امید محمدی؛ بازار گروه خودرو: بازار روانکارهای خودرویی در شرایطی وارد مرحله جدیدی از سیاست گذاری قیمتی شده است که همچنان یکی از مشکلات اصلی مالکان خودرو، دسترسی به روغن موتور، روغن گیربکس و سایر روانکارهای مورد نیاز خودرو است. در واقع، اگرچه سیاست گذار با خروج روغن موتور از شمول قیمت گذاری تثبیتی، مسیر جدیدی برای تعیین نرخ محصولات تولیدکنندگان در نظر گرفته، اما آنچه در شرایط فعلی اهمیت بیشتری دارد، نحوه عرضه و توزیع این محصولات در بازار است. تجربه بازار تایر نیز نشان داده است که اصلاح ساز و کار قیمت گذاری زمانی می تواند به نتیجه مطلوب برسد که همزمان با آن، جریان عرضه کالا نیز به شکل مستمر و شفاف برقرار باشد.
در همین راستا، «انجمن پالایشگاه های روغن سازی ایران» اواخر هفته گذشته در نامه ای به مدیران عامل چهار شرکت بزرگ تولیدکننده روانکار کشور، شامل نفت بهران، نفت سپاهان، نفت پارس و نفت ایرانول، اعلام کرده است که بر اساس مصوبه جدید ستاد تنظیم بازار، روغن موتور بنزینی دیگر مشمول قیمت گذاری تثبیتی نخواهد بود. بر اساس مفاد این نامه، افزایش قیمت محصولات باید در چارچوب ضوابط سازمان حمایت از مصرف کنندگان و تولیدکنندگان انجام شود و شرکت ها موظف هستند نرخ های نهایی مصوب خود را برای نظارت به مراجع مربوط اعلام کنند.
بنابراین، تغییر جدید را نباید به معنای آزاد شدن کامل و بدون محدودیت قیمت ها تلقی کرد. در واقع، تولیدکنندگان امکان اصلاح نرخ فروش را در چارچوب ضوابط تعیین شده خواهند داشت و نظارت بر عملکرد آن ها همچنان برقرار است. هدف از چنین تغییری باید نزدیک کردن قیمت فروش به واقعیت هزینه های تولید، کاهش انگیزه فعالیت های غیرمولد در شبکه توزیع و ایجاد شرایطی باشد که محصول با قیمت شفاف تری به دست مصرفکننده برسد.
یک فعال بازار روغن موتور که نخواست نامش فاش شود، در گفت و گو با خبرنگار «بازار» اظهار کرد: توزیع روغن موتور، روغن گیربکس و سایر روانکارهای خودرویی از سوی شرکت های تولیدکننده به شکل مورد انتظار در بازار انجام نشده
کمبود روانکار در بازار با وجود تغییر سیاست قیمتی
با این حال، بررسی وضعیت بازار نشان می دهد مشکل روانکارهای خودرویی صرفا به قیمت محدود نمی شود. فعالان بازار از کمبود شدید انواع روغن موتور، روغن گیربکس و سایر روانکارها خبر می دهند؛ به طوریکه مالکان خودرو برای تهیه برخی محصولات مورد نیاز خود با دشواری مواجه هستند. این وضعیت در شرایطی ادامه دارد که انتظار می رفت با اصلاح سازوکار قیمت گذاری، انگیزه عرضه محصولات در شبکه رسمی افزایش پیدا کند.
یک فعال بازار روغن موتور که نخواست نامش فاش شود، در گفت و گو با خبرنگار «بازار» اظهار کرد: توزیع روغن موتور، روغن گیربکس و سایر روانکارهای خودرویی از سوی شرکت های تولیدکننده به شکل مورد انتظار در بازار انجام نشده و همین مسئله تامین نیاز مالکان خودرو را با چالش مواجه کرده است.
این فعال بازار روغن موتور که نخواست نامش فاش شود با اشاره به اینکه پیش از آزادسازی قیمت روانکارهای خودرویی نیز بازار برخی محصولات با افزایش قابل توجه نرخ مواجه شده بود، گفت: به طوریکه قیمت روغن گیربکس در بازار آزاد حدود ۴۰ درصد افزایش پیدا کرده بود. این موضوع نشان می دهد فاصله میان نرخ عرضه رسمی و قیمت معاملات بازار، پیش از اجرای سیاست جدید نیز زمینه ساز نوسان قیمت و دشواری دسترسی مصرف کنندگان به برخی محصولات بوده است.
وی با اشاره به آثار احتمالی تغییر سیاست قیمت گذاری افزود: امیدواریم با آزادسازی قیمت روغن موتور و کاهش فاصله نرخ روانکارها از کارخانه تا بازار، شرایطی فراهم شود که انواع محصولات خودرویی به میزان کافی در بازار عرضه شوند و توزیع مویرگی آن ها شکل بگیرد.
انتظار می رود چهار تولیدکننده بزرگ روانکار کشور در کنار اصلاح نرخ فروش، برنامه مشخصی برای تامین بازار و توزیع مستمر محصولات داشته باشند. همچنین نهادهای نظارتی باید علاوه بر کنترل قیمت های اعلامی، بر میزان تولید، عرضه و عملکرد شبکه توزیع نیز نظارت کنند
ضرورت اصلاح همزمان قیمت و شبکه توزیع
آنچه از تحولات اخیر بازار روانکارها می توان دریافت، این است که آزادسازی قیمت بدون اصلاح شبکه عرضه، نمی تواند به تنهایی مشکلات موجود را برطرف کند. اگر تولیدکننده امکان اصلاح قیمت داشته باشد، اما محصولات به میزان کافی در شبکه توزیع قرار نگیرند، همچنان زمینه فعالیت واسطه ها و افزایش قیمت در بازار آزاد وجود خواهد داشت. در چنین شرایطی، مصرف کننده نه از مزایای قیمت گذاری جدید بهره مند می شود و نه دسترسی مناسبی به کالای مورد نیاز خود خواهد داشت.
از سوی دیگر، روغن موتور و سایر روانکارها از جمله کالاهای مصرفی ضروری در نگهداری خودرو هستند و کمبود آن ها می تواند هزینه تعمیر و نگهداری ناوگان خودرویی کشور را افزایش دهد. استفاده از روغن نامناسب یا به تعویق انداختن تعویض روغن به دلیل دشواری تامین، می تواند در بلند مدت به افزایش استهلاک قطعات و تحمیل هزینه های بیشتر به مالکان منجر شود. بر این اساس، انتظار می رود چهار تولیدکننده بزرگ روانکار کشور در کنار اصلاح نرخ فروش، برنامه مشخصی برای تامین بازار و توزیع مستمر محصولات داشته باشند. همچنین نهادهای نظارتی باید علاوه بر کنترل قیمت های اعلامی، بر میزان تولید، عرضه و عملکرد شبکه توزیع نیز نظارت کنند.
در نهایت، موفقیت سیاست قیمتی جدید زمانی مشخص خواهد شد که مصرف کننده بتواند روغن موتور و سایر روانکارهای مورد نیاز خود را با قیمت شفاف و در دسترس تهیه کند. آزادسازی قیمت باید به افزایش انگیزه تولید و عرضه منجر شود، نه اینکه صرفا به تغییر برچسب قیمت محصولات محدود بماند. بازار روانکارها امروز بیش از هر چیز به تعادل میان قیمت، تولید و توزیع نیاز دارد.








نظر شما