علی دماوندی کناری؛ بازار: بازار خودروی ایران در هفته های اخیر با نوسانات شدید و رفتارهای هیجانی مواجه شده است؛ وضعیتی که نه تنها خریداران و فروشندگان را در بلاتکلیفی قرار داده، بلکه توجه کارشناسان را به ریشه های عمیقتر این نابسمانی جلب کرده است. به باور متخصصان، این نوسانات صرفا یک پدیدهی موقتی نیست، بلکه زنگ خطری برای «بیثباتی ساختاری» در یکی از استراتژیک ترین صنایع کشور است. رکود طولانی مدت که ماه ها بر معاملات سایه افکنده بود، اکنون جای خود را به جهش های پیاپی قیمت داده است. تغییرات ناگهانی نرخ ارز، محدودیتهای عرضه و شایعات پیرامون کاهش تولید، فضای بازار را ملتهب کرده و فاصلهی میان نرخ کارخانه و بازار آزاد را به اوج رسانده است. اما پشت این پردهی متلاطم، چالش های جدی تری نهفته است که آیندهی صنعت خودرو را تهدید می کند.
یکی از اصلیترین دلایل عقب ماندگی صنعت خودرو، «نبود ثبات در سیاست گذاری» است. صنعت خودرو ذاتا بلندمدت و سرمایه بر است، اما در ایران، خودروسازان در فضایی فعالیت می کنند که قواعد بازی هر چند ماه یک بار تغییر می کند
نبود افق روشن، قاتل برنامه ریزی
یکی از اصلی ترین دلایل عقب ماندگی صنعت خودرو، «نبود ثبات در سیاست گذاری» است. صنعت خودرو ذاتا بلندمدت و سرمایه بر است، اما در ایران، خودروسازان در فضایی فعالیت می کنند که قواعد بازی هر چند ماه یک بار تغییر می کند. از قیمت گذاری دستوری تا شیوهی تخصیص ارز و واردات، همهچیز سیال و غیرقابل پیش بینی است. کارشناسان معتقدند این بی ثباتی، امکان برنامه ریزی برای توسعه محصول یا سرمایه گذاری در تکنولوژی را از بین برده است. وقتی مدیران نمی دانند فردا چه قانونی حاکم خواهد بود، استراتژی بلند مدت به یک رویای دست نیافتنی تبدیل می شود و صنعت از رقابت پذیری جهانی باز می ماند.
وقتی صادرات فولاد با محدودیت مواجه شود، تامین مواد اولیه داخلی با مشکل جدی روبرو می گردد. این اختلال تنها به تخریب فیزیکی محدود نمی شود؛ بلکه با کاهش ورود ارز و افزایش تورم، فشار مضاعفی بر نقدینگی صنعت وارد می کند
تهدیدات جدید؛ جنگ و زیرساخت ها
علاوه بر مشکلات داخلی، لایهی جدیدی از بحران های خارجی نیز صنعت خودرو را تهدید می کند. جنگ های تحمیلی اخیر (به ویژه جنگ تحمیلی دو و سوم اخیر) و آسیب به زیرساخت های صنعتی، زنجیرهی تامین را مختل کرده است. کاهش ظرفیت تولید فولاد و محصولات پتروشیمی، که مواد اولیه حیاتی خودروسازی هستند، مستقیما تولید خودرو را با چالش مواجه می کند.
وقتی صادرات فولاد با محدودیت مواجه شود، تامین مواد اولیه داخلی با مشکل جدی روبرو می گردد. این اختلال تنها به تخریب فیزیکی محدود نمی شود؛ بلکه با کاهش ورود ارز و افزایش تورم، فشار مضاعفی بر نقدینگی صنعت وارد می کند. تحلیل ها نشان می دهد اقتصاد ایران پس از تنش های اخیر، وارد دورهای از فشار مضاعف تورمی شده است که می تواند بحران تامین نقدینگی در صنعت خودرو را تشدید کند.
کارشناسان می گویند فاصلهی فاحش میان نرخ کارخانه و بازار آزاد، نشانهی مرگ تدریجی مدل فعلی است. این شکاف، انگیزه تولید را از بین برده و بازار را به سمت قاچاق و سفتهبازی سوق داده است
راه حل؛ ثبات، کلید نجات
کارشناسان می گویند فاصلهی فاحش میان نرخ کارخانه و بازار آزاد، نشانهی مرگ تدریجی مدل فعلی است. این شکاف، انگیزه تولید را از بین برده و بازار را به سمت قاچاق و سفته بازی سوق داده است. پاسخ به این بحران پیچیده، ساده اما دشوار است: «ثبات». ثبات در سیاست گذاری، ثبات در مدیریت و ثبات در قوانین. صنعت خودرو نیاز به یک نقشهی راه ۵ تا ۱۰ ساله دارد که حتی با تغییر دولت ها یا مدیران، دست نخورده باقی بماند. نیاز به شفافیت در تخصیص ارز و حذف مداخلات سلیقهای در قیمت گذاری دارد. اگر سیاست گذاران نتوانند این ثبات را بازگردانند، جنگ و تخریب زیرساخت ها تنها آخرین حلقه از زنجیرهای خواهد بود که صنعت خودرو را از مسیر توسعه دور می کند. آینده ای این صنعت، در گروِ بازسازی اعتماد است؛ اعتمادی که سال ها است در حال فرسایش است. بدون ثبات، هیچ تکنولوژی، سرمایه یا مدیریتی نمی تواند صنعت خودروی ایران را نجات دهد.
نظر شما