بازار؛ گروه آب و انرژی: بر اساس برنامه هفتم توسعه تا پایان این برنامه حدود ۶۰ درصد خرید و فروش برق باید در بورس و بر اساس نظام عرضه و تقاضا صورت گیرد. آمارهای موجود نشان می دهد که تا اینجای کار بیش از ۳۰ درصد هدف گذاری محقق شده است. اما سوال اصلی اینجاست که افزایش مبادلات در بورس به رونق سرمایه گذاری در این حوزه هم منجر شده است؟. قیمت های موجود در بورس آقای برای سرمایه گذاران جذابیت لازم را دارد.
فعالین این صنعت می گویند که دخالت های دولت در این بازار هم مانع عرضه و تقاضا بر اساس قیمت های واقعی شده است. دخالتی که به نظر می رسد این بار بیش از این کار وزارت نیرو باشد، حاصل اعتراضات وزارت صمت برای کنترل قیمت ها بوده است.
بدون شک اگر بورس در مسیرِ صحیحِ خود حرکت کند، سرمایه‌گذاری در صنعت برق توجیه پذیر بوده و سرمایه‌گذاران به این سو حرکت می کنند. اما متاسفانه مدام شاهد دخالت در نحوه فعالیت این بازار هستیم به عنوان مثال خروج مقطعیِ پتروشیمی‌ها از بورس برق آزاد، که با پیگیریِ وزارت صمت رخ داد، باعث شد برق با قیمت پایین‌تر از قیمتِ تمام‌شده به صنعت عرضه شود و این امر آسیب‌های جدی به نیروگاه‌ها وارد کرد
محمد بیات رییس انجمن نیروگاه های پراکنده در اینباره به بازار می گوید: بدون شک اگر بورس در مسیرِ صحیحِ خود حرکت کند، سرمایه‌گذاری در صنعت برق توجیه پذیر بوده و سرمایه‌گذاران به این سو حرکت می کنند. اما با رویه‌ای که دولت پیش گرفته و کنترلِ دستوریِ قیمت‌ها در بورس انرژی، در عمل شاهد ایجادِ فاصله‌ای عمیق میان سرمایه‌گذاران و صنعت برق (اعم از تجدیدپذیرها و نیروگاه‌های کوچک‌مقیاس) هستیم. متاسفانه مداخلات دولتی، قیمت برق در بورس را به سطح بسیار پایین‌تر از ارزشِ واقعیِ آن رسانده است.
او ادامه داد: جدای از این خروج مقطعیِ پتروشیمی‌ها از بورس برق آزاد، که با پیگیریِ وزارت صمت رخ داد، باعث شد برق با قیمتی پایین‌تر از قیمتِ تمام‌شده به صنعت عرضه شود و این امر آسیب‌های جدی به نیروگاه‌ها وارد کرد.
این فعال در صنعت نیروگاهی ادامه داد: پتروشیمی‌ها حدوداً هزار مگاوات برق از بورس آزاد خریداری می‌کردند. با خروج آنها، تقاضا از بین رفت و قیمت‌ها به شدت افت کرد. برای درک بهتر نسبت به بزرگی این عدد باید بدانید که این میزان (۱۰۰۰ مگاوات)، بیش از یک‌سومِ کلِ معاملاتِ بورسِ آزاد را شامل می‌شد.
با خروج پتروشیمی ها، تقاضا از بین رفت و قیمت‌ها به شدت افت کرد. برای درک بهتر نسبت به بزرگی این عدد باید بدانید که این میزان (۱۰۰۰ مگاوات)، بیش از یک‌سومِ کلِ معاملاتِ بورسِ آزاد را شامل می‌شد
رییس انجمن نیروگاه های پراکنده افزود: در مرداد، قیمت‌ها در تابلوی برق آزاد به بیش از ۱۵ هزار تومان رسیده بود که با قیمت واقعیِ آن همخوانی داشت. اما با دخالت وزارت نیرو که منجر به خروج پتروشیمی‌ها و ورودِ نیروگاه‌های دولتی و انرژی اتمی به بورس شد، این قیمت تغییر کرد و حتی به زیر ۵ هزار تومان سقوط کرد؛ رقمی که دیگر هیچ توجیهی برای تولید برق ندارد.
بیات می گوید: کاهش قیمت برق در بورس باعث شده که مدت زمان بازگشت سرمایه در این حوزه به بیش از ۵ سال افزایش یابد. اما با توجه به رشد افسارگسیخته هزینه‌ها، شامل نرخ ارز، تورم و هزینه‌های تأمین قطعات یدکی (که عمدتاً وارداتی هستند)، ممکن است که زمان بازگشت سرمایه به بیشتر از اینها نیز افزایش پیدا کند.
این مقام مسئول در ادامه سخنان خود با اشاره به احتمال قطع گاز نیروگاه های پراکنده در زمان پیک مصرف، گفت: با توجه به بهره وری بالایی که این نیروگاه ها دارند، اگر در اولویت قطع گاز قرار نگیرند، می‌توانند کمک کنند در زمستان امسال برق مورد نیاز تامین شود.
رئیس انجمن نیروگاه‌های تولید پراکنده برق ایران با بیان اینکه کمبود گاز در کشور وجود دارد و نیروگاه های تولید پراکنده نیز گاز کمی مصرف می کنند، گفت: بر همین اساس باید توجه به نیروگاه های تولید پراکنده برای تامین برق بیشتر از نیروگاه های حرارتی بزرگ مقیاس باشد.
این فعال صنعت نیروگاهی با اشاره به اهمیت توسعه نیروگاه های تولید پراکنده، گفت: در بحث ناترازی برق، وقتی صحبت از افزایش ظرفیت تولید به میان می‌آید، ذهن‌ها معمولا به سمت نیروگاه‌های بزرگ حرارتی، سیکل ترکیبی، خورشیدی و بادی می‌رود؛ نیروگاه‌هایی با ظرفیت صدها یا هزاران مگاوات که در یک نقطه ساخته می‌شوند و سپس برق آنها از طریق شبکه‌های انتقال و توزیع به مصرف‌کنندگان می‌رسد. این مدل همچنان بخش مهمی از سیستم برق خواهد بود، اما در سال‌های اخیر تغییر مهمی در معماری صنعت برق جهان در حال وقوع است: تولید برق دیگر الزاما به معنای ساخت نیروگاه‌های بزرگ و متمرکز نیست.
او در پایان تاکید کرد: اگر قرار است ایران برای ناترازی برق برنامه‌ای جدی و بلندمدت داشته باشد، نیروگاه‌های پراکنده نباید در حاشیه برنامه توسعه نیروگاه‌های بزرگ قرار بگیرند. آنها قرار نیست جای نیروگاه‌های بزرگ حرارتی یا خورشیدی را بگیرند؛ بلکه باید به‌عنوان لایه دیگری از زیرساخت برق کشور دیده شوند.
نظر شما