بازار؛ گروه بین المل: اظهارات عریان و بدون رتوش دونالد ترامپ پیرامون پر کردن ذخایر استراتژیک نفت ایالات متحده با بهرهگیری از منابع ونزوئلا و تعبیر تحقیرآمیز آن به «هدیهای از سوی ونزوئلا»، بار دیگر پرده از ماهیت اصلی اقدامات واشینگتن پس از بازداشت غیرقانونی نیکلاس مادورو برداشت. این رویکرد کاسبکارانه و غارتگرانه، نه تنها تداوم تاریخی دکترین مونروئه و امپریالیسم نفتی را اثبات است، بلکه بطلان قطعی ادعاهای جریان های غربگرا را که تغییر حاکمیت در کاراکاس را سرآغاز «دموکراسی و رفاه اقتصادی» میخواندند، به تصویر میکشد.
اظهارات عریان و بدون رتوش دونالد ترامپ پیرامون پر کردن ذخایر استراتژیک نفت ایالات متحده با بهرهگیری از منابع ونزوئلا و تعبیر تحقیرآمیز آن به «هدیهای از سوی ونزوئلا»، بار دیگر پرده از ماهیت اصلی اقدامات واشینگتن پس از بازداشت غیرقانونی نیکلاس مادورو برداشت.
دکترین ترامپ و دزدی دریایی مدرن: نفت در برابر بقای سیاسی
سخنان اخیر دونالد ترامپ مبنی بر استفاده از منابع خام ونزوئلا جهت جبران کسری تاریخی ذخایر استراتژیک نفت آمریکا، بیانیهای شفاف از بازگشت سیاست خارجی واشینگتن به عریانترین فرم استعمار کلاسیک در سال ۱۴۰۵ است. بهرهگیری از کلیدواژه «هدیه ونزوئلا به مردم آمریکا» از سوی رئیسجمهور ایالات متحده، اوج وقاحت زبانی در توجیه استخراج و تصاحب نابرابر ثروت ملی یک کشور با سابقه تاریخی مبارزه ضدامپریالیستی است. پس از عملیات غیرقانونی بازداشت و حذف نیکلاس مادورو، ساختار قدرت در واشینگتن هیچ ابایی از آشکارسازی اهداف زیربنایی خود نشان نداد؛ هدفی که از ابتدا نه حقوق بشر و استقرار دموکراسی، بلکه کنترل فیزیکی بر بزرگترین دارنده ذخایر اثباتشده نفت جهان به میزان بیش از ۳۰۰ میلیارد بشکه بود. در چارچوب تفکر ترامپیسم، روابط بینالملل بازی حاصلجمع صفرِ مبتنی بر تصاحب غنائم است و نفت ونزوئلا دقیقا همان غنیمتی به شمار میرود که باید تاوان مقاومت چند دههای کاراکاس را پس بدهد. ترامپ بدون لکنت اعلام کرده است که ذخایر تخلیهشده ناشی از سیاستهای اشتباه دوره جو بایدن، باید با نفت رایگان یا به شدت ارزان کشوری پر شود که با زور اسلحه و کودتای ساختاری به تسلیم واداشته شده است. این غارت سازمانیافته نشان میدهد که زیر پوست شعارهای پر زرقوبرق لیبرال دموکراسی، ماشین جنگی و تجاری ایالات متحده صرفاً برای تغذیه کمپانیهای نفتی و کنترل نرخ سوخت در پمپبنزینهای داخلی کار میکند.
در چارچوب تفکر ترامپیسم، روابط بینالملل بازی حاصلجمع صفرِ مبتنی بر تصاحب غنائم است و نفت ونزوئلا دقیقا همان غنیمتی به شمار میرود که باید تاوان مقاومت چند دههای کاراکاس را پس بدهد. این غارت سازمانیافته نشان میدهد که زیر پوست شعارهای پر زرقوبرق لیبرال دموکراسی، ماشین جنگی و تجاری ایالات متحده صرفاً برای تغذیه کمپانیهای نفتی و کنترل نرخ سوخت در پمپبنزینهای داخلی کار میکند.
سقوط مادورو و تثبیت الگوهای استعماری دکترین مونروئه
تحولات منتهی به حذف و بازداشت نیکلاس مادورو و تحمیل حاکمیت دستنشانده در کاراکاس، احیای رسمی دکترین دو قرنه «مونروئه» در قرن بیست و یکم به حساب میآید؛ قاعدهای که حیاط خلوت آمریکا را منطقه انحصاری نفوذ و بهرهبرداری اقتصادی کاخ سفید تعریف میکند. ونزوئلا در دوران پسامادورو عملاً به سرزمینی تحتالحمایه تبدیل شده که هیچگونه اختیاری در مدیریت، قیمتگذاری و بازاریابی هیدروکربوری خود ندارد. جریان مسلط بینالمللی با مسدودسازی تمامی درگاههای مالی و حقوقی مستقل ونزوئلا، نفت این کشور را مستقیماً به سمت مخازن زیرزمینی تگزاس و لوئیزیانا هدایت میکند. طبق آمارهای مراکز بینالمللی انرژی در سال ۱۴۰۵، بیش از ۶۰ درصد از محمولههای نفتی ارسالی از پایانه خوزه ونزوئلا، تحت سازوکارهای تحمیلی و بدون بازگشت نقدی واقعی به بودجه عمومی این کشور، جهت جبران بدهیهای ساختگی و پر کردن مخازن استراتژیک آمریکا بارگیری میشوند. این روند ساختاری ثابت میکند که پروژه تغییر رژیم واشینگتن در حیاط خلوت خود، هرگز هدف بازتوزیع ثروت یا توسعه زیرساختی را دنبال نکرده، بلکه ماموریتی برای صفر کردن حاکمیت ملی ونزوئلا بر منابع طبیعیاش بوده است. تاراج نفت ونزوئلا نه یک حادثه یا توافق داوطلبانه، بلکه یک تصفیه حساب ژئوپلیتیک با هرگونه ساختار سیاسی است که در دهههای گذشته تلاش داشت منافع ملی خود را بر منافع کارتلهای والاستریت مقدم بشمارد.
ونزوئلا در دوران پسامادورو عملاً به سرزمینی تحتالحمایه تبدیل شده که هیچگونه اختیاری در مدیریت، قیمتگذاری و بازاریابی هیدروکربوری خود ندارد. جریان مسلط بینالمللی با مسدودسازی تمامی درگاههای مالی و حقوقی مستقل ونزوئلا، نفت این کشور را مستقیماً به سمت مخازن زیرزمینی تگزاس و لوئیزیانا هدایت میکند.
انباشت ذخایر واشینگتن بر ویرانههای کاراکاس
سیاست غارتگرانه انتقال نفت سنگین حوزه کمربند اورینوکو به پالایشگاههای ساحل خلیج مکزیک در شرایطی با عنوان «هدیه» نامگذاری میشود که جامعه ونزوئلا با شدیدترین پیامدهای بحران اقتصادی و فروپاشی نظام خدمات درمانی و آموزشی ناشی از سالها تحریم ظالمانه دستوپنجه نرم میکند. نفت ونزوئلا که روزگاری منبع اصلی تامین مالی برنامههای توسعه اجتماعی و محرومیتزدایی بود، اکنون تبدیل به ابزاری رایگان برای ارتقای امنیت انرژی ملی آمریکا و کاهش فشار تورمی بر شهروندان این کشور شده است. در حالی که شهروندان کاراکاس و ماراکایبو همچنان با سهمیهبندی شدید سوخت و خدمات اساسی روبرو هستند، نفت خام کشورشان به عنوان پاداش کودتا و تغییر دولت به مخازن ایالتهای جنوبی آمریکا پمپاژ میشود تا محبوبیت حزب حاکم در واشینگتن در آستانه رویدادهای سیاسی داخلی تضمین گردد. این تضاد آشکار میان ادعای «نجات ونزوئلا» و واقعیت «تاراج مخازن انرژی»، مصداق بارز استثمار سیستماتیک جهان جنوب توسط هژمونی غرب است؛ الگویی که در آن، منابع ملی یک ملت ضعیفشده به رایگان در اختیار قدرتی قرار میگیرد که خود عامل اصلی ایجاد قحطی، محاصره اقتصادی و ویرانی معیشت همان ملت بوده است.
در حالی که شهروندان کاراکاس و ماراکایبو همچنان با سهمیهبندی شدید سوخت و خدمات اساسی روبرو هستند، نفت خام کشورشان به عنوان پاداش کودتا و تغییر دولت به مخازن ایالتهای جنوبی آمریکا پمپاژ میشود تا محبوبیت حزب حاکم در واشینگتن در آستانه رویدادهای سیاسی داخلی تضمین گردد. این تضاد آشکار میان ادعای «نجات ونزوئلا» و واقعیت «تاراج مخازن انرژی»، مصداق بارز استثمار سیستماتیک جهان جنوب توسط هژمونی غرب است؛ الگویی که در آن، منابع ملی یک ملت ضعیفشده به رایگان در اختیار قدرتی قرار میگیرد که خود عامل اصلی ایجاد قحطی، محاصره اقتصادی و ویرانی معیشت همان ملت بوده است.
توهم دموکراسیخواهی و رسوایی تحلیلهای غربگرایان
همزمان با رویدادهای ونزوئلا و سقوط دولت مادورو، محافل رسانهای و تئوریسینهای جریان غربگرا در ایران با ذوقزدگی، این رخداد را به فال نیک گرفتند و آن را طلیعه بازگشت رفاه و دموکراسی غربی به آمریکای لاتین نامیدند. این جریان فکری که همواره در تحلیلی انتزاعی و شیفتهوار، غرب را کانون خیرخواهی، نظم و توسعه برای کشورهای پیرامونی ترسیم میکند، دستگیری مادورو را نه تنها محکوم نکردند بلکه در باطن خود آرزوی اتفاقی مشابه در ایران را در سر می پروراندند.
با این وجود سخنان بدون پردهپوشی ترامپ درباره مصادره نفت ونزوئلا، همانند پتکی بر ساختار شکننده این تفکر غربزده فرود آمد و ماهیت غارتگرانه پروژه را عیان ساخت. خوشحالی سطحی تحلیلگران همسو با غرب در تهران، ناشی از عدم درک عمیق از ماهیت مادیگرایانه و منفعتمحور روابط بینالملل و غفلت از این اصل تاریخی است که مداخلات آمریکا در هیچ نقطهای از جهان، از عراق و لیبی گرفته تا ونزوئلا، سرانجامی جز چپاول منابع و نابودی استقلال نداشته است. رویکرد سادهلوحانه این طیف فکری که تصور میکرد کاخ سفید میلیاردها دلار هزینه تغییر رژیم را برای خدمت به رفاه کارگران ونزوئلایی انجام داده، اکنون در برابر عبارت صریح «هدیه نفتی به مردم آمریکا» پاسخی جز سکوت یا توجیهتراشیهای متناقض ندارد.
خوشحالی سطحی تحلیلگران همسو با غرب در تهران، ناشی از عدم درک عمیق از ماهیت مادیگرایانه و منفعتمحور روابط بینالملل و غفلت از این اصل تاریخی است که مداخلات آمریکا در هیچ نقطهای از جهان، از عراق و لیبی گرفته تا ونزوئلا، سرانجامی جز چپاول منابع و نابودی استقلال نداشته است. رویکرد سادهلوحانه این طیف فکری که تصور میکرد کاخ سفید میلیاردها دلار هزینه تغییر رژیم را برای خدمت به رفاه کارگران ونزوئلایی انجام داده، اکنون در برابر عبارت صریح «هدیه نفتی به مردم آمریکا» پاسخی جز سکوت یا توجیهتراشیهای متناقض ندارد.
آناتومی ذوقزدگی رسانهای؛ فقدان بینش ژئوپلیتیک و عبرتهای تاریخی
تطبیق تحلیلهای منتشرشده توسط تریبونهای لیبرال داخلی در روزهای پس از تحولات ونزوئلا با واقعیتهای میدانی سال ۱۴۰۵، پرده از یک خلاء تئوریک عمیق در این جریان برمیدارد. غربگرایان داخلی با نادیده گرفتن ماهیت راهبردی ذخایر نفتی، مقاومت دولت ونزوئلا در برابر هژمونی را صرفاً «لجاجت ایدئولوژیک» میخواندند و تسلیم شدن در برابر نظم آمریکایی را تنها شاهراه سعادت اقتصادی معرفی میکردند. این بینش تقلیلگرایانه متوجه این حقیقت نبود که برای ماشین امپریالیستی، حاکمان مطیع صرفاً تا زمانی ارزش دارند که ابزار انتقال ثروت ملی باشند. تجربه امروز ونزوئلا دقیقاً تکرار تجارب تاریخی متعددی مانند سرنوشت مصدق پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ در ایران است؛ جایی که شعارهای دفاع از آزادی و حقوق بینالملل بلافاصله پس از تثبیت کودتا، جای خود را به قرارداد کنسرسیوم و تقسیم غنائم نفتی میان غولهای بریتانیایی و آمریکایی داد. غربزدگان داخلی عامدانه این واقعیت را سانسور میکنند که نتیجه انقیاد در برابر خواستههای واشینگتن، نه تبدیل شدن به ژاپن یا آلمان، بلکه فروافتادن در تله استعمار نو، از دست رفتن منابع استراتژیک و تنزل به یک اقتصاد تکمحصولی غارتشده و مقروض به نهادهای مالی بینالمللی است.
تجربه امروز ونزوئلا دقیقاً تکرار تجارب تاریخی متعددی مانند سرنوشت مصدق پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ در ایران است؛ جایی که شعارهای دفاع از آزادی و حقوق بینالملل بلافاصله پس از تثبیت کودتا، جای خود را به قرارداد کنسرسیوم و تقسیم غنائم نفتی میان غولهای بریتانیایی و آمریکایی داد.
سرانجام سرسپردگی؛ پیامدهای راهبردی تسلیم برای استقلال ملتها
پرونده ونزوئلای پسامادورو و اعتراف رسمی دونالد ترامپ به غارت منابع آن جهت پر کردن انبارهای استراتژیک ایالات متحده، فراتر از مرزهای کاراکاس، دارای دلالتهای ژئوپلیتیک بنیادین برای تمامی ملتهای مستقل و بهویژه ایران است. این ماجرا اثبات کرد که عقبنشینی از حقوق اساسی و حاکمیت ملی در برابر فشارهای تحریمی، نه تنها به رفع تهدیدات منجر نمیشود، بلکه اشتهای قدرتهای مداخلهگر را برای پیشروی و غارت کامل زیرساختها دوچندان میکند. واشینگتن در دوره جدید بار دیگر نشان داد که ادبیات دیپلماتیک برای او صرفاً پوششی تزئینی جهت تحقق اهداف استکباری است و در بزنگاههای تاریخی، زبان زور و تصاحب منابع تنها منطق حاکم بر کاخ سفید خواهد بود. عبرت حیاتی از فرجام ونزوئلا برای نخبگان، دانشگاهیان و جامعه ایران این است که تکیه بر سازوکارهای بومی، صیانت از منابع حیاتی کشور، حفظ استقلال ژئوپلیتیک و عدم اعتماد به وعدههای پوشالی جهان غرب، تنها مسیر تضمینکننده امنیت ملی و پیشرفت پایدار است. تبدیل شدن نفت ونزوئلا به سوخت رایگان ماشین اقتصادی آمریکا، هشداری تاریخی به کسانی است که همچنان نجات اقتصاد و معیشت خود را در گرو کرنش در برابر قدرتهای غارتگر جستجو میکنند.
نظر شما