دندانپزشکی دیجیتال چیست | مزایا و تفاوت‌ها

به گزارش بازار، فناوری‌های دیجیتال در سال‌های اخیر وارد بخش‌های مختلف دندانپزشکی شده‌اند و امروزه از اسکن دندان‌ها و تصویربرداری گرفته تا طراحی روکش، ایمپلنت و اصلاح طرح لبخند می‌توانند با کمک تجهیزات و نرم‌افزارهای مخصوص انجام شوند. به‌همین دلیل، هنگام انتخاب کلینیک دندانپزشکی می‌توان به نوع تجهیزات و فناوری‌هایی که آن مرکز برای تشخیص، برنامه‌ریزی و انجام درمان‌ها در اختیار دارد نیز توجه کرد. اما دندانپزشکی دیجیتال دقیقا چیست و چه تفاوتی با روش‌های معمول دارد؟ در ادامه با تجهیزات، کاربردها، مزایا و محدودیت‌های دندانپزشکی دیجیتال آشنا می‌شویم.

دندانپزشکی دیجیتال چیست؟

اگر بخواهیم ساده توضیح دهیم که دندانپزشکی دیجیتال یعنی چه، باید بگوییم در این روش از تجهیزات و نرم‌افزارهای دیجیتال برای ثبت اطلاعات دهان و دندان، تشخیص، برنامه‌ریزی درمان و انجام برخی مراحل آن استفاده می‌شود. برای مثال، به‌جای تهیه قالب فیزیکی از دندان‌ها می‌توان از اسکنر داخل دهانی استفاده کرد و یک مدل سه‌بعدی در اختیار داشت.

دندانپزشکی دیجیتال به یک دستگاه یا روش درمانی خاص محدود نمی‌شود و در واقع مجموعه‌ای از فناوری‌ها است که می‌توانند بخش‌های مختلف درمان را به یکدیگر متصل کنند. برای نمونه، اطلاعات حاصل از اسکن دندان وارد نرم‌افزار طراحی و بر اساس مدل ایجادشده، روکش یا ترمیم موردنیاز طراحی و سپس با تجهیزات مخصوص ساخته می‌شود.

تفاوت دندانپزشکی دیجیتال و سنتی

تفاوت این دو روش را می‌توان در نحوه ثبت اطلاعات، طراحی و ساخت ترمیم‌های دندانی مشاهده کرد. در جدول زیر، مسیر انجام برخی از این مراحل در روش سنتی و دیجیتال با یکدیگر مقایسه شده است.

تجهیزات دندانپزشکی دیجیتال

برای انجام مراحل مختلف درمان به روش دیجیتال، از تجهیزات و نرم‌افزارهای متفاوتی استفاده می‌شود. هرکدام از این ابزارها وظیفه مشخصی دارند و بسته به نوع درمان ممکن است تنها بخشی از آن‌ها مورد استفاده قرار گیرند.

• اسکنر داخل دهانی از دندان‌ها و بافت‌های داخل دهان اسکن تهیه می‌کند و می‌تواند در بسیاری از موارد جایگزین قالب‌گیری فیزیکی شود.

• دستگاه CBCT تصاویر سه‌بعدی از دندان‌ها، استخوان فک و ساختارهای اطراف تهیه می‌کند و در برنامه‌ریزی درمان‌هایی مانند ایمپلنت کاربرد دارد.

• نرم‌افزارهای CAD برای طراحی دیجیتال روکش، لمینت، بریج و سایر ترمیم‌های دندانی بر اساس اطلاعات ثبت‌شده استفاده می‌شوند.

• دستگاه میلینگ طرح دیجیتال را با تراش موادی مانند سرامیک یا زیرکونیا به ترمیم فیزیکی تبدیل می‌کند.

• پرینتر سه‌بعدی برای ساخت مواردی مانند مدل‌های دندانی، گاید جراحی و برخی قطعات موردنیاز در درمان به کار می‌رود.

• نرم‌افزارهای طراحی لبخند به دندانپزشک کمک می‌کنند تغییرات موردنظر را پیش از اجرای درمان بررسی و شبیه‌سازی کند.

دندانپزشکی دیجیتال چه کاربردهایی دارد؟

فناوری‌های دیجیتال در بخش‌های مختلف درمان‌های عمومی، ترمیمی و زیبایی کاربرد دارند. نوع ابزار و شیوه استفاده از آن نیز با توجه به درمان موردنیاز و شرایط دهان و دندان بیمار مشخص می‌شود.

• در ایمپلنت دیجیتال از تصاویر سه‌بعدی و نرم‌افزارهای مخصوص برای بررسی وضعیت استخوان فک، تعیین محل و زاویه قرارگیری ایمپلنت و طراحی گاید جراحی استفاده می‌شود.

• در قالب‌گیری دیجیتال، اسکنر داخل دهانی اطلاعات مربوط به شکل و موقعیت دندان‌ها را ثبت می‌کند و یک مدل دیجیتال در اختیار دندانپزشک قرار می‌دهد.

• در ساخت روکش، لمینت، بریج و اینله می‌توان از اسکن دیجیتال و سیستم‌های CAD/CAM برای طراحی و ساخت ترمیم استفاده کرد.

• در طراحی دیجیتال لبخند، فرم و ظاهر پیشنهادی دندان‌ها پیش از شروع برخی درمان‌های زیبایی شبیه‌سازی می‌شود.

• در ارتودنسی دیجیتال، اسکن و مدل‌های سه‌بعدی برای برنامه‌ریزی حرکت دندان‌ها و طراحی الاینرهای شفاف کاربرد دارند.

• در تشخیص و برنامه‌ریزی درمان نیز تصاویر دیجیتال و CBCT اطلاعات موردنیاز درباره دندان‌ها، استخوان فک و برخی ساختارهای اطراف را در اختیار دندانپزشک قرار می‌دهند.

مزایای دندانپزشکی دیجیتال

استفاده از فناوری‌های دیجیتال می‌تواند برخی مراحل تشخیص، برنامه‌ریزی و اجرای درمان را ساده‌تر کند. در این بخش، به مهم‌ترین مزایای دندانپزشکی دیجیتال می‌پردازیم:

• اطلاعات حاصل از اسکن را می‌توان مستقیما برای طراحی برخی ترمیم‌ها استفاده کرد و در این موارد نیازی به تهیه قالب و مدل فیزیکی نیست.

• اسکن دیجیتال مشکلاتی مانند تغییر ابعاد مواد قالب‌گیری را ندارد و اطلاعات ثبت‌شده مستقیما در اختیار دندانپزشک یا لابراتوار قرار می‌گیرد.

• اسکن‌ها، تصاویر و فایل‌های طراحی را می‌توان ذخیره کرد و در مراحل بعدی درمان یا برای ارسال به لابراتوار مورد استفاده قرار داد.

• در برخی خدمات مانند طراحی دیجیتال لبخند، امکان مشاهده و بررسی طرح پیشنهادی قبل از اجرای درمان وجود دارد.

آیا دندانپزشکی دیجیتال محدودیت هم دارد؟

استفاده از تجهیزات دیجیتال در همه شرایط به‌معنای حذف کامل روش‌های معمول نیست و ممکن است برای برخی درمان‌ها همچنان از ترکیبی از روش‌های دیجیتال و سنتی استفاده شود. نوع درمان، وضعیت دهان و دندان بیمار و امکانات موجود در مرکز درمانی مشخص می‌کنند که چه بخشی از فرایند را می‌توان به شکل دیجیتال انجام داد.

هزینه تهیه و نگهداری تجهیزات، نیاز به آموزش و تجربه برای کار با دستگاه‌ها و تفاوت دقت میان سیستم‌های مختلف نیز از محدودیت‌های این حوزه هستند. علاوه‌بر این، نتیجه درمان فقط به فناوری وابسته نیست و تشخیص صحیح، مهارت دندانپزشک و اجرای درست مراحل درمان همچنان اهمیت زیادی دارند.

کلینیک دندانپزشکی دیجیتال چه ویژگی‌هایی دارد؟

صرف وجود یک دستگاه دیجیتال نمی‌تواند معیار مناسبی برای انتخاب مرکز درمانی باشد. برخی از ویژگی‌هایی که می‌توان در این زمینه در نظر گرفت عبارت‌ هستند از:

• استفاده از تجهیزات متناسب با خدمات مرکز، مانند اسکنر داخل دهانی و سیستم‌های تصویربرداری دیجیتال

• بهره‌گیری از نرم‌افزارهای تخصصی برای طراحی و برنامه‌ریزی برخی درمان‌ها

• امکان ثبت و نگهداری اسکن‌ها، تصاویر و سایر اطلاعات موردنیاز به‌صورت دیجیتال

• هماهنگی میان مراحل اسکن، طراحی و ساخت در درمان‌هایی که به گردش‌کار دیجیتال نیاز دارند

• برخورداری از دندانپزشکان آشنا با نحوه کار و کاربرد تجهیزات و نرم‌افزارهای دیجیتال

• انتخاب روش و تجهیزات بر اساس نوع درمان و شرایط هر بیمار، به‌جای استفاده یکسان از فناوری برای تمام مراجعان

فناوری دیجیتال چه تغییری در دندانپزشکی ایجاد کرده است؟

دندانپزشکی دیجیتال با وارد کردن ابزارهای کامپیوتری به بخش‌هایی مانند تصویربرداری، قالب‌گیری، طراحی و ساخت ترمیم‌ها، شیوه انجام بسیاری از مراحل درمان را تغییر داده است. این فناوری‌ها می‌توانند اطلاعات موردنیاز دندانپزشک را به شکل دیجیتال ثبت و میان مراحل مختلف درمان منتقل و در برخی خدمات، امکان برنامه‌ریزی و بررسی نتیجه پیشنهادی پیش از اجرا را نیز فراهم کنند. بااین‌حال، استفاده از تجهیزات دیجیتال زمانی ارزشمند است که متناسب با نوع درمان و در کنار دانش و تجربه دندانپزشک به کار گرفته شود.

سوالات متداول

آیا دندانپزشکی دیجیتال برای همه درمان‌ها استفاده می‌شود؟

خیر. میزان استفاده از فناوری‌های دیجیتال به نوع درمان، شرایط دهان و دندان بیمار و تجهیزات موجود بستگی دارد و در بعضی موارد روش‌های دیجیتال و سنتی در کنار هم استفاده می‌شوند.

قالب‌گیری دیجیتال چگونه انجام می‌شود؟

در این روش، اسکنر داخل دهانی سطح دندان‌ها و بافت‌های اطراف را ثبت می‌کند و یک مدل سه‌بعدی دیجیتال می‌سازد که می‌توان از آن برای طراحی روکش، پروتز یا سایر مراحل درمان استفاده کرد.