امید محمدی؛ بازار گروه خودرو: بحران سوخت و ناترازی انرژی بار دیگر صنعت خودرو را در کانون توجه دولت قرار گرفته است، این مساله سبب هدف گذاری تولید خودروهای داخلی با مصرف سوخت ۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر از سوی رییس جمهور و وزیر صمت شده است. این درحالی است که صنعت خودرو از یک سو متهم اصلی رشد مصرف بنزین شناخته می شود و از سوی دیگر، خود با مشکلاتی مانند کمبود نقدینگی، افت ظرفیت تولید، فرسودگی پلتفرم ها، وابستگی به واردات و ضعف در توسعه محصول مواجه است. در چنین شرایطی، طرح هدف هایی مانند افزایش تولید خودروهای هیبریدی و برقی یا کاهش مصرف سوخت، در نگاه نخست می تواند نشانه تغییر رویکرد سیاست گذار باشد؛ اما پرسش اساسی این است که آیا زیرساخت صنعتی، ارزی و فناورانه لازم برای تحقق این اهداف وجود دارد؟ واقعیت این است که تغییر سبد قوای محرکه خودرو تنها با صدور بخشنامه و تعیین هدف تولید امکان پذیر نیست. خودروهای هیبریدی و برقی نیازمند زنجیره ای متفاوت از فناوری، قطعات، تجهیزات، دانش فنی، زیرساخت تعمیر و خدمات پس از فروش و البته منابع مالی هستند. از سوی دیگر، توسعه این خودروها باید با برنامه سبد سوخت کشور نیز هماهنگ باشد. نمی توان از خودروساز انتظار داشت بدون مشخص بودن سیاست انرژی و کیفیت و دسترسی به سوخت، مسیر فناوری آینده را تعیین کند. از همین رو «سعید مدنی»، مدیرعامل اسبق گروه خودروسازی سایپا به گفت و گو پرداختیم:
* آیا هدف گذاری برای حرکت صنعت خودرو به سمت خودروهای کم مصرف، هیبریدی و برقی در شرایط فعلی امکان تحقق دارد؟
اگر قرار است چنین برنامه ای اجرا شود، باید ابتدا شرایط کشور و مسائل موجود را در نظر گرفت. نمی شود در شرایطی که هنوز مشکلات اساسی صنعت خودرو حل نشده و کشور با محدودیت های مختلف مواجه است، صرفا شعار داد که خودروهای ما باید هیبریدی یا برقی شوند. معتقدم اگر قرار است این اتفاق بیفتد، باید برای آن برنامه ریزی دقیقی انجام شود. به خصوص اینکه در شرایط فعلی وابستگی ما به چین افزایش پیدا خواهد کرد. باید مشخص باشد که این وابستگی قرار است در چه سطحی باشد و چگونه مدیریت شود.
در حال حاضر ۶۰ تا ۷۰ درصد تولید خودرو کشور در دو شرکت بزرگ خودروسازی انجام می شود و این شرکت ها در شرایط فعلی آمادگی لازم برای چنین تغییری را ندارند؛ مگر اینکه بخواهند وارد مونتاژ محصولات خارجی شوند. اگر قرار باشد خودروهای هیبریدی یا برقی خارجی وارد و در کشور مونتاژ شوند، باز هم مسئله منابع ارزی مطرح است
* معتقدید صنعت خودرو در حال حاضر آمادگی تولید گسترده خودروهای هیبریدی و برقی را ندارد؟
در حال حاضر ۶۰ تا ۷۰ درصد تولید خودرو کشور در دو شرکت بزرگ خودروسازی انجام می شود و این شرکت ها در شرایط فعلی آمادگی لازم برای چنین تغییری را ندارند؛ مگر اینکه بخواهند وارد مونتاژ محصولات خارجی شوند. اگر قرار باشد خودروهای هیبریدی یا برقی خارجی وارد و در کشور مونتاژ شوند، باز هم مسئله منابع ارزی مطرح است. خودروسازان ما در شرایط فعلی به اندازه کافی ارز در اختیار ندارند که بتوانند چنین محصولاتی را به شکل گسترده وارد کنند. البته شرایط ممکن است بهتر شود و برای آینده باید برنامه داشت، اما این برنامه باید از امروز نوشته شود؛ نه اینکه صرفا یکباره به خودروساز گفته شود برو خودروی برقی تولید کنند.
* آیا صنعت خودرو امکان برنامه ریزی برای توسعه سبد محصول در آینده دارد؟
اتفاقا برعکس؛ در حال حاضر باید برنامه ریزی کنیم. می توان در شرایط فعلی برنامه های اجرایی و چشم انداز آینده را تدوین کرد تا وقتی شرایط بهتر شد، برنامه آماده اجرا باشد. اما نمی توان به خودروساز تکلیف کرد که همین امروز خودروی برقی تولید کند، در حالی که تجهیزات و زیرساخت لازم برای تولید این خودروها در کشور فراهم نیست.
* برخی معتقدند صنعت خودرو و وزارت نفت هر دو فاقد یک استراتژی مشخص برای آینده سوخت و خودرو هستند. آیا چنین ارزیابی را قبول دارید؟
نمی دانم؛ شاید استراتژی داشته باشند و طبیعتا باید هم داشته باشند. اما شرایط کشور تمام برنامه ها را تغییر می دهد. باید برای شرایط عادی یک برنامه بلند مدت داشته باشیم و برای شرایط خاص و جنگی نیز یک برنامه کوتاه مدت است. در شرایط فعلی، برنامه ریزی منسجم و مشخصی وجود ندارد و اصلا نمی دانم صحبت کردن درباره این موضوعات بدون برنامه چه مفهومی دارد.
خود بنزین یک مسئله جدی است؛ هم میزان مصرف و هم نوع و کیفیت بنزین اهمیت دارد. ما از کشورهایی مثل چین خودروهای جدید و مدرن وارد می کنیم، اما مشخص نیست این خودروها با سوختی که در کشور توزیع می شود، تا چه اندازه سازگاری دارند
* در این میان، وضعیت بنزین و کیفیت سوخت چه نقشی دارد؟
خود بنزین یک مسئله جدی است؛ هم میزان مصرف و هم نوع و کیفیت بنزین اهمیت دارد. ما از کشورهایی مثل چین خودروهای جدید و مدرن وارد می کنیم، اما مشخص نیست این خودروها با سوختی که در کشور توزیع می شود، تا چه اندازه سازگاری دارند. ممکن است در تهران بنزین با کیفیت بهتری توزیع شود، اما آیا در شهرستان ها هم همین وضعیت وجود دارد؟ اگر فردا با انبوهی از مدل های متنوع خودرو مواجه شویم، ممکن است موتور و جعبه دنده بخشی از این خودروها با مشکل مواجه شوند. از طرف دیگر، مشخص نیست خدمات پس از فروش و تامین قطعات این خودروها چگونه خواهد بود. بنابراین برای واردات و تولید این خودروها باید یک برنامه جامع وجود داشته باشد.
* دولت برای عبور از این شرایط باید چه راهکاری اتخاد کند؟
به نظر من برنامه اصلی باید ساماندهی وضعیت خودروسازان باشد. الان برخی خودروسازان با حدود یک سوم ظرفیت خود فعالیت می کنند و اگر خیلی هنر کنند، شاید به ۵۰ درصد ظرفیت برسند. وقتی یک خودروساز با چنین ظرفیتی کار می کند، دیگر توان چندانی برای توسعه محصول و کارهای کیفی ندارد. متاسفانه توسعه محصول هم تا حد زیادی به مونتاژکاری تبدیل شده است؛ خودرو خارجی می آوریم و مونتاژ می کنیم و دوباره سراغ یک محصول دیگر می رویم. در موضوع تعرفه ها هم وضعیت مشخص و باثباتی وجود ندارد. در مجموع، بی سامانی زیادی بر صنعت خودرو حاکم است. حتی خودروسازان مونتاژی هم امسال نسبت به سال های قبل تولید بالایی نداشتند. اگر نتوانیم ابتدا صنعت خودرو را سامان دهیم و به یک وضعیت باثبات برسانیم، صحبت درباره تولید خودروهای برقی و هیبریدی چندان معنایی نخواهد داشت.
* پس چگونه می توان از همین صنعت فعلی برای توسعه خودروهای برقی و هیبریدی استفاده کرد؟
بعد از ساماندهی شرایط، شرکت های مونتاژی و حتی خودروسازان بزرگ می توانند در مرحله اول به سمت مونتاژ خودروهای هیبریدی و برقی بروند و به تدریج ساخت داخل این محصولات را افزایش دهند. اما تاکید میکنم که این کار باید بر اساس برنامه باشد. وزیر صمت باید در وزارتخانه سازوکاری ایجاد کند تا خودروسازان برنامه مشخص ارائه دهند. بعد وزارتخانه باید این برنامه ها را بررسی و بر اساس منافع ملی اصلاح کند و اجرای آن ها را به صورت مستمر پایش کند.
* یعنی صرف اعلام هدف تولید خودروهای برقی و هیبریدی کافی نیست؟
خیر، اینکه بگوییم خودروهای ما باید برقی یا هیبریدی شوند، بدون برنامه اجرایی نتیجه ای ندارد. باید مشخص باشد چه خودرویی، با چه فناوری، با چه میزان داخلی سازی، با چه منابعی و در چه زمانی قرار است تولید شود. وزارتخانه باید برنامه خودروسازان را ماهانه یا حتی هفتگی پایش کند تا مشخص باشد هر شرکت چقدر از برنامه عقب یا جلو است. اگر قرار است بحران سوخت و مسیر صنعت خودرو اصلاح شود، باید برنامه وجود داشته باشد و اجرای آن نیز به صورت مستمر کنترل شود.
نظر شما