سمیه شوریابی؛ بازار: در شرایطی که تورم پرشتاب، قدرت خرید خانوارها را تحت فشار گذاشته و حفظ ارزش دسترنج سال‌ها تلاش به دغدغه اصلی مردم بدل شده است، بازارها با رفتارهای متفاوتی روبه‌رو هستند. اما در این تلاطم اقتصادی، چاره چیست؟ آیا باید در پی کسب بازدهی‌های رویایی بود یا تمرکز بر تثبیت امنیت مالی؟
مجید عبدالحمیدی، مدیر توسعه بازار گروه سرمایه‌گذاری ثروت فدک و عضو هیئت‌مدیره شرکت بورسی ریل گردش ایرانیان (حگردش)، در گفت‌وگویی تفصیلی با رویکردی واقع‌گرایانه و مسئولانه، به آسیب‌شناسی تصمیم‌های مالی خانوارها پرداخته و راهکارهای مشخصی برای مواجهه با تورم ارائه کرده است.
دغدغه اصلی جامعه؛ حفظ حاصل سال‌ها تلاش، نه صرفاً سودآوری
عبدالحمیدی در ابتدای این گفت‌وگو با تأکید بر اینکه پیش از ورود به بحث بازارها باید درک صحیحی از شرایط عینی جامعه داشته باشیم، اظهار داشت: برای بخش بزرگی از جامعه، موضوع دیگر صرفاً کسب سود نیست؛ مسئله اصلی، حفظ حاصل سال‌ها کار و تلاش و جلوگیری از کاهش بیشتر قدرت خرید است. وقتی یک خانواده برای پس‌انداز مبلغی محدود، ماه‌ها یا حتی سال‌ها ممارست کرده، نمی‌توان با نسخه‌های شتاب‌زده به آن‌ها گفت امروز طلا بخر، فردا دلار و هفته بعد سهام.
این فعال بازار سرمایه با اشاره به مسئولیت سنگین تحلیلگران تصریح کرد: فعالان بازار سرمایه نباید نگاه خود را به تحلیل صرف قیمت‌ها محدود کنند؛ بلکه باید به مردم کمک کنند تا ریسک‌ها، فرصت‌ها و ابزارهای مالی را به درستی بشناسند.
وی افزود: گاهی یک تصمیم مالی اشتباه، برای یک خانواده بسیار پرهزینه‌تر از آن است که برای یک سرمایه‌گذار بزرگ تصور می‌شود.
کارنامه بازارهای دارایی در سال ۱۴۰۵؛ بازدهی گذشته، تضمین آینده نیست
عضو هیئت‌مدیره «حگردش» با مرور آماری وضعیت بازارها از ابتدای سال تا ششم آبان ۱۴۰۵ خاطرنشان ساخت: شاخص کل بورس حدود ۱۱۴٫۵ درصد و شاخص هم‌وزن نزدیک به ۱۳۱٫۹ درصد رشد ثبت کرده‌اند، دلار بازار آزاد نیز افزایش ۶۹٫۸ درصدی را تجربه کرده است، همچنین طلای ۱۸ عیار با رشد ۴۳ درصدی و سکه امامی با افزایش ۳۶٫۳ درصدی روبه‌رو شده‌اند، میانه بازده صندوق‌های درآمد ثابت نیز به ۲۱٫۵ درصد رسیده است، در حوزه مسکن تهران نیز برآوردها حاکی از رشد تقریبی ۷۴ درصدی میانگین قیمت هر مترمربع است که البته به دلیل محدودیت داده‌های معاملاتی باید با احتیاط تفسیر شود.
عبدالحمیدی با تأکید بر اینکه بازار خودرو و رمزارزها نیز رفتارهای ناهمگنی داشته‌اند، هشداری کلیدی به فعالان و عموم جامعه داد و گفت: این اعداد صرفاً کارنامه گذشته هستند؛ اینکه یک بازار در هفت ماه گذشته رشد بیشتری تجربه کرده، ابداً به معنای برتری آن در ماه‌های پیش‌رو نخواهد بود. حتی صعود نماگرهای بورس به معنی منتفع‌شدن یکسان تمامی سهامداران نیست.
رشد عددی سرمایه در برابر افت قدرت خرید
در پاسخ به این پرسش که «چرا علیرغم صعود بازارها، بسیاری از افراد احساس کاهش رفاه و فقر می‌کنند؟»، مدیر توسعه بازار گروه ثروت فدک تشریح کرد: باید میان رشد اسمی دارایی و حفظ واقعی قدرت خرید مرز کشید. اگر سرمایه فردی ۳۰ درصد افزایش یابد در حالی که سبد هزینه‌ای او ۵۰ درصد گران‌تر شده باشد، وی عملاً از تورم عقب مانده است. از سوی دیگر، بخش عمده درآمد بسیاری از خانوارها مستقیماً صرف هزینه‌های معیشتی، مسکن و درمان می‌شود و پولی برای پس‌انداز باقی نمی‌ماند. از این رو، تحلیل اقتصادی زمانی واجد ارزش است که شرایط واقعی سفره مردم را در نظر بگیرد، نه اینکه فقط اعداد و ارقام بازدهی‌های بزرگ را مرور نماید.
کالبدشکافی ریسک بازارها؛ کدام ریسک با شرایط شما هم‌خوان است؟
عبدالحمیدی با رد وجود هرگونه سرمایه‌گذاری کاملاً بدون ریسک، یادآور شد: پرسش بنیادین این نیست که کدام بازار امن است، بلکه سؤال درست این است که کدام نوع ریسک با مختصات مالی و توان زیان‌پذیری من هم‌خوانی دارد؟
وی ویژگی‌های ریسک هر بازار را بدین شرح تفکیک کرد:
طلا و سکه: متأثر از اونس جهانی و نوسان ارز، هزینه‌های نگهداری و حباب قیمتی در سکه.
دلار: ریسک‌های نوسان ارزی، شکاف قیمت خریدوفروش و مقررات نظارتی و معاملاتی.
بورس: تابع سودآوری شرکت‌ها، فضای کلان اقتصادی، متغیرهای سیاستی و مسأله نقدشوندگی.
مسکن: نیاز به نقدینگی بالا، خواب سرمایه، نقدشوندگی پایین و هزینه‌های نگهداری و مالیاتی.
خودرو: وسیله مصرفی با استهلاک، بیمه، تعمیرات و نوسانات ناشی از تغییر سیاست‌های واردات و تنظیم بازار.
رمزارز: دامنه نوسان بالا، چالش‌های صرافی‌ها، امنیت کیف‌پول و تحولات قوانین بین‌المللی.
بازوی مدرن بازار سرمایه؛ تنوع‌بخشی بدون خرید فیزیکی
این کارشناس ارشد بازار سرمایه، یکی از گام‌های مثبت بورس ایران را تکامل ابزارهای غیرمستقیم دانست و اظهار داشت: امروز بورس تنها محل معامله سهام نیست؛ ابزارهایی چون صندوق‌های مبتنی بر طلا و گواهی سپرده کالایی بسیاری از خطرات نگهداری فیزیکی طلا را کاهش داده‌اند. همچنین صندوق‌های املاک و مستغلات (REITs)، صندوق‌های مبتنی بر نقره و صندوق‌های ارزی طراحی شده‌اند. البته باید توجه داشت که این ابزارها نیز ریسک خاص خود مانند نوسانات بازار یا فاصله قیمتی با خالص ارزش دارایی‌ها (NAV) را دارند و هیچ ابزاری تضمین‌کننده قطعی سود نیست.
۴ پرسش طلایی پیش از هر تصمیم مالی
عبدالحمیدی ورود با مبالغ اندک را مزیت بزرگ صندوق‌ها دانست، اما اکیداً توصیه کرد که امنیت خانواده هرگز نباید قربانی سوداگری شود: اگر خانواده‌ای ۳۰ تا ۵۰ میلیون تومان پس‌انداز دارد، پیش از هر اقدامی باید مشخص کند چه بخشی از آن برای هزینه‌های ضروری زندگی، درمان و اجاره لازم است. پولی که پشتوانه حیات خانواده است نباید وارد بازارهای نوسانی شود؛ سرمایه‌گذاری باید آرامش‌بخش باشد، نه مولد یک اضطراب جدید.
وی ۴ سوال کلیدی را که هر فرد باید قبل از سرمایه‌گذاری به آن‌ها پاسخ دهد، برشمرد:
۱. چه میزان از این منابع در افق کوتاه‌مدت برای مخارج زندگی نیاز است؟
۲. در صورت نزول موقت ارزش دارایی، چه میزان افت و زیان را تاب می‌آورم؟
۳. آیا نسبت به دارایی یا صندوقی که خریداری می‌کنم، شناخت و درک کافی دارم؟
۴. چنانچه فردا نیاز به نقدینگی پیدا کنم، با چه سرعتی و با چه هزینه‌ای قابل نقد شدن است؟
مزیت سرمایه‌گذاری تدریجی و ضرورت آگاهی‌بخشی نهادهای مالی
عضو هیئت‌مدیره شرکت ریل گردش ایرانیان ورود پله‌ای و تدریجی را راهکاری مفید برای کاهش خطای زمان‌سنجی خواند و افزود: ورود هیجانی و یک‌باره پس از جهش‌های بزرگ قیمتی ناشی از ترس جاماندن (FOMO)، یکی از رایج‌ترین دام‌های سرمایه‌گذاران است که در زمان اصلاح قیمت‌ها آن‌ها را دچار زیان و فروش اجباری می‌کند.
این فعال بازار سرمایه همچنین مسئولیت نهادهای مالی را صرفاً در توسعه کدها و افزایش نمادها ندانست و تأکید کرد: توسعه حقیقی بازار زمانی محقق می‌شود که ابزارها برای عموم شفاف، ساده و قابل فهم باشند و در خدمت نیازهای واقعی مردم قرار گیرند.
سرمایه، ثمره عمر و امید مردم است
مجید عبدالحمیدی در پایان با نگاهی همدلانه به دغدغه اقشار مختلف جامعه خاطرنشان ساخت: کاملاً واقفم که در شرایط تورمی، تصمیم‌گیری اقتصادی کاری طاقت‌فرساست؛ اما نباید اجازه دهیم اضطراب ناشی از گرانی‌ها، تصمیم‌های پرریسک و نسنجیده را به ما تحمیل کند. پیش از آنکه بپرسیم کدام گزینه سود بالاتری دارد؟، باید بدانیم چگونه می‌توان با کمترین ریسک ممکن، امنیت مالی و آرامش خانواده را صیانت کرد؟ دارایی و پس‌انداز مردم، اعداد بی‌جان نیستند؛ بلکه حاصل سال‌ها رنج، تلاش و امید به آینده‌اند و شایسته بالاترین درجه احترام و هوشمندی در تصمیم‌گیری هستند.
نظر شما