جور ناترازی گاز باز هم بر دوش صنایع| تولید و صادرات پتروشیمی روی لبه تیغ کسری

بازار؛ گروه آب و انرژی: با نزدیک شدن به نیمه دوم سال نگرانی ها هم بیشتر شده است. کارشناسان مدعی اند که زمستان سختی در راه است چرا که بخشی از ظرفیت تولید گاز کشور به دلیل حملات دشمن از دست رفته و از سوی دیگر تقاضای بخش خانگی هم احتمالا نسبت به سال گذشته بیشتر باشد. در چنین شرایطی تامین گاز واحدهای صنعتی و نیروگاهی با اما و اگر مواجه شده است. مسئولین صنعت برق البته مدعی اند که حدود ۸۵ درصد ذخایر نیروگاهی از همین حالا تکمیل شده و امیدوارند که مشکلی از این جهت پیش نیاید اما احتمال بروز خاموشی در زمستان امسال به خصوص برای صنایع خیلی هم دور از انتظار نیست. در صنعت پتروشیمی اما نگرانی ها بیشتر است.

علی ربانی مدیر بهینه‌سازی مصرف انرژی شرکت ملی صنایع پتروشیمی به بازار می گوید وضعیت تولید و صادرات پتروشیمی ها به طول کامل به تامین خوراک و مساله ناترازی گاز بستگی دارد.

درپیک سال گذشته حدود ۸۶۰ میلیون مترمکعب گاز به شبکه تزریق شد و در اوج مصرف ۲۵۰ الی ۳۰۰ میلیون مترمکعب کسری داشتیم. احتمال می رود که حتی امسال شرایط سخت تری را نسبت به سال گذشته داشته باشیم؛ چراکه ظرفیت از دست رفته در جنگ حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب برآورد می شود. با این اوصاف میزان ناترازی را در اوج مصرف به حدود ۳۵۰ میلیون متر مکعب خواهد رسید

به گفته او، درپیک سال گذشته چیزی حدود ۸۶۰ میلیون مترمکعب گاز به شبکه تزریق شد و در اوج مصرف حدود ۲۵۰ الی ۳۰۰ میلیون مترمکعب کسری داشتیم. احتمال می رود که حتی امسال شرایط سخت تری را نسبت به سال گذشته داشته باشیم؛ چراکه ظرفیت از دست رفته(با فرض بازگشت ۱۰۰ میلیون متر مکعب از تولید آسیب دیده تا پیک مصرف) در جنگ حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب برآورد می شود. با این اوصاف می توان ادعا کرد که میزان ناترازی را در اوج مصرف به حدود ۳۵۰ میلیون متر مکعب خواهد رسید.

این مقام مسئول در صنعت پتروشیمی ادامه داد: البته هنوز دولت اعلام نکرده که این افزایش کسری قرار است که چگونه جبران شود اما پیش بینی می شود که گاز رسانی به نیروگاه ها و صنایع با محدودیت بیشتری مواجه شود و این بخش ها در نهایت جور افزایش ناترازی را بکشند که نتیجه آن نیز بر سفره همه خانوارهای ایرانی منعکس خواهد شد.

صرفه جویی صرفاً یک انتخاب نیست

ایران در تولید گاز نیز در میان کشورهای اصلی جهان قرار دارد. بر اساس Statistical Review of World Energy، تولید جهانی گاز در سال ۲۰۲۴ به چهارهزارو ‌۱۲۴ میلیارد مترمکعب رسید و آمریکا، روسیه، ایران و چین چهار تولیدکننده بزرگ بودند. سهم این چهار کشور روی‌ هم ۵۳ درصد تولید جهان بود که رقم بسیار بالایی است. با این اوصاف نمی توان ادعا کرد که مشکل امروز ناترازی گاز تنها به بخش تولید مربوط می شود و دولت باید تنها و تنها به دنبال افزایش ظرفیت تولید باشد. این همان نکته ای است که کارشناسان حوزه انرژی نیز بدان تاکید کرده و مدعی اند که مدیریت مصرف یک نه یک انتخاب بلکه این الزام است.

آرش نجفی کارشناس انرژی و رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران در اینباره می‌گوید: اصلا مصلحت ما صرفا افزایش تولید نیست؛ اینکه تصور کنیم با افزایش تولید می‌توانیم این مشکل را حل کنیم و به دنبال جذب سرمایه برای این کار باشیم، تا نیاز کشور را تأمین کنیم، تأکید دارم که به مصلحت کشور نیست. چراکه لازم است هم‌زمان با افزایش تولید، بهره‌وری مصرف انرژی ساختارهای تولید را ارتقا دهیم. درواقع ما باید برای افزایش راندمان و کاهش مصرف انرژی اقدامات جدی داشته باشیم.

اصلا مصلحت ما صرفا افزایش تولید نیست؛ اینکه تصور کنیم با افزایش تولید می‌توانیم این مشکل را حل کنیم و به دنبال جذب سرمایه برای این کار باشیم، تا نیاز کشور را تأمین کنیم، تأکید دارم که به مصلحت کشور نیست. چراکه لازم است هم‌زمان با افزایش تولید، بهره‌وری مصرف انرژی ساختارهای تولید را ارتقا دهیم

این فعال اقتصادی در ادامه گفت: در حال حاضر می‌توانیم کمبود گاز کشور را با اصلاح ساختاری و بهبود راندمان سیستم گرمایشی و سرمایشی کشور برطرف کنیم. تفاوت مصرف انرژی در روزهای گرم و روزهای سرد سال ناشی از استفاده از سیستم‌های گرمایشی یا سرمایشی است که نیاز ساختمان و منازل را تأمین می‌کند.

به گفته رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، در زمینه سیستم‌های گرمایشی، گاز مصرفی این حوزه نزدیک به ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب است که صرفا برای تأمین گرمایش خانگی استفاده می‌شود. حال اگر در این شرایط، تغییر مصرف ایجاد کنیم، تفاوت قابل تأملی ایجاد می‌شود. مثلا ۲۱ میلیون بخاری گازی موجود در کشور را با بخاری گرید A معاوضه کنیم. همین اقدام ساده به‌راحتی می‌تواند حدود صد میلیون مترمکعب در مصرف گاز کشور صرفه‌جویی کند.

تورم کالایی در راه است؟

در نهایت، عبور از زمستان پیش رو مستلزم یک تغییر پارادایم اساسی در حکمرانی انرژی است؛ عبور از رویکرد «عرضه‌محور» و حرکت به سمت «مدیریت تقاضا». مادامی که قیمت‌گذاری انرژی در بخش خانگی، انگیزه‌ای برای کاهش مصرف ایجاد نکند و استانداردهای مصرف در تجهیزات گرمایشی و ساختمان‌سازی به مرحله اجرا نرسد، تمامی فشارهای ناشی از ناترازی بر دوش صنایع و نیروگاه‌ها خواهد بود.

برای جلوگیری از فلج شدن صنایع در ماه‌های پیش رو، دولت باید در کنار اولویت‌بندی تأمین گاز نیروگاه‌ها، برنامه‌ای فوری برای بهینه‌سازی مصرف در بخش ساختمان و نوسازی تجهیزات حرارتی تدوین کند، چرا که تداوم وضع موجود نه تنها تولید صنعتی را با چالش مواجه می‌کند، بلکه می‌تواند تورم ناشی از کاهش عرضه کالا را در ماه‌های آینده به بازار تحمیل کند.