بازار؛ گروه بین الملل: روز پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵، دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود «تروث سوشال» پیامی منتشر کرد که بوی عجله و نگرانی از آن می‌بارید: «فوراً حرکت کنید.» او از رهبران جمهوری‌خواه سنا خواست بسته‌ای ۳۵۰ میلیارد دلاری برای بودجه دفاعی را پیش از آنکه دموکرات‌ها در ژانویه کنترل کنگره را به دست بگیرند، تصویب کنند. این درخواست، که از ماه‌ها پیش بدون پاسخ مانده بود، اکنون در سایه نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای و پیروزی دموکرات‌ها به یک مسابقه با زمان تبدیل شده است. ترامپ در پیام خود مدعی شد دموکرات‌ها «اولین دستور کارشان را مسدود کردن و مقاومت در برابر این سرمایه‌گذاری تاریخی در امنیت ملی» قرار داده‌اند و افزود: «زمان، همین حالاست». اما پشت این لحن تهاجمی، واقعیتی پیچیده‌تر نهفته است: بسته ۳۵۰ میلیارد دلاری نه فقط یک بودجه نظامی، بلکه صورت‌حساب جنگ فرسایشی با ایران است که اقتصاد آمریکا را تحت فشار قرار داده و اکنون به محور یک نبرد سیاسی تمام‌عیار در واشنگتن تبدیل شده است.
دونالد ترامپ در ۲۱ آبان ۱۴۰۵ از جمهوری‌خواهان سنا خواست بسته ۳۵۰ میلیارد دلاری بودجه دفاعی را «فوراً» پیش از تسلط دموکرات‌ها بر کنگره در ژانویه تصویب کنند.
۳۵۰ میلیارد دلار؛ بسته‌ای برای «پنجره زمانی» بسته‌شده
بسته مورد نظر ترامپ، از سازوکار «مصالحه» (Reconciliation) استفاده می‌کند؛ رویه‌ای که به سنا اجازه می‌دهد با اکثریت ساده و بدون نیاز به ۶۰ رأی برای شکستن مانع سیاسی (Filibuster)، لوایح بودجه‌ای را تصویب کند. این سومین بسته از این نوع در دوره دوم ترامپ خواهد بود. پیت هگزت، وزیر جنگ آمریکا، در تلاش برای جلب حمایت کنگره، درخواست کلی ۱.۵ تریلیون دلاری برای بودجه دفاعی سال مالی ۲۰۲۷ ارائه کرده که ۳۵۰ میلیارد دلار آن از طریق همین بسته مصالحه تأمین می‌شود. ردیف‌های هزینه‌ای که جمهوری‌خواهان برای آن تبلیغ می‌کنند شامل تولید مهمات، سیستم دفاع موشکی «گنبد طلایی»، سامانه‌های خودمختار و هوش مصنوعی است. اما مشکل اینجاست که رهبران جمهوری‌خواه سنا، از جمله جان تون، رهبر اکثریت، اگرچه از این ایده استقبال کرده‌اند، اما به دلیل اختلافات داخلی بر سر اندازه و دامنه بسته، هنوز نتوانسته‌اند اکثریت لازم را تضمین کنند. تون گفته است: «من به انجام کاری برای تأمین مالی ارتش علاقه‌مندم، زیرا دموکرات‌ها آشکارا این کار را نمی‌کنند و ما نیازهای امنیت ملی جدی داریم که باید برآورده شوند. باید ببینیم چه می‌شود». این «باید ببینیم» در زبان سیاست واشنگتن، معمولاً به معنای نبود اراده جدی برای عبور از موانع است.
پیت هگزت، وزیر جنگ، درخواست کلی ۱.۵ تریلیون دلاری برای سال مالی ۲۰۲۷ ارائه کرده که ۳۵۰ میلیارد دلار آن از این مسیر تأمین می‌شود. ردیف‌های هزینه‌ای شامل تولید مهمات، سیستم دفاع موشکی گنبد طلایی، سامانه‌های خودمختار و هوش مصنوعی است.
دموکرات‌ها و خط سرخ پایان جنگ با ایران
در سوی دیگر میدان، دموکرات‌ها موضعی صریح و بی‌ابهام اتخاذ کرده‌اند. چهار سناتور دموکرات، مایکل بنت، برنی سندرز، کریس ون هولن و تامی داکورث، در بیانیه‌ای مشترک در ۲۱ آبان اعلام کردند که هرگونه توافق بودجه پایان سال را که اختیار ترامپ برای ادامه جنگ با ایران را محدود نکند، نخواهند پذیرفت. آنها تأکید کردند: «مردم آمریکا روشن گفته‌اند: ما باید به جنگ غیرقانونی و فاجعه‌بار ترامپ با ایران پایان دهیم.» این سناتورها هشدار دادند که جنگ، هزینه بنزین، مواد غذایی و کود شیمیایی را بالا برده و بیش از ۲۰ نظامی آمریکایی کشته و صدها زخمی برجای گذاشته، بدون آنکه به اهداف اعلامی ترامپ دست یابد. مهلت تأمین بودجه دولت آمریکا، ۱۱ دسامبر (۲۰ آذر ۱۴۰۵) است و دموکرات‌ها تهدید کرده‌اند هر بسته کوتاه‌مدتی را که «میلیاردها دلار اضافی» برای جنگ فراهم کند، رد خواهند کرد. آنها با استناد به تجربه ویتنام، افغانستان و عراق هشدار دادند که جنگ‌ها «می‌توانند دهه‌ها طول بکشد» و اقتصاد را تخریب و منابع نظامی را تخلیه کنند. این موضع، بسته ۳۵۰ میلیارد دلاری را نه یک اختلاف بودجه‌ای معمول، بلکه به یک همه‌پرسی درباره ادامه یا پایان جنگ با ایران تبدیل کرده است.
جان تون، رهبر اکثریت سنا، تنها «علاقه» خود را اعلام کرده و به تصویب قطعی متعهد نشده است. اختلافات داخلی جمهوری‌خواهان بر سر اندازه و دامنه بسته، و مخالفت سناتورهایی چون رند پاول، شانس تصویب را در هفته‌های پایانی کنگره کاهش داده است.
صورت‌حساب جنگ؛ ۴۷ میلیارد دلار و فراتر از آن
برای درک اینکه چرا ۳۵۰ میلیارد دلار این‌قدر حیاتی شده است، باید به ارقام هزینه جنگ بازگشت. بر اساس برآوردهای سنتکام که در تحلیل بازار منتشر شده، هزینه جنگ آمریکا علیه ایران تا ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۴ مهر ۱۴۰۵) تقریباً به ۴۷ میلیارد دلار رسیده است. اما این رقم تنها بخشی از تصویر است. دفتر بودجه کنگره آمریکا (CBO) در گزارشی که ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۴ شهریور ۱۴۰۵) منتشر شد، اعلام کرد که جنگ با ایران تا اول اوت (۱۰ مرداد ۱۴۰۵) نزدیک به ۴۰ میلیارد دلار برای وزارت دفاع هزینه داشته است؛ رقمی که هزینه آسیب به «صدها ساختمان و سازه در پایگاه‌های آمریکایی» در منطقه را شامل نمی‌شود. همین گزارش تأکید می‌کند که بیش از ۴۰ درصد تورم سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶، پیامد مستقیم این جنگ بوده است و نرخ تورم در سه‌ماهه اول ۲۰۲۷ را ۰.۵ واحد درصد بالاتر از حالت بدون جنگ پیش‌بینی کرده است. پیت هگزت، وزیر جنگ، در جلسه ۲۱ جولای (۳۰ تیر ۱۴۰۵) به سناتورها گفت که هزینه جنگ تا آن تاریخ به ۳۷.۵ میلیارد دلار رسیده و درخواست ۶۷.۱ میلیارد دلار بودجه اضافی کرده است که ۲۱ میلیارد دلار آن برای مهمات و ۱۷.۳ میلیارد دلار برای عملیات در نظر گرفته شده بود. بر اساس گزارش‌های میدانی، هزینه روزانه جنگ با ایران حدود یک میلیارد دلار برآورد می‌شود； رقمی که در مقایسه با بودجه سالانه بسیاری از کشورها، نشان‌دهنده شدت و فرسایش‌پذیری این منازعه است.
دموکرات‌های سنا موضعی صریح اتخاذ کرده‌اند: هر توافق بودجه پایان سال که اختیار ترامپ برای ادامه جنگ با ایران را محدود نکند، رد خواهد شد. چهار سناتور بنت، سندرز، ون هولن و داکورث در بیانیه‌ای مشترک گفتند جنگ غیرقانونی ترامپ باید پایان یابد.
جمهوری‌خواهان در تنگنا؛ از تون تا پاول
درون حزب جمهوری‌خواه، تصویر چندان یکدست نیست. جان تون، رهبر اکثریت سنا، اگرچه علاقه خود را به تصویب بسته اعلام کرده، اما با واقعیت تلخ محاسبات رأی روبه‌روست. ران جانسون، رئیس کمیته بودجه سنا، مدعی است که پیام ترامپ «پویایی مصالحه را کاملاً تغییر داده است»، اما سناتورهای میانه‌رو و محافظه‌کاران مالی همچنان تردید دارند. سوزان کالینز، رئیس کمیته تخصیص بودجه سنا، که کرسی خود را در انتخابات از دست داده، گفته است: «من در حال بررسی جزئیات هستم. بدیهی است که ترجیح می‌دهم برای همه چیز لوایح تخصیص بودجه عادی داشته باشیم». لیزا مورکوفسکی نیز موضعی مبهم اتخاذ کرده و گفته است که جمهوری‌خواهان در روزهای اخیر درباره چشم‌انداز یک بسته مصالحه دیگر بحث کرده‌اند، اما به اجماع نرسیده‌اند. در سمت راست طیف، رند پاول، سناتور جمهوری‌خواه کنتاکی و از تندروهای مالی، با هرگونه بسته هزینه‌ای حزبی مخالفت کرده است. این شکاف داخلی، در شرایطی که جمهوری‌خواهان تنها چند هفته تا واگذاری کنترل کنگره فرصت دارند، شانس تصویب بسته را به طور جدی کاهش می‌دهد. حتی اگر تون بتواند رأی‌ها را جمع کند، زمان اجرایی و رویه‌ای برای تصویب یک بسته ۳۵۰ میلیارد دلاری در هفته‌های پایانی کنگره، بسیار تنگ است.
پیامدهای نظامی؛ مهماتی که پنج سال جایگزین نمی‌شود
پشت نبرد بودجه‌ای، یک واقعیت نظامی تلخ برای پنتاگون وجود دارد. گزارش CBO هشدار می‌دهد که ارتش آمریکا نمی‌تواند مهمات تخریب‌شده در جنگ با ایران را «حداقل تا پنج سال» جایگزین کند، حتی اگر تولید افزایش یابد. این یعنی فرسایش ذخایر مهمات، نه یک مشکل کوتاه‌مدت، بلکه یک ضعف ساختاری در توان بازدارندگی آمریکا ایجاد کرده است. هزینه جایگزینی یک‌به‌یک مهمات مصرف‌شده، بیش از ۲۵ میلیارد دلار برآورد می‌شود. در چنین شرایطی، بسته ۳۵۰ میلیارد دلاری نه یک «سرمایه‌گذاری تاریخی»، بلکه تلاشی برای پر کردن حفره‌ای است که جنگ با ایران در انبارهای مهمات آمریکا ایجاد کرده است. این وضعیت، از منظر راهبردی، برای ایران یک پیام روشن دارد: فرسایش توان نظامی آمریکا در یک جنگ طولانی، هزینه ادامه این مسیر را برای واشنگتن به طور فزاینده‌ای بالا می‌برد و توان بازدارندگی آن را در سایر جبهه‌ها تضعیف می‌کند.
برای ایران، بن‌بست بودجه در واشنگتن نشانه‌ای از محدودیت‌های راهبردی آمریکا است. جنگ فرسایشی با ایران هزینه‌های اقتصادی و نظامی آمریکا را به سطحی رسانده که حتی در درون حزب حاکم نیز اجماعی برای ادامه آن وجود ندارد.
تهران و معادله بودجه؛ وقتی واشنگتن به بن‌بست می‌رسد
برای ایران، نبرد بودجه‌ای در کنگره آمریکا صرفاً یک منازعه داخلی نیست؛ آینه‌ای از محدودیت‌های راهبردی واشنگتن است. بسته ۳۵۰ میلیارد دلاری، اگر تصویب هم شود، تنها بخشی از هزینه‌های فزاینده جنگ را پوشش می‌دهد و اگر تصویب نشود، ترامپ را در آستانه ورود دموکرات‌ها به کنگره با یک بن‌بست مالی و سیاسی مواجه می‌کند. در هر دو حالت، یک واقعیت برای تهران روشن است: جنگ فرسایشی با ایران، هزینه‌های اقتصادی و نظامی آمریکا را به سطحی رسانده که حتی در درون حزب حاکم نیز اجماعی برای ادامه آن وجود ندارد. دموکرات‌ها آشکارا از پایان جنگ سخن می‌گویند و جمهوری‌خواهان نیز در عمل نتوانسته‌اند بودجه لازم برای تداوم آن را تأمین کنند. این شکاف، قدرت چانه‌زنی ایران را در هرگونه معادله سیاسی و امنیتی آینده تقویت می‌کند. از سوی دیگر، تهران باید توجه داشته باشد که بن‌بست بودجه در واشنگتن، لزوماً به معنای کاهش فشار نظامی نیست؛ زیرا دولتها در شرایط بن‌بست سیاسی، گاهی به اقدامات یک‌جانبه و خارج از چارچوب بودجه روی می‌آورند. بنابراین، هوشمندی راهبردی تهران در آن است که هم از شکاف‌های درونی آمریکا برای تقویت موضع دیپلماتیک خود استفاده کند و هم آمادگی لازم برای سناریوهای مختلف را حفظ نماید. در نهایت، آنچه در واشنگتن رقم می‌خورد، نه فقط سرنوشت ۳۵۰ میلیارد دلار، بلکه نشانه‌ای از میزان استقامت آمریکا در یک منازعه طولانی است؛ نشانه‌ای که تهران باید آن را با دقت قرائت کند.
نظر شما