به گزارش بازار، گزارش تحلیلی پلتفرم مستربلیط از رفتار کاربران در دوره جنگ ۴۰روزه که اخیرا منتشر شده نشان میدهد بازار سفر ایران در این دوره تنها با کاهش تقاضا مواجه نشد، بلکه الگوی تصمیمگیری مسافران، زمان خرید، وسیله حملونقل و حتی شکل انتخاب مسیر نیز تغییر کرد. بر اساس این دادهها، تعداد سفرهای ثبتشده در اسفند ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۰ درصد کاهش یافت و ۷۵ درصد سفرهایی که از پیش برنامهریزی شده بودند، در هفته نخست جنگ لغو شدند.
افت سفر از پیش از خرید آغاز شد
بازار سفر پیش از آغاز جنگ در مسیر رشد قرار داشت. تعداد سفرهای ثبت شده در مستربلیط در بهمن ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل ۲۴.۵ درصد افزایش پیدا کرده بود، اما آغاز جنگ در ۹ اسفند این روند را متوقف کرد. در ادامه، میانگین جستجوهای روزانه سفر نیز ۵۵ درصد کاهش یافت؛ بنابراین بخشی از تقاضا پیش از آنکه به مرحله خرید برسد، از بازار خارج شد.
با این حال، تقاضای سفر بهطور کامل از بین نرفت. دادههای این گزارش نشان میدهد مسافران در شرایط بیثباتی، تصمیم سفر را به زمان نزدیکتری موکول کردند. سهم خرید بلیط در فاصله کمتر از ۲۴ ساعت تا زمان سفر از ۴۰ درصد به ۶۰ درصد رسید. همزمان، سهم سفرهای یکطرفه نیز حدود ۵ درصد افزایش یافت؛ نشانهای از اینکه مسافران در این دوره انعطاف بیشتری در برنامهریزی سفر داشتند.
اتوبوس جای بخشی از سفرهای هوایی را گرفت
یکی از مهمترین تغییرات ثبتشده در بازار حملونقل، انتقال بخشی از تقاضای سفر هوایی به حمل و نقل جادهای بود. در نخستین روز جنگ، ۹ اسفند، فروش بلیط اتوبوس در پلتفرم مستربلیط حدود ۲۰۰ درصد افزایش یافت و به سه برابر روزهای قبل رسید. این رشد همزمان با توقف پروازها نشان میدهد بخشی از مسافران، به جای حذف کامل سفر، گزینه حمل و نقل در دسترس را جایگزین کردند.
البته جایگزینی کامل اتفاق نیفتاد. از میان مسافرانی که پروازشان لغو شده بود، ۸۴ درصد در نهایت سفر خود را لغو کردند و بخشی از سایر مسافران به گزینههای زمینی روی آوردند. در نتیجه، افزایش تقاضای اتوبوس را باید بیشتر به عنوان انتقال بخشی از بازار دانست، نه جبران کامل افت سفرهای هوایی.
«مسیر ترکیبی» برای حفظ سفر در نبود مسیر مستقیم
یکی دیگر از تغییرات قابلتوجه در این دوره، افزایش استفاده از سفرهای چندمرحلهای بود. بر اساس این گزارش، ۲.۵ درصد بلیطهای فروختهشده در این دوره از طریق قابلیت «مسیر ترکیبی» انجام شده است؛ قابلیتی که امکان ترکیب چند وسیله حمل و نقل و استفاده از ایستگاههای بینراهی را برای سفرهایی که مسیر مستقیم نداشتند، فراهم میکرد.
این تغییر نشان میدهد در شرایطی که ظرفیت مستقیم حمل و نقل کاهش پیدا میکند، بخشی از تقاضا به سمت راهکارهای انعطافپذیرتر حرکت میکند. در واقع، مسئله مسافر دیگر صرفاً پیدا کردن یک بلیط مستقیم نیست، بلکه یافتن ترکیبی از گزینههای موجود برای رسیدن به مقصد است.
همه مقاصد به یک اندازه آسیب ندیدند
کاهش تقاضا در تمامی مقاصد یکسان نبود. در میان مقاصد داخلی، قم، تهران، اصفهان و شیراز از جمله شهرهایی بودند که افت قابل توجهی را تجربه کردند، در حالیکه سرعت بازگشت تقاضا در برخی شهرها متفاوت بود و قم زودتر از برخی مقاصد دیگر وارد مسیر احیا شد.
در بازار سفر خارجی نیز ایروان، استانبول و وان از جمله مسیرهایی بودند که زودتر نشانههای بازگشت تقاضا را نشان دادند. همچنین در برخی مقاصد جنوبی مانند کیش، قشم، چابهار و بوشهر، تقاضا در دوره جنگ با افت شدید مواجه شد.
بازار هتل حتی بیشتر از حملونقل افت کرد
اثر بحران به بازار بلیط محدود نماند و اقامتگاهها نیز با کاهش شدید تقاضا مواجه شدند. طبق دادههای مستربلیط، تقاضای بازار هتل در اواسط اسفند حدود ۹۰ درصد کاهش یافت و فروش هتل این پلتفرم نیز بیش از ۹۰ درصد افت کرد.
روند بازگشت در هفتههای بعد متفاوت بود. در اواسط فروردین، زمانی که حدود ۳۰ درصد تقاضای بازار به حالت قبل برگشته بود، فروش هتل در مستربلیط بیش از ۱۵ درصد افزایش یافت. در اواسط اردیبهشت نیز با بازگشت حدود ۴۵ درصدی تقاضای بازار، فروش هتل این پلتفرم ۴۰ درصد رشد کرد. مستربلیط اعلام کرده است که پس از جنگ، سهم خود از بازار هتل را بیش از دو برابر کرده است.
۲۰۱ میلیارد تومان بلیط وارد فرآیند استرداد شد
یکی از آثار اقتصادی جنگ برای بازار سفر، حجم بالای کنسلی و بازپرداخت بود. بر اساس دادههای مستربلیط، ارزش بلیطهایی که در این دوره وارد فرآیند استرداد وجه شدند به حدود ۲۰۱ میلیارد تومان رسید.
بازپرداخت مبالغ نیز بلافاصله با پایان جنگ تمام نشد. تا پایان جنگ ۱۲۳ میلیارد تومان، طی دو هفته پس از آغاز مجدد پروازها ۱۵۷ میلیارد تومان و تا شش هفته پس از آغاز پروازها ۱۹۱ میلیارد تومان از مبالغ بلیطهای کنسلشده به مسافران مسترد شد. این روند نشان میدهد آثار عملیاتی بحران، حتی پس از بازگشت حمل و نقل به شرایط عادی نیز برای چندین هفته ادامه داشته است.
فشار مضاعف بر خدمات پشتیبانی
کاهش سفرها به معنای کاهش نیاز به خدمات پشتیبانی نبود. برعکس، در طول جنگ ۴۰روزه بیش از ۱۳۱ هزار تماس با پشتیبانی مستربلیط ثبت شد. استرداد بلیط، وضعیت انجام سفر، پیگیری خرید و دسترسی به بلیط از مهمترین موضوعات این تماسها بودند.
این مسئله نشان میدهد در دورههای بحران، عملکرد یک پلتفرم سفر فقط با میزان فروش سنجیده نمیشود و مدیریت کنسلی، بازپرداخت، اطلاعرسانی و پاسخگویی به کاربران به بخش مهمی از فعالیت عملیاتی تبدیل میشود.
بازگشت تدریجی تقاضا؛ اما نه لزوماً بازگشت کامل بازار
دادههای ماههای بعد از جنگ از بازگشت قابلتوجه تقاضا حکایت دارد. مستربلیط اعلام کرده است که در مرداد ۱۴۰۵ تعداد جستجوهای روزانه در این پلتفرم از ۲.۵ میلیون عبور کرده و در شاخصهایی مانند تعداد کاربران، جستجو و درآمد ماهانه نیز رکوردهای جدیدی ثبت شده است. با این حال، رشد دوباره جستجو و فروش را نمیتوان به معنای بازگشت کامل تمام بخشهای بازار سفر به شرایط پیش از جنگ دانست. سرعت احیای مقاصد، شیوههای حملونقل و بازار اقامت یکسان نبوده است.
در مجموع، دادههای مستربلیط نشان میدهد جنگ ۴۰روزه علاوه بر کاهش محسوس حجم سفر، ساختار تقاضا را نیز تغییر داد؛ مسافران دیرتر تصمیم گرفتند، سفرهای یکطرفه افزایش یافت، بخشی از تقاضای هوایی به اتوبوس منتقل شد و استفاده از مسیرهای ترکیبی افزایش پیدا کرد. همزمان، بازار هتل با افت شدید مواجه شد و فرآیند استرداد بلیطها میلیاردها تومان منابع مالی را برای هفتهها درگیر کرد. این دادهها تصویری از بازاری ارائه میکنند که پس از یک شوک شدید، بهتدریج در حال بازیابی است، اما الگوی رفتاری مسافران در آن با قبل از بحران یکسان نمانده است.
برای مشاهده گزارش کامل می توانید به https://mrbilit.com/mag/mrbili-report-war-travel-market/ مراجعه کنید
نظر شما