بازار؛ گروه استان ها: کارخانه پارسیلون خرمآباد، روزگاری نگین صنعت نساجی لرستان بود؛ مجموعهای ۲۰۰ هکتاری در کیلومتر هشت جاده خرمآباد که با خطوط تولید نخ نایلون، زیرساختهای آب، برق و گاز و تجهیزات تخصصی، ظرفیت تولید سالانه ۱۴ هزار تن انواع نخ نایلون خام و استرچ و یکهزار تن گرانول پلیآمید ۶ را داشت. این کارخانه نه فقط یک واحد تولیدی، بلکه بخشی از زیرساخت صنعتی لرستان بود که سرنوشتش با توسعه صنعتی استان گره خورده بود. اما آنچه بر سر این مجموعه آمد، روایتی است از واگذاری بدون اهلیت، بدهیهای انباشته و وعدههایی که هرگز محقق نشد.
در سالهای اوج فعالیت، بین یکهزار و ۴۰۰ تا یکهزار و ۶۰۰ نفر در پارسیلون اشتغال مستقیم داشتند و زنجیرهای از مشاغل غیرمستقیم را نیز پشتیبانی میکرد. امروز اما تعداد کارگران رسمی باقیمانده به کمتر از ۱۲۳ نفر رسیده و بسیاری از آنان نیز عملاً نگهبان تأسیسات هستند، نه کارگر خط تولید. حدود ۳۰۰ کارگر سابق نیز نزدیک به یک دهه است که بیکار و بلاتکلیف ماندهاند و مهمترین دغدغهشان، اهلیت سرمایهگذار جدید است.
پارسیلون خرمآباد، کارخانهای ۲۰۰ هکتاری که روزگاری ۱۴۰۰ تا ۱۶۰۰ نفر را مستقیم به کار گرفته بود، اکنون کمتر از ۱۲۳ کارگر رسمی دارد و حدود ۳۰۰ کارگر سابق آن نزدیک به یک دهه است که بیکار ماندهاند.
ریشههای بحران؛ واگذاری بدون اهلیت در سال ۱۳۸۲
نقطه آغاز بحران پارسیلون به ۲۶ آبان ۱۳۸۲ بازمیگردد؛ زمانی که سهام شرکت در چارچوب اجرای سیاستهای اصل ۴۴ قانون اساسی واگذار شد. بر اساس گزارشهای رسمی، این واگذاری بدون احراز اهلیت انجام شد و خریداران به تعهدات خود برای سرمایهگذاری، حفظ تولید و پرداخت بدهیها عمل نکردند. نماینده ولیفقیه در لرستان نیز این نکته را تأیید کرده که واگذاری اولیه در سالهای ۱۳۸۲ و ۱۳۸۳ بدون احراز اهلیت صورت گرفته و همین امر به ورشکستگی منجر شده است.
نتیجه این واگذاری غیرکارشناسی، چیزی جز تعطیلی مکرر، معوقشدن مطالبات بانکها، دستگاههای اجرایی و کارگران و شکلگیری بحرانهای کارگری نبود. در سال ۱۳۹۵، کارخانه از طریق مراجع قضایی خلعید و به شرکت آتیه دماوند، زیرمجموعه بانک صنعت و معدن، بازگردانده شد. اما این بازگشت نیز نتوانست گره کور پارسیلون را باز کند.
بدهی انباشته حدود ۱۴۰ میلیارد تومان و خروج بخشی از تجهیزات، زخم کهنهای است که احیای این واحد صنعتی را پیچیده کرده، اما ارزشگذاری دو هزار میلیارد تومانی و زیرساختهای مناسب، همچنان پارسیلون را به یک دارایی راهبردی برای لرستان و صنعت نساجی حفظ کرده است.
بدهی ۱۴۰ میلیاردی و سرنوشت مبهم ماشینآلات
میزان بدهی انباشته پارسیلون در مقاطع مختلف، از جمله در روایت حقوقی پرونده، حدود ۱۴۰ میلیارد تومان عنوان شده است؛ بدهی به افراد حقیقی و حقوقی که سالها روی هم تلنبار شده و کارخانه را عملاً غیرفعال کرده است. در کنار بدهی، موضوع خروج تجهیزات و فروش بخشی از ماشینآلات نیز یکی از زخمهای کهنه این پرونده است. رئیسکل وقت دادگستری لرستان از خروج تجهیزات شرکت و فروش آنها توسط شرکای قبلی سخن گفته و تأکید کرده بود که هیچ شخص حقیقی یا حقوقی حق انتقال و خروج دستگاهها از لرستان را ندارد.
با این حال، ارزشگذاری کارخانه در مقاطعی حدود دو هزار میلیارد تومان اعلام شده و همین رقم، نشان میدهد که دارایی صنعتی پارسیلون – زمین ۲۰۰ هکتاری، سولهها، زیرساختها و خطوط تولید – همچنان سرمایهای قابل توجه است که نباید بهسادگی از دست برود. یکی از موانع احیای کارخانه، تغییر شرایط بازار محصول بوده است؛ محصول اصلی گذشته پارسیلون نخ نایلون ۶ بود، اما تقاضا به سمت محصولات دیگری مانند پلیاستر حرکت کرده و تولید نخ نایلون ۶ با محدودیت بازار مواجه شده است.
داغترین بخش پرونده پارسیلون، ورود سرمایهگذاران بزرگ به این عرصه است. مدیرعامل هلدینگ خلیج فارس و شرکت پتروشیمی شهید تندگویان بهعنوان متقاضیان بالقوه وارد مذاکره شدهاند و تیم کارشناسی هفتنفرهای از این مجموعهها از کارخانه بازدید کرده است.
ورود دستگاه قضایی و چهارمین مزایده
آنچه اکنون پرونده پارسیلون را از رکود خارج کرده، ورود جدی دستگاه قضایی استان است. کارگران سابق میگویند موضوع واگذاری پارسیلون با فشار نهادهای قضایی قوت گرفته و حتی ارزشگذاری نیز انجام شده است. این چهارمین مزایده عمومی کارخانه است؛ سه مزایده قبلی طی سالهای گذشته برگزار شد اما هیچ سرمایهگذاری حاضر به خرید آن نشد.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت لرستان با تأکید بر اینکه پارسیلون در زمینی به مساحت حدود ۲۰۰ هکتار احداث شده و از زیرساختهای مناسب آب، برق و گاز برخوردار است، گفته است که مقدمات برگزاری مزایده جدید در دستور کار قرار دارد و فرآیند کارشناسی از سوی کارشناسان رسمی دادگستری و مرکز کارشناسان رسمی در حال انجام است تا پس از اعلام نتایج، قیمت پایه مزایده تعیین شود. شرط واگذاری نیز ارائه برنامه عملیاتی برای بازگشت به تولید و اشتغال اعلام شده است؛ شرطی که اگر جدی گرفته شود، میتواند از تکرار تجربه تلخ واگذاری سال ۱۳۸۲ جلوگیری کند.
چهارمین مزایده با شرط ارائه برنامه عملیاتی برای بازگشت به تولید و اشتغال برگزار میشود و اگر سرمایهگذار جدید اهلیت خود را اثبات کند، پارسیلون میتواند به حلقه واسط زنجیره پتروشیمی و صنایع پاییندستی تبدیل شود.
هلدینگ خلیج فارس و پتروشیمی شهید تندگویان؛ سرمایهگذارانی در قامت نجات
داغترین بخش پرونده پارسیلون، ورود سرمایهگذاران بزرگ به این عرصه است. مدیرعامل هلدینگ خلیج فارس و شرکت پتروشیمی شهید تندگویان بهعنوان متقاضیان بالقوه وارد مذاکره شدهاند و تیم کارشناسی هفتنفرهای از این مجموعهها از کارخانه بازدید کرده است. این در حالی است که هلدینگ خلیج فارس در سال ۱۴۰۴ و حتی در شرایط جنگ، توانسته فروش محصولات خود را به ۹۳۱ هزار و ۴۶۳ میلیارد تومان برساند و سود خالص آن از مرز ۱۳۵ هزار میلیارد تومان عبور کند.
حضور چنین مجموعهای در پارسیلون، صرفاً یک خرید ساده نیست؛ ورود یک بازیگر صنعتی با توان مالی و زنجیره تأمین پتروشیمیایی است که میتواند پارسیلون را از یک کارخانه ورشکسته به یک قطب تولید نخ پلیاستر و محصولات پلیمری تبدیل کند. اگر این مذاکرات به نتیجه برسد، نهتنها ۱۲۳ کارگر باقیمانده تعیینتکلیف میشوند، بلکه امکان بازگرداندن بخشی از ۳۰۰ کارگر بیکارشده و ایجاد اشتغال جدید در زنجیره پاییندستی صنعت پتروشیمی لرستان فراهم میشود.
ایران با ظرفیت عظیم تولید محصولات پلیمری و پتروشیمیایی، میتواند از طریق احیای واحدهایی مانند پارسیلون، مواد اولیه را به محصولات نهایی با ارزش افزوده بالاتر تبدیل کند.
آتیه دماوند و معمای مالکیت ۸۷ درصدی
در پسزمینه مذاکرات با سرمایهگذاران جدید، ساختار مالکیت پارسیلون نیز یکی از پیچیدگیهای اصلی است. حدود ۸۷ درصد سهام مجموعه در اختیار آتیه دماوند، وابسته به بانک صنعت و معدن، قرار دارد. این شرکت پس از خلعید مالک قبلی در سال ۱۳۹۵، عملاً کنترل کارخانه را در دست گرفته، اما توانایی یا تمایل لازم برای احیای آن را نداشته است. در سالهای گذشته، مذاکره با بیش از ۱۲ شرکت در استانهای اصفهان، یزد و هرمزگان برای جذب سرمایهگذار انجام شده، اما متقاضی جدی برای ورود به مجموعه اعلام آمادگی نکرده بود.
اکنون با ورود قوه قضائیه و فشار برای تعیینتکلیف نهایی، به نظر میرسد دوره بلاتکلیفی آتیه دماوند نیز به سر آمده است. اگر مزایده چهارم با موفقیت برگزار شود و سرمایهگذار جدیدی اهلیت خود را اثبات کند، یکی از بزرگترین گرههای کور صنعت غرب کشور باز خواهد شد. اما تجربه سه مزایده ناموفق نشان میدهد که قیمت پایه، شرایط پرداخت، تعهدات سرمایهگذار و تضمینهای اجرایی، همه باید بهگونهای طراحی شوند که هم خریدار را جذب کنند و هم از تکرار سرنوشت تلخ گذشته جلوگیری کنند.
نخ نایلون و پلیاستر، محصولاتی هستند که در صنایع نساجی، بافندگی، تولید تور ماهیگیری، جوراببافی، شیلنگ، لاستیک و قطعات پلاستیکی مهندسی کاربرد گسترده دارند و احیای پارسیلون میتواند حلقه واسط میان پتروشیمی و صنایع مصرفکننده باشد.
پارسیلون و اقتصاد کلان؛ از صنعت نساجی تا زنجیره پتروشیمی
پرونده پارسیلون را نباید صرفاً یک بحران محلی یا یک کارخانه تعطیلشده دید؛ این پرونده در متن راهبرد کلان جمهوری اسلامی ایران برای تکمیل زنجیره ارزش صنایع پتروشیمی و کاهش خامفروشی تعریف میشود. ایران با ظرفیت عظیم تولید محصولات پلیمری و پتروشیمیایی، میتواند از طریق احیای واحدهایی مانند پارسیلون، مواد اولیه را به محصولات نهایی با ارزش افزوده بالاتر تبدیل کند. نخ نایلون و پلیاستر، محصولاتی هستند که در صنایع نساجی، بافندگی، تولید تور ماهیگیری، جوراببافی، شیلنگ، لاستیک و قطعات پلاستیکی مهندسی کاربرد گسترده دارند و احیای پارسیلون میتواند حلقه واسط میان پتروشیمی و صنایع مصرفکننده باشد.
از منظر امنیت اقتصادی و اشتغال منطقهای نیز، بازگشت پارسیلون به تولید به معنای احیای یک قطب اشتغال در لرستان است؛ استانی که با نرخ بیکاری بالا و کمبود فرصتهای شغلی صنعتی دستوپنجه نرم میکند. تجربه سالهای گذشته نشان داده که واگذاری بدون اهلیت و بدون نظارت، نهتنها مشکل را حل نمیکند، بلکه بدهی و بیکاری را چند برابر میکند. اکنون با ورود دستگاه قضایی، نظارت نهادهای استانی و حضور سرمایهگذارانی مانند هلدینگ خلیج فارس، فرصت تاریخی برای اصلاح آن الگوی ناکارآمد فراهم شده است. اگر این فرصت با تدبیر و نظارت جدی همراه شود، پارسیلون میتواند از یک نماد شکست به نمادی از احیای صنعت و بازگشت سرمایهگذاری تولیدی در ایران تبدیل شود.








نظر شما