بازار؛ گروه کشاورزی: در سال های اخیر، صنعت کشاورزی که یکی از اجزای اساسی صنایع جهانی است، دستخوش تغییرات چشمگیری شده است. به طوری که سازمان خواربار و کشاورزی (فائو) اعلام کرده است که در سال ۲۰۲۴، تولید جهانی محصولات کشاورزی به رقم بالای ۳.۴ میلیارد تن رسید که نسبت به سال ۲۰۲۳، افزایشی ۲.۵ درصدی را نشان می دهد. ذرت با ۱.۲ میلیارد تن، برنج با ۷۴۸ میلیون تن، گندم با ۷۶۴ میلیون تن و حبوبات با ۳۷۰ میلیون تن، کالاهای اصلی کشاورزی در سال ۲۰۲۳ از نظر حجم تولید بوده اند. استفاده از فناوری های کشاورزی دقیق، مانند پهپادها و حسگرهای اینترنت اشیا، رو به افزایش است و منجر به افزایش بهره وری، بهره وری منابع و پایداری در شیوه های کشاورزی می شود.
کشورهای برتر در صنعت کشاورزی
در حوزه برترین ها در بخش کشاورزی نیز گزارشات فائو نشان می دهد: چین همچنان بزرگترین مصرف کننده محصولات کشاورزی در جهان است و سهم قابل توجهی در نرخ مصرف جهانی در بازارهای مختلف دارد. بازار کشاورزی چین با اندازه بازار ۱.۲ تریلیون دلار در سال های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ گسترش یافته است. سهام متنوع بازار آن، به ویژه در غلات، سبزیجات، میوه ها و دام، محرک های اصلی این رشد هستند. در همین حال، چین همچنان بر تولید جهانی محصولات اساسی مانند برنج و گندم تسلط دارد.
از سوی دیگر هند نیز همچنان یکی از بزرگترین مصرف کنندگان محصولات کشاورزی در جهان است و بخش قابل توجهی از آمار مصرف جهانی را به خود اختصاص می دهد. بازار کشاورزی هند در سال های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ با حجم بازار ۴۵۰ میلیارد دلار، توسعه مداومی را تجربه کرده است. در بازار کشاورزی هند، سهام بازار شامل کالاهای اساسی مانند برنج، گندم، حبوبات و نیشکر و همچنین بخش قابل توجهی از دامداری شامل لبنیات و طیور است. صنعت کشاورزی در هند به دلیل ترکیبی از شیوه های سنتی و ابتکارات نوسازی، و همچنین ابتکارات دولتی که برای بهبود بهره وری کشاورزی و معیشت روستایی طراحی شده اند، در حال رشد است.
همچنین به گفته فائو در بخش کشاورزی نام کشورهایی همچون ایالات متحده، برزیل، اندونزی، پاکستان، نیجریه، بنگلادش، روسیه، و ژاپن» همواره در صدر است که این کشورها جایگاه قابل توجهی در کشاورزی جهان دارند.
عملکرد ضعیف دولت در جراحی اقتصادی
بنا به گفته تحلیلگران و کارشناسان «بازار کشاورزی» اصولا از یکسو به طور قابل توجهی تحت تأثیر عوامل سیاسی است که بر پویایی تجارت، مقررات و سیاست ها تأثیر می گذارند و از سوی دیگر تحت تأثیر عوامل اقتصادی، از جمله قدرت خرید مصرف کننده، تورم، نرخ ارز و رشد اقتصادی، قرار دارد. به طوری که تقاضا برای محصولات کشاورزی معمولاً با توسعه اقتصادی قوی مرتبط است که ناشی از افزایش درآمد، شهرنشینی و تغییر رژیم غذایی به سمت غذاهای با ارزش بالاتر است. در مقابل، رکود اقتصادی می تواند منجر به کاهش هزینه های مصرف کننده برای محصولات غذایی شود که می تواند بر قیمت ها و تقاضای بازار تأثیر بگذارد.
این در شرایطی است که کشاورزی ایران نیز طی دهه های اخیر همواره تحت تاثیر عوامل سیاسی و اقتصادی قرار داشته به طوری که در سال ۱۴۰۰-۱۴۰۱ پس از حذف ارز دولتی و به اصطلاح جراحی اقتصادی صورت گرفت بخش کشاورزی با تحولات عمیقی مواجه شد و امروز نیز باری دیگر با آزاد شدن نرخ ارز شاهد افزایش قیمت محصولات در این بخش هستیم. این در حالی است که عضو اجلاس اتاق اصناف ایران و رئیس اتاق اصناف کشاورزی مازندران معتقد است در حالی جراحی اقتصادی صورت گرفته است که دولت در میانه راه بیمار تحت عمل جراحی قرار گرفته را رها کرده است و این امر تبعات بسیاری به همراه داشته و خواهد داشت. به نحوی که امروز قیمت کود اوره از ۶۵ هزار تومان به ۸۰۰ هزار تومان رسیده و کود فسفات و پتاس هم در بازار یافت نمی شود این در حالی است که پایداری تولید محصولات زراعی وابسته به کوددهی زمین است. لذا دولت باید همه این مسائل را با هم در نظر می گرفت نه اینکه مقطعی بنگرد.
درحالی تجربه تلخ حذف ارز ترجیحی مجددا توسط دولت تکرار شد که با حذف ارز ترجیحی شاهد جهش قیمت ها در محصولاتی مانند برنج و گوشت هستیم و از سوی دیگر بر فرض در مورد دام می دانیم که اگر تامین خوراک دام با ارز آزاد برای دامدار مقدور نباشد دام ها حتی دام های مولد راهی کشتارگاه خواهد شد
قاسم پیشه ور عضو اجلاس اتاق اصناف ایران در گفت و گو با خبرنگار بازار گفت: از زمان مطرح شدن حذف ارز قرار بود یکسری اتفاقات رخ دهد که به نفع تولید کننده و مصرف کننده باشد اما محقق نشد و به این ترتیب هر دو گروه آسیب دیدند. این در حالی است که نظر ما این بود که اگر قرار است دولت به بخش امنیت غذایی یارانه ای بدهد باید از مبدا تولید صورت بگیرد اما در عوض، این یارانه به واسطه یا به انتهای زنجیره تخصیص داده شد.
پیشه ور افزود: با حذف ارز ترجیحی شاهد جهش قیمت ها در محصولاتی مانند برنج و گوشت هستیم و از سوی دیگر بر فرض در مورد دام می دانیم که اگر تامین خوراک دام با ارز آزاد برای دامدار مقدور نباشد دام ها حتی دام های مولد راهی کشتارگاه خواهد شد. متاسفانه با وجود تجربه تلخی که در سال ۱۴۰۰ رقم خورد باز هم دولت اقدام به حذف ارز دولتی کرد و این گرانی ها را در پی داشته است.
قیمت گذاری محصولات باید متناسب با نرخ تورم اعمال شود
وی خاطرنشان کرد: مساله مهم اینجا است که قیمت گذاری محصولات توسط شورای قیمت گذاری با احتساب یارانه بوده است اما بر فرض در مورد محصول شیر که ۲۹۵۰۰ مصوب شده بود با حذف ارز درب دامداری به ۴۵ تا ۵۰ هزار تومان رسیده است. به عبارت دیگر طبق قانون قیمت گذاری باید با توجه به نرخ تورم اعمال شود اما اینگونه نیست آن هم در شرایطی که بر خلاف گذشته الان قیمت ها به صورت روزانه و حتی ساعتی افزایش می یابد.
پیشه ور گفت: اگر تولید کننده و کشاورز حمایت نشود تعادل بازار به هم می ریزد چون تنظیم بازار با تولید صورت می گیرد نه با واردات محصولات کشاورزی و این عدم حمایت ها تبعات در پی خواهد داشت.
وی تصریح کرد: متاسفانه علیرغم آنچه انتظار داریم دولت همه مواد را در یک سبد ببیند اما می بینیم که مقطعی نگاه می کند و به جای حمایت از کشاورز، دلار و ارز را برای واردات محصولات کشاورزی صرف می کند و همان محصولات را نیز با قیمت آزاد در بازار داخل به فروش می رساند!
نظر شما