به گزارش بازار، در تابستان ممکن است کولر آبی چند مشکل تکراری داشته باشد: آب از تشتک سرریز می‌کند، شیر آب قطع نمی‌شود یا شناوری که تازه عوض شده، چند ماه بعد دوباره خراب شده است. این مشکل‌ها اغلب به یک قطعه‌ی کوچک برمی‌گردند: شناور. کیفیت آب، نصب و تنظیم هم در عمر شناور نقش دارند، اما جنس قطعه مهم‌ترین عامل است؛ چون تحمل فشار، گرما و تماس دائم با آب به جنس آن بستگی دارد. در این مقاله انواع شناور کولر آبی را با هم مقایسه می‌کنیم، به توپی (گوی) برنجی و معایب آن می‌پردازیم و می‌گوییم هر نوع برای چه شرایطی مناسب است.
شناور کولر چه کاری انجام می‌دهد؟
شناور کولر سطح آب تشتک را کنترل می‌کند. توپی شناور روی آب می‌ماند. وقتی سطح آب پایین می‌رود، گوی هم پایین می‌آید و از طریق پایین آمدن اهرم، شیر را باز می‌کند تا آب وارد شود. وقتی سطح بالا می‌آید، گوی بالا می‌رود و از طریق بالا رفتن اهرم شیر بسته می‌شود. به این ترتیب تشتک نه خالی می‌ماند و نه سرریز می‌کند. هر بار که کولر روشن است، این چرخه چندین بار تکرار می‌شود، پس شناور باید در برابر تنش تکراری دوام داشته باشد.
انواع شناور کولر آبی در بازار ایران
شناورهای کولر را بیشتر بر اساس جنس بدنه، میله و گوی دسته‌بندی می‌کنند. در بازار سه نوع شناور رایج است: پلاستیکی، نیمه‌برنجی و تمام‌برنجی. هر کدام مزیت و محدودیت خودش را دارد و «بهترین» برای همه‌ی شرایط وجود ندارد.
شناور پلاستیکی
در این نوع، بدنه، اهرم و گوی از جنس پلاستیک هستند. مزیت‌های آن قیمت کم، وزن سبک و عدم زنگ‌زدگی است و تقریباً همه‌جا پیدا می‌شود.
محدودیت اصلی آن در برابر تنش است. رزوه‌ی پلاستیکی با چند بار باز و بسته‌کردن یا سفت‌کردن زیاد آسیب می‌بیند و اهرم یا بدنه در معرض گرما و فشار مداوم به‌تدریج ترد می‌شود و ترک می‌خورد. به همین دلیل، عمر مفید آن نسبت به انواع فلزی کوتاه‌تر است. شناور پلاستیکی برای مصرف کم، جایگزینی موقت یا بودجه‌ی محدود مناسب است.
شناور کولر پلاستیکی
شناور نیمه‌برنجی
در شناور نیمه‌برنجی، فقط بخشی از قطعه برنجی است، معمولاً محل اتصال رزوه‌ای که بیشتر تنش را تحمل می‌کند، و بقیه‌ی قطعه (مثل اهرم یا بدنه‌ی بالایی) پلاستیکی است. این ساختار رزوه‌ی مقاوم‌تری از نوع پلاستیکی می‌دهد و قیمتش کمی بالاتر از شناور پلاستیکی می‌باشد.
اما قسمت پلاستیکی همچنان در برابر گرما و فشار آسیب‌پذیر است و محل اتصال دو جنس هم می‌تواند نقطه‌ی ضعف باشد. «نیمه‌برنجی» تعریف استانداردی ندارد؛ هنگام خرید بپرسید کدام بخش‌ها برنجی هستند.
شناور کولر نیمه برنجی
شناور تمام‌برنجی
در شناور تمام‌برنجی، بدنه و میله از برنج ساخته می‌شوند. توپی در بیشتر مدل‌ها پلاستیکی و سبک است؛ در برخی مدل‌ها هم برنجی است (در بخش بعد درباره‌ی آن حرف می‌زنیم). برنج در برابر خوردگی و فشار آب مقاوم است، رزوه‌ی آن هزاران بار باز و بسته‌شدن را تحمل می‌کند و در نصب و تعویض کمتر آسیب می‌بیند.
معایب آن قیمت بیشتر و وزن بالاتر است که با توجه به دوام و طول عمر این نوع، قیمت بالاتر منطقی می‌شود. کیفیت آلیاژ و ساخت اهمیت دارد؛ برنج نامرغوب هم می‌تواند مشکل ساز شود. برای نمونه، شناور کولر تمام‌برنجی امید از این دسته است: بدنه و میله‌ی آن برنجی و گوی آن پلاستیکی فشرده و سبک است.شناور کولری امید با آلیاژ برنج MS-۵۸ تولید می‌شود و پلاستیک کار شده در توپی آن از پلاستیک نو و مرغوب پتروشیمی می‌باشد (توپی آن از پلاستیک بازیافت شده تولید نمی‌شود).
شناور کولر تمام برنجی
جدول مقایسه‌ی انواع شناور
| نوع |
مقاومت در برابر خوردگی |
عمر مفید نسبی |
قیمت نسبی |
مناسب چه مصرف کننده‌ایست؟ |
| پلاستیکی |
زنگ نمی‌زند |
کوتاه‌تر |
کم |
مصرف کم، جایگزین موقت |
| نیمه‌برنجی |
رزوه‌ی برنجی، بقیه پلاستیک |
متوسط |
متوسط |
مصرف معمولی با بودجه‌ی میانه |
| تمام‌برنجی (گوی پلاستیکی) |
بدنه و میله مقاوم |
بلندتر |
زیاد |
مصرف زیاد، نصب‌های ماندگار |
این جدول فقط مقایسه‌ی نسبی است و عمر واقعی به کیفیت ساخت، آب و نصب هم بستگی دارد.
چرا شناور تمام‌برنجی عمر بیشتری دارد؟
عمر شناور به چهار چیز بستگی دارد و برنج در بیشتر آن‌ها مزیت دارد.
فشار و تنش مکانیکی: میله و رزوه بیشترین تنش را تحمل می‌کنند. برنج خم نمی‌شود و ترک نمی‌خورد و رزوه‌اش هنگام نصب و تعویض آسیب کمتری می‌بیند.
گرما: در گرمای تابستان، قطعات پلاستیکی با گذشت زمان ترد می‌شوند. برنج در این شرایط شکل خود را حفظ می‌کند.
تماس دائم با آب: پلاستیک و برنج هر دو در آب زنگ نمی‌زنند، بنابراین تفاوت اصلی در خوردگی نیست، بلکه در مقاومت مکانیکی است.
رسوب: در آب سخت، هر دو جنس رسوب می‌گیرند و حرکت میله سخت می‌شود. تمیزکاری دوره‌ای در هر دو لازم است؛ تفاوت برنج این است که زیر فشار رسوب‌زدایی یا تنظیم، بسیار کمتر ترک می‌خورد.
با این حال پلاستیک همیشه انتخاب بدی نیست. اگر کولر کم استفاده می‌شود، قطعه موقتی است یا بودجه محدود است، شناور پلاستیکی کافی است. برنج وقتی ارزش دارد که قطعه سال‌ها و با مصرف زیاد کار کند.
چه شناوری برای چه شرایطی مناسب است؟
کولر خانگی با مصرف معمولی: هر سه نوع کار می‌کنند. اگر نمی‌خواهید هر سال شناور را عوض کنید، تمام‌برنجی یا نیمه‌برنجی منطقی‌تر است.
منطقه‌ی گرم و استفاده‌ی زیاد: کولری که ماه‌ها بی‌وقفه کار می‌کند، تنش و گرمای بیشتری به شناور می‌دهد. در این شرایط تمام برنجی بهتر جواب می‌دهد.
آب با رسوب بالا: نوع جنس رسوب را از بین نمی‌برد، اما قطعه‌ای که نیاز به باز و بسته‌شدن برای تمیزکاری دارد، باید رزوه‌ی محکم داشته باشد. اگر قصد خرید دارید، معیارهای انتخاب را در راهنمای خرید شناور کولر مرور کنید.
سوالات متداول
شناور کولر برنجی بهتر است یا پلاستیکی؟
برای مصرف زیاد و ماندگاری بیشتر، بدنه و میله‌ی برنجی بهتر است. برای مصرف کم یا جایگزینی موقت، پلاستیکی کافی است. انتخاب به شرایط استفاده و بودجه بستگی دارد.
عمر شناور کولر چقدر است؟
عدد ثابتی وجود ندارد. جنس، کیفیت ساخت، سختی آب، میزان استفاده و نصب درست همه اثر دارند. به‌طور کلی، قطعات برنجی نسبت به پلاستیکی دوام بیشتری دارند.
فرق شناور نیمه‌برنجی و تمام‌برنجی چیست؟
در نیمه‌برنجی فقط بخشی از قطعه (مثلاً محل رزوه) برنجی است و بقیه پلاستیک. در تمام‌برنجی بدنه و میله برنجی هستند. تعریف دقیق نیمه‌برنجی استاندارد نیست، پس از فروشنده بپرسید.
نشانه‌ی خرابی شناور کولر چیست؟
قطع‌نشدن آب، سرریز تشتک، چکه‌ی مداوم، فرورفتن گوی در آب و گیرکردن یا خم‌شدن میله از نشانه‌های رایج هستند. اول گوی، میله و رزوه را بررسی کنید.
شناور کولر چطور تنظیم می‌شود؟
ارتفاع قطع آب را با خم‌کردن ملایم میله یا تنظیم ارتفاع گوی تغییر می‌دهند، به‌طوری که شیر پیش از رسیدن آب به لبه‌ی سرریز ببندد.
شناور باید هر چند وقت تعویض شود؟
بازه‌ی ثابتی وجود ندارد. بهتر است در ابتدای هر فصل، گوی، میله و رزوه را بررسی کنید و فقط با دیدن ترک، خم‌شدگی، نشتی یا کندشدن حرکت، قطعه را تعویض کنید.
نظر شما