاضای مطلق برق را خواهند داشت. متا نیز با وجود پیشبینی رشد مصرف، ممکن است از طریق بهبود بازده مدلها و تأمین برق تجدیدپذیر بخشی از فشار انرژی را مدیریت کند. مصرف پیشبینیشده اپل و اوراکل پایینتر است که با مقیاس و ساختار عملیاتی آنها ارتباط دارد.
در سناریوی خوشبینانه، افزایش مصرف برق پس از سال ۲۰۲۷ شتاب بیشتری میگیرد؛ زیرا انتظار میرود استقرار زیرساختهای بزرگ هوش مصنوعی و خوشههای آموزشی مدلهای پیشرفته گسترش یابد.
این مقدار افزایش، از نظر مصرف انرژی قابلتوجه است. طبق محاسبات مقاله، مصرف برق پیشبینیشده در سال ۲۰۳۰ با مصرف سالانه برق حدود ۲۷ میلیون خانوار آمریکایی قابلمقایسه است.
برای درک بهتر مقیاس این رشد باید میان مصرف برق مراکز داده هوش مصنوعی شرکتهای بررسیشده و مصرف تمام مراکز داده جهان تفاوت قائل شد. رقم ۲۳۹ تا ۲۹۵ تراواتساعت مربوط به گروه شرکتهای مورد مطالعه است، درحالیکه برآورد حدود ۹۴۵ تراواتساعت آژانس بینالمللی انرژی، کل مراکز داده جهان را دربرمیگیرد.
فشار منطقهای بر سیستمهای برق
یکی از مهمترین یافتههای پژوهش این است که تقاضای برق مراکز داده بهطور یکنواخت در جهان توزیع نمیشود. کمتر از ده منطقه نزدیک به دوسوم تقاضای پیشبینیشده را به خود اختصاص میدهند.
در سناریوی میانه، اورگن، ویرجینیا، آیووا، اوهایو و ایرلند از مراکز اصلی تقاضای برق مراکز داده خواهند بود و هرکدام ممکن است سالانه بیش از ۱۵ تراواتساعت برق مصرف کنند. تگزاس، هلند و ایالت واشینگتن نیز از مناطق مهمی هستند که تقاضای آنها رو به افزایش است.








نظر شما