امید محمدی؛ بازار گروه خودرو: صنعت خودرو ایران سال ها است میان حمایت های دولتی، محدودیت های بین المللی، سیاست های مقطعی و نوسانات شدید اقتصادی گرفتار شده است. بازاری که زمانی قرار بود با حضور شرکای خارجی، توسعه فناوری و افزایش رقابت به سمت صنعتی شدن حرکت کند، اکنون با چالش های متعددی از جمله افزایش هزینه های تولید، کاهش قدرت خرید مصرف کنندگان، افت رقابت پذیری و نبود استراتژی صادراتی مواجه است. در چنین شرایطی، همچنان این پرسش مطرح است که چرا خودرو در ایران از یک کالای مصرفی به یک دارایی سرمایه ای تبدیل شده و چه عواملی مانع شکل گیری یک صنعت خودروسازی رقابت پذیر شده است؟
«امرالله امینی» عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی در گفتوگو با خبرنگار «بازار» با اشاره به اینکه صنعت خودرو بیش از آنکه تابع سیاستهای صنعتی باشد، گفت: تحت تاثیر شرایط اقتصاد کلان قرار دارد و تا زمانی که اصلاحات اساسی در سطح اقتصاد و بنگاه های تولیدی رخ ندهد، نمی توان انتظار تحول جدی در این صنعت را داشت.
صنعت خودرو در ایران یک جزیره مستقل نیست و به شدت از متغیرهای اقتصاد کلان تاثیر می پذیرد. زمانی که خودروساز قطعات، مواد اولیه، ورق فولادی، رنگ و سایر نهاده های تولید را با قیمت های بالا تامین می کند، طبیعی است که قیمت تمام شده محصول نیز افزایش پیدا کند
صنعت خودرو اسیر اقتصاد کلان است
امینی با اشاره به وضعیت فعلی صنعت خودرو کشور اظهار کرد: صنعت خودرو در ایران یک جزیره مستقل نیست و به شدت از متغیرهای اقتصاد کلان تاثیر می پذیرد. زمانی که خودروساز قطعات، مواد اولیه، ورق فولادی، رنگ و سایر نهاده های تولید را با قیمت های بالا تامین می کند، طبیعی است که قیمت تمام شده محصول نیز افزایش پیدا کند.
وی افزود: یکی از مهم ترین اصول موفقیت در صنعت خودرو، تولید در مقیاس اقتصادی است. خودروسازان بزرگ دنیا میلیون ها دستگاه خودرو تولید می کنند و به همین دلیل هزینه های سربار و تولید آن ها کاهش می یابد، اما در ایران به دلیل محدودیت بازار، نبود صادرات پایدار و مشکلات ساختاری، امکان دستیابی به چنین مقیاسی وجود ندارد.
این اقتصاددان تاکید کرد: تا زمانی که تولید اقتصادی شکل نگیرد و بهره وری افزایش نیابد، صنعت خودرو کشور توان رقابت با خودروسازان بزرگ جهانی و حتی برندهای چینی را نخواهد داشت.
رقابت با چینی ها دشوار شده است
عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به تحولات صنعت خودرو جهان گفت: امروز بخش عمده ای از تولید خودروهای برندهای مشهور جهان در چین انجام می شود و این کشور به قطب اصلی تولید خودرو در دنیا تبدیل شده است.
وی ادامه داد: از سوی دیگر حضور برندهای بزرگی مانند رنو و پژو در صنعت خودرو ایران بسیار کمرنگ شده و عملا انتقال فناوری و سرمایه گذاری خارجی نیز با محدودیت های جدی مواجه است. در چنین فضایی رقابت با خودروسازان چینی که از مقیاس تولید بالا، فناوری روز و دسترسی گسترده به بازارهای جهانی برخوردار هستند، بسیار دشوار خواهد بود.
خودرو همچنان یک کالای سرمایه ای است
امینی درباره وضعیت تقاضا در بازار خودرو اظهار کرد: برخلاف بسیاری از کشورهای دنیا، خودرو در ایران هنوز یک کالای سرمایه ای محسوب می شود. بخشی از این موضوع به شرایط تورمی اقتصاد کشور باز می گردد. در حال حاضر بیشترین تقاضا در بازار مربوط به خودروهایی در محدوده قیمتی حدود یک میلیارد تومان است، زیرا توان خرید بخش بزرگی از جامعه در همین سطح قرار دارد. البته کاهش قدرت خرید باعث شده بسیاری از خانوارها از بازار خودرو فاصله بگیرند.
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: در عین حال خودروهای لوکس و وارداتی نیز مشتریان خود را دارند، زیرا بخشی از سرمایه های سرگردان برای حفظ ارزش دارایی ها وارد این بازار می شود. نقدشوندگی بالای خودرو نسبت به برخی بازارهای موازی باعث شده همچنان برای بسیاری از افراد گزینهای مناسب جهت حفظ سرمایه تلقی شود.
متاسفانه در بسیاری از دوره ها واردات خودرو بیشتر با هدف درآمدزایی از محل تعرفه ها و جبران کسری بودجه دولت دنبال شده است. در چنین شرایطی واردات نمی تواند نقش توسعه ای خود را ایفا کند
دولت واردات خودرو را منبع درآمد می بیند
امینی در بخش دیگری از این گفت و گو به سیاست واردات خودرو اشاره و بیان کرد: سال ها است این سوال مطرح می شود که آیا دولت به واردات خودرو نگاه توسعه ای دارد یا آن را صرفا به عنوان ابزاری برای کسب درآمد می بیند؟
وی افزود: اگر هدف از واردات، توسعه صنعت خودرو باشد باید از این ابزار برای افزایش رقابت، جذب سرمایه گذاری خارجی، انتقال فناوری و ارتقای کیفیت تولید داخلی استفاده شود.
این استاد دانشگاه ادامه داد: متاسفانه در بسیاری از دوره ها واردات خودرو بیشتر با هدف درآمدزایی از محل تعرفه ها و جبران کسری بودجه دولت دنبال شده است. در چنین شرایطی واردات نمی تواند نقش توسعه ای خود را ایفا کند.
دولت واردات خودرو را منبع درآمد می بیند
امینی با اشاره به سیاست واردات خودرو طی چند سال اخیر اظهار داشت: سال ها است این سوال مطرح می شود که آیا دولت به واردات خودرو نگاه توسعه ای دارد یا آن را صرفا به عنوان ابزاری برای کسب درآمد می بیند؟
وی افزود: اگر هدف از واردات، توسعه صنعت خودرو باشد باید از این ابزار برای افزایش رقابت، جذب سرمایه گذاری خارجی، انتقال فناوری و ارتقای کیفیت تولید داخلی استفاده شود.
این استاد دانشگاه ادامه داد: متاسفانه در بسیاری از دوره ها واردات خودرو بیشتر با هدف درآمدزایی از محل تعرفه ها و جبران کسری بودجه دولت دنبال شده است. در چنین شرایطی واردات نمی تواند نقش توسعه ای خود را ایفا کند.
اگر قرار است صنعت خودرو کشور از وضعیت فعلی خارج شود، باید سرمایه گذاری های جدید صورت گیرد، بهره وری افزایش یابد، تولید در مقیاس اقتصادی شکل بگیرد و مهم تر از همه یک استراتژی صادراتی روشن و بلند مدت تدوین شود
بدون استراتژی صادراتی آینده ای برای صنعت خودرو متصور نیست
امینی با تاکید بر ضرورت تغییر رویکرد در سیاست گذاری صنعت خودرو گفت: هیچ صنعتی بدون حضور در بازارهای جهانی و صادرات پایدار نمی تواند به بلوغ برسد.
وی افزود: اگر قرار است صنعت خودرو کشور از وضعیت فعلی خارج شود، باید سرمایه گذاری های جدید صورت گیرد، بهره وری افزایش یابد، تولید در مقیاس اقتصادی شکل بگیرد و مهم تر از همه یک استراتژی صادراتی روشن و بلند مدت تدوین شود.
این اقتصاددان خاطرنشان کرد: تا زمانی که نگاه سیاست گذاران به صنعت خودرو کوتاه مدت باشد و برنامه ای برای حضور در بازارهای بین المللی وجود نداشته باشد، این صنعت همچنان با چالش های ساختاری فعلی مواجه خواهد بود و خودرو نیز به جای آنکه به یک کالای مصرفی تبدیل شود، نقش سرمایه ای خود را حفظ خواهد کرد.
نظر شما