بازار؛ گروه کشاورزی: بازار جهانی بادمجان در سال ۲۰۲۵ با رشد محدود ارزش مبادلات تجاری همراه بود، اما عملکرد کشورهای صادرکننده نشان‌دهنده تفاوت چشمگیر میان روند صادراتی بازیگران اصلی این بازار است.
مجموع ارزش صادرات جهانی بادمجان در سال گذشته میلادی به ۶۶۷.۷ میلیون دلار رسید که نسبت به سال ۲۰۲۴ با رشد ۱.۵ درصدی همراه شده است
بر اساس گزارش منتشرشده در وب‌سایت آماری «World’s Top Exports»، مجموع ارزش صادرات جهانی بادمجان در سال گذشته میلادی به ۶۶۷.۷ میلیون دلار رسید. این رقم در مقایسه با سال ۲۰۲۱ که ارزش صادرات این محصول ۵۹۸.۸ میلیون دلار بود، افزایش ۱۱.۵ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین ارزش مبادلات صادراتی بادمجان نسبت به سال ۲۰۲۴ با رشد ۱.۵ درصدی همراه شده است.
اروپا؛ بزرگ‌ترین قطب صادرات بادمجان در سال ۲۰۲۵
بررسی جغرافیایی تجارت این محصول نشان می‌دهد اروپا با صادراتی به ارزش ۴۳۱ میلیون دلار و سهم ۶۴.۵ درصدی از بازار جهانی، بزرگ‌ترین قطب صادرات بادمجان در سال ۲۰۲۵ بوده است. آمریکای شمالی با سهم ۲۱.۳ درصدی در جایگاه دوم قرار دارد و کشورهای آسیایی نیز ۱۰.۲ درصد از ارزش صادرات جهانی این محصول را به خود اختصاص داده‌اند.
در مقابل، سهم آمریکای لاتین به‌استثنای مکزیک و با احتساب کشورهای حوزه کارائیب ۲.۲ درصد، آفریقا ۱.۶ درصد و اقیانوسیه شامل فیجی، استرالیا و نیوزیلند تنها ۰.۲ درصد گزارش شده است. این ترکیب نشان می‌دهد بخش عمده تجارت جهانی بادمجان در اختیار تولیدکنندگان و صادرکنندگان اروپایی و آمریکای شمالی قرار دارد و سهم سایر مناطق، به‌ویژه اقیانوسیه و آفریقا، محدود است.
اسپانیا در صدر صادرکنندگان بادمجان جهان
بر اساس رتبه‌بندی کشورهای صادرکننده، اسپانیا با صادرات ۲۵۷.۹ میلیون دلاری و سهم ۳۸.۶ درصدی از کل بازار جهانی، جایگاه نخست را در اختیار دارد. هلند با ۱۰۷.۱ میلیون دلار و سهم ۱۶ درصدی در رتبه دوم قرار گرفته و مکزیک نیز با صادرات ۹۹.۲ میلیون دلاری و سهم ۱۴.۹ درصدی، سومین صادرکننده بزرگ بادمجان در جهان بوده است.
ایالات متحده آمریکا با ۳۷.۶ میلیون دلار و سهم ۵.۶ درصدی در رتبه چهارم و ترکیه با ۱۸.۹ میلیون دلار و سهم ۲.۸ درصدی در جایگاه پنجم قرار دارند. این پنج کشور در مجموع ۷۸ درصد از ارزش صادرات جهانی بادمجان را به خود اختصاص داده‌اند؛ موضوعی که از تمرکز بالای بازار صادراتی این محصول در تعداد محدودی از کشورها حکایت دارد.
پس از این کشورها، بلژیک با ۱۶.۹ میلیون دلار، ایتالیا با ۱۳.۳۸ میلیون دلار، فرانسه با ۱۲.۹۸ میلیون دلار، هندوراس با ۱۱.۸ میلیون دلار، چین با ۱۱.۷ میلیون دلار و اردن با ۱۱.۴ میلیون دلار در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.
در سال ۲۰۲۵ ایران نیز با صادرات ۸.۵ میلیون دلاری و سهم ۱.۳ درصدی از بازار جهانی، در جایگاه دوازدهم این فهرست قرار دارد
ایران نیز با صادرات ۸.۵ میلیون دلاری و سهم ۱.۳ درصدی از بازار جهانی، در جایگاه دوازدهم این فهرست قرار دارد. پس از ایران، اتریش با ۷.۴ میلیون دلار، مالزی با ۶ میلیون دلار و کانادا با ۵.۴ میلیون دلار صادرات، سه کشور دیگر حاضر در فهرست ۱۵ صادرکننده بزرگ بادمجان جهان هستند.
مجموع صادرات این ۱۵ کشور به ۹۳.۸ درصد از کل ارزش صادرات جهانی بادمجان می‌رسد. این میزان تمرکز نشان می‌دهد اگرچه کشورهای متعددی در تجارت این محصول حضور دارند، اما بخش عمده درآمد صادراتی در اختیار گروه محدودی از تأمین‌کنندگان اصلی است.
افت سنگین صادرات ایران در مقایسه با رقبا
با وجود قرار گرفتن ایران در میان ۱۵ صادرکننده بزرگ بادمجان جهان، بررسی تغییرات صادراتی کشورها نشان می‌دهد عملکرد ایران در سال ۲۰۲۵ یکی از ضعیف‌ترین روندها را در میان صادرکنندگان اصلی داشته است. ارزش صادرات بادمجان ایران نسبت به سال ۲۰۲۴ با کاهش ۶۷.۹ درصدی مواجه شده و این کشور بیشترین افت صادرات را در میان ۱۵ صادرکننده نخست جهان ثبت کرده است.
پس از ایران، چین با کاهش ۲۴.۹ درصدی، مکزیک با افت ۱۴.۵ درصدی، مالزی با کاهش ۷.۹ درصدی و فرانسه با افت ۷.۱ درصدی، بیشترین کاهش صادرات را در میان کشورهای فهرست‌شده تجربه کرده‌اند.
در مقابل، اردن با رشد ۲۳۲.۹ درصدی صادرات، بیشترین افزایش را در میان ۱۵ صادرکننده بزرگ بادمجان داشته است. هندوراس با رشد ۲۸.۷ درصدی، ترکیه با ۱۲.۲ درصد و هلند با ۱۱ درصد افزایش صادرات، دیگر کشورهای دارای عملکرد مثبت در این بازار بوده‌اند.
مقایسه این ارقام نشان می‌دهد در شرایطی که برخی کشورهای منطقه و رقبای تجاری ایران توانسته‌اند صادرات خود را افزایش دهند، صادرات بادمجان ایران با افتی قابل‌توجه روبه‌رو شده است. به‌ویژه عملکرد ترکیه و اردن از این منظر اهمیت دارد که هر دو کشور در بازار صادرات محصولات کشاورزی تازه حضور دارند و در سال مورد بررسی توانسته‌اند ارزش صادرات بادمجان خود را افزایش دهند.
کاهش ۶۷.۹ درصدی صادرات ایران
کاهش ۶۷.۹ درصدی صادرات ایران در شرایطی اتفاق افتاده که این کشور همچنان در میان صادرکنندگان اصلی محصول قرار دارد و سهمی ۱.۳ درصدی از تجارت جهانی را به خود اختصاص داده است. این وضعیت نشان می‌دهد حفظ جایگاه صادراتی، به‌ویژه در بازار محصولات فسادپذیر، به استمرار عرضه و توان رقابت در بازارهای هدف وابسته است. البته آمار ارائه‌شده به‌تنهایی علت کاهش صادرات ایران را مشخص نمی‌کند و برای تحلیل دقیق‌تر آن باید عواملی مانند میزان تولید، قیمت تمام‌شده، کیفیت محصول، هزینه حمل‌ونقل، شرایط تجارت با کشورهای مقصد و محدودیت‌های صادراتی نیز بررسی شود.
آلمان بزرگ‌ترین واردکننده خالص بادمجان جهان
در سوی دیگر تجارت جهانی بادمجان، آلمان با ثبت ۱۲۱.۱ میلیون دلار کسری تجاری، بزرگ‌ترین واردکننده خالص این محصول در سال ۲۰۲۵ بوده است. کسری تجاری آلمان نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۱۳.۹ درصد افزایش یافته است؛ به این معنا که ارزش واردات بادمجان این کشور به‌مراتب بیشتر از صادرات آن بوده است.
فرانسه با ۷۳.۶ میلیون دلار کسری تجاری در رتبه دوم قرار دارد و آمریکا با ۶۶.۷ میلیون دلار، بریتانیا با ۵۹.۱ میلیون دلار و کانادا با ۳۷ میلیون دلار کسری تجاری، در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.
ایتالیا با ۲۳.۲ میلیون دلار، سوئیس با ۱۷.۱ میلیون دلار، سنگاپور با ۱۲ میلیون دلار، روسیه با ۱۰.۶ میلیون دلار و سوئد با ۹.۳ میلیون دلار کسری تجاری نیز دیگر کشورهای حاضر در این فهرست هستند.
همچنین اتریش با ۸.۸ میلیون دلار، دانمارک با ۷.۹ میلیون دلار، رومانی با ۶.۸۲ میلیون دلار، سوریه با ۶.۸۱ میلیون دلار و لهستان با ۶.۵ میلیون دلار کسری تجاری، ۱۵ کشور نخست دارای بیشترین تراز منفی در تجارت بادمجان را تشکیل می‌دهند.
نظر شما