به گزارش بازار، حسین فردی اظهار کرد: حفاظت از حوزه های بالادست سدهای استان با توجه به نقش آبخیزداری در کنترل فرسایش خاک، کاهش رواناب و جلوگیری از ورود رسوب به مخازن، از اولویت های اساسی مدیریت حوزه های آبخیز خراسان شمالی است.
وی افزود: بر اساس برنامه هفتم توسعه، خراسان شمالی متعهد به اجرای سالانه ۷۳ هزار هکتار عملیات آبخیزداری است و ۷۵ تا ۸۰ درصد اعتبارات اختصاص یافته در این بخش صرف اقدامات سازه ای برای کنترل سیلاب و رسوب می شود.
فردی با بیان اینکه اجرای سازه های آبخیزداری هزینه بر و نیازمند برنامه ریزی بلندمدت است، گفت: بیش از ۸۰ درصد سازه های کنترل رسوب طراحی شده در حوزه آبخیز سدهای بیدواز، بارزو و چری اجرا شده اما پیشرفت عملیات در حوزه سدهای سومبار، شیرین دره و چندیر حدود ۳۰ درصد است.
وی ادامه داد: استفاده از منابع اعتباری محرومیت زدایی در سال های اخیر موجب شتاب گرفتن اجرای عملیات آبخیزداری در برخی حوزه های عقب مانده شده است اما همچنان برای تکمیل مطالعات و اجرای طرح ها به منابع مالی پایدار نیاز است.
فرسایش سالانه بیش از ۱۷.۵ تن در هکتار
معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان شمالی گفت: در بسیاری از حوزه های آبریز سدهای استان میزان فرسایش خاک بیش از ۱۷.۵ تن در هکتار در سال برآورد می شود و عملیات آبخیزداری با نگاه علمی و بلندمدت برای کاهش این روند در حال اجرا است.
فردی افزود: تجربه سه دهه اجرای عملیات آبخیزداری نشان داده است که می توان خروجی رسوب از حوزه های آبخیز را حدود ۲۰ تا ۵۰ درصد کاهش داد و این موضوع در نهایت می تواند بر افزایش عمر مفید مخازن سدها اثر مطلوب داشته باشد.
وی اظهار کرد: همچنین بر اساس مطالعات و تجربیات موجود، اجرای عملیات آبخیزداری می تواند به طور متوسط ۲۰ تا ۴۵ درصد رواناب و دبی اوج سیلاب خروجی از حوزه آبخیز را کاهش دهد.
وی تصریح کرد: میزان اثربخشی عملیات در هر حوزه به شرایط مکانی و عوامل مختلفی همچون جنس زمین، شدت و مدت بارش، شیب، پوشش گیاهی و وضعیت آبراهه ها بستگی دارد.
کنترل رسوب با ترکیبی از سازه و پوشش گیاهی
فردی گفت: برای کاهش خروج رسوب از حوزه های آبخیز، مجموعه ای از اقدامات سازه ای، بیومکانیکی و بیولوژیکی شامل بندهای سنگی ملاتی، گابیونی، خشکه چینی، بانکت، کنتورفارو، بذرکاری، کپه کاری و حفاظت و قرق اجرا می شود.
وی افزود: حفظ و احیای گونه های گیاهی بومی و مقاوم به خشکسالی، در کنار تشویق کشاورزان به استفاده از روش های کشاورزی حفاظت، از دیگر اقداماتی است که می تواند به کاهش فرسایش و بهبود سلامت خاک کمک کند.
معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان شمالی تاکید کرد: سرمایه گذاری در آبخیزداری و مدیریت رواناب ها یکی از راهکارهای اصلی مقابله با فرسایش خاک و کاهش رسوب خروجی از حوزه های آبخیز است.
شیرین دره؛ حوزه حساس رسوبی استان
فردی، حوزه آبخیز شیرین دره را از حوزه های حساس استان از نظر مدیریت رسوب دانست و گفت: ۱۱۷ هزار هکتار در این حوزه مطالعات تفصیلی اجرایی آبخیزداری انجام شده است و عملیات اجرایی تاکنون ۳۰ درصد پیشرفت دارد.
وی افزود: مطالعات انجام شده نقش فرسایش پذیری برخی سازندهای زمین شناسی را در تولید رسوب برجسته کرده است اما نتایج مطالعات موردی درباره فرسایش یا رسوب نباید بدون تبدیل و تحلیل هیدرولوژیک، معادل میزان رسوب ته نشین شده در مخزن سد تلقی شود.
وی تاکید کرد: برای تعیین دقیق میزان رسوب ورودی به مخزن و برآورد تاثیر آن بر ظرفیت سد، باید اطلاعاتی همچون آخرین نقشه برداری مخزن، نرخ سالانه رسوب، منحنی حجم-ارتفاع و سناریوی اجرای عملیات آبخیزداری در دسترس باشد.
تغییر اقلیم؛ محاسبات گذشته را با عدم قطعیت مواجه کرده است
معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان شمالی گفت: تغییرات اقلیمی و افزایش اهمیت بارش های حدی موجب شده است که محاسبات گذشته برای طراحی سازه های آبخیزداری با عدم قطعیت بیشتری همراه باشد.
فردی افزود: در طراحی سازه های جدید باید آخرین داده های بارش، شدت و مدت بارندگی و تحلیل فراوانی سیلاب مورد توجه قرار گیرد.
وی تاکید کرد: سازه های آبخیزداری برای کنترل کامل سیلاب های بزرگ طراحی نشده اند بلکه هدف آنها کاهش سرعت جریان، افزایش نفوذ، کاهش انرژی رواناب و به دام انداختن بخشی از رسوب است.
گستره حوزه منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان شمالی ۲ میلیون و ۴۳۰ هزار هکتار است که از این میزان یک میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار مرتع، ۱۸۳ هزار هکتار بیابان و ۴۳۴ هزار و ۵۵۰ هکتار جنگل است.
نظر شما