بازار؛ گره صنعت: محمدمسعود سمیعینژاد، رئیس هیات عامل ایمیدرو در چهارمین کنفرانس تخصصی اکتشاف ذخایر معدنی بیان کرد: امروز یکی از راهبردیترین موضوعات پیشروی بخش معدن، توسعه حفاریهای نوین اکتشافی عمیق و عبور از اکتشافات سطحی به سمت معدنکاری نسل آینده است. در این زمینه سؤال اصلی این است که آیا باید به سمت اکتشاف عمیق حرکت کنیم یا خیر و سؤال مهمتر این است که این حرکت را با کدام فناوری و مدل اقتصادی و چه راهبردی باید آغاز کنیم.
سمیعینژاد افزود: طی دهههای گذشته، بخش عمده فعالیتهای اکتشافی جهان بر ذخایری متمرکز بوده است که در سطح و اعماق نسبتا کم قرار داشتند و نشانههای زمینشناسی، ژئوشیمیایی یا ژئوفیزیکی آنها بهسادگی قابل شناسایی بود. با این حال، بسیاری از این اهداف آسان و کمعمق در مناطق بالغ معدنی، پیش از این شناسایی شدهاند.
وی گفت: مرز جدید اکتشاف در جهان به تدریج از سطح زمین به سمت ذخایر پنهان، پوشیده و عمیق حرکت کرده است. بنابراین، نسل آینده اکتشاف باید بتواند چند صد متر، یک کیلومتر و در برخی محیطهای زمینشناسی حتی چند کیلومتر زیر سطح زمین را با دقت بیشتری مطالعه و ارزیابی کند. این تغییر صرفا به معنای افزایش عمق حفاری نیست، بلکه بیانگر تغییر کامل در معماری اکتشافی است.
رئیس هیات عامل ایمیدرو تصریح کرد: برای درک ظرفیت فناوری حفاری، کافی است به تجربه حفاریهای فوقعمیق در جهان نگاه کنیم. حفاری فوق عمیق کولا در روسیه به عمق بیش از ۱۲ کیلومتر رسید و نشان داد که بشر از نظر فنی قادر است به اعماقی وارد شود که زمانی دستنیافتنی تصور میشد. پروژههای حفاری عمیق در کشور آلمان نیز به بیش از ۹ کیلومتر رسید.
وی اضافه کرد: این پروژهها عمدتا ماهیت علمی داشتند و پروژههای معمول اکتشاف معدنی محسوب نمیشدند، اما درس مهم آنها برای صنعت و معدن کاملا روشن است. عمق، یک مانع مطلق نیست؛ بلکه یک مسئله مهندسی، اقتصادی و فناورانه است.
سمیعینژاد گفت: در صنعت اکتشاف معدنی نیز نمونههای قابلتوجهی وجود دارد، در یک نمونه در کانادا اکتشاف در عمق بیش از ۳۴۰۰ متر انجام شده است. این ارقام نشان میدهد که اکتشاف عمیق دیگر یک موضوع نظری نیست. حفاری عمیق، دشوارتر و پرهزینهتر است. هرچه عمق افزایش پیدا کند، هزینه و پیچیدگی عملیات نیز افزایش مییابد و شاید مهمتر از همه، هزینه یک تصمیم اشتباه چند برابر میشود. بنابراین، اصل اساسی در اکتشاف عمیق این است که پیش از آنکه عمیقتر حفاری کنیم، باید هوشمندانهتر هدفگذاری کنیم.
سمیعینژاد عنوان کرد: در ایران نیز بخش عمده فعالیتهای اکتشافی در بسیاری از مناطق، بر شناسایی ذخایر سطحی و کمعمق متمرکز بوده است. طبیعی است که با گذشت زمان، بسیاری از ذخایری که آثار آنها در سطح زمین قابل مشاهده بوده، شناسایی شدهاند و امروز صنعت معدن برای اکتشاف ذخایر جدید، ناگزیر است به سمت اعماق بیشتر زمین حرکت کند.
وی تاکید کرد: آینده اکتشاف معدنی را نمیتوان صرفا در سطح زمین جستوجو کرد. بخش قابلتوجهی از ذخایر نسل آینده در اعماق زمین و در مناطقی قرار دارند که ممکن است هیچ نشانه مستقیم و مشخصی در سطح نداشته باشند. برای دستیابی به این ذخایر، لازم است نگاه ما از اکتشافات سطحی و کم عمق به سمت اکتشاف سیستماتیک در عمق تغییر کند. این تحول، نیازمند توسعه تجهیزات حفاری عمیق، آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص، استفاده از فناوریهای ژئوفیزیک عمقی، مدلسازی سهبعدی و ایجاد بانکهای اطلاعاتی یکپارچه اکتشاف است. همچنین، همکاری و همافزایی میان سازمانهای دولتی، دانشگاهها، شرکتهای معدنی و بخش خصوصی میتواند نقش مهمی در توسعه این حوزه داشته باشد.
سمیعینژاد اظهار کرد: آینده اکتشاف معدنی تنها در آنچه در سطح زمین مشاهده میکنیم، خلاصه نمیشود. بخش مهمی از آینده معدنکاری در اعماق زمین قرار دارد. کشورهایی که بتوانند فناوری شناسایی و اکتشاف ذخایر عمیق را توسعه دهند، در آینده از مزیت مهمی در تامین مواد معدنی برخوردار خواهند بود. باید حفاری عمیق را نه صرفا بهعنوان افزایش عمق، بلکه بهعنوان بخشی از یک سیستم اکتشافی هوشمند، دقیق و مبتنی بر فناوری مورد توجه قرار دهیم.
رئیس هیات عامل ایمیدرو در پایان گفت: امیدوارم با توسعه دانش فنی، سرمایهگذاری در تجهیزات جدید و استفاده از ظرفیت و توان متخصصان کشور، بتوانیم فصل جدیدی را در اکتشاف ذخایر عمیق معدنی ایران آغاز کنیم.
نظر شما