به گزارش بازار به نقل از فارن پالیسی، خاورمیانه در آستانه یک بازآرایی ژئوپلیتیکی عمیق قرار دارد رقابت فزاینده میان دو بلوک نوظهور –بلوک ابراهیمی (به محوریت اسرائیل و امارات) و بلوک اسلامی (به رهبری عربستان سعودی همراه با ترکیه، پاکستان و قطر) – در حال تعریف آینده منطقه است. در قلب این تقابل، شکاف استراتژیک میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی قرار دارد؛ دو بازیگری که که تا چند سال پیش شرکای نزدیک به شمار میرفتند، اما اکنون به رقبای آشکار تبدیل شدهاند.
گسترش نفوذ اسرائیل در منطقه با بلوک ابراهیمیبلوک ابراهیمی، که بر پایه توافق ابراهیم بنا شده به دنبال تغییر ساختار منطقه از طریق قدرت نظامی، فناوری پیشرفته و ایجاد یک اکوسیستم اقتصادی وابسته به اسرائیل است. این بلوک شامل رژیم صهیونیستی، امارات متحده عربی، مراکش، یونان و هند میباشد که از طریق کریدور آیمک به یکدیگر وصل خواهند شد.
کشورهای این بلوک معتقدند نظم فعلی خاورمیانه نمیتواند جریانهای شیعی و حتی جریانهای سنی (اخوانی) ضد اسرائیلی را مهار کند. از دیدگاه آنها، سیطره کامل بر منطقه تنها با حمایت از نیروهای سکولارتر و مداخله مستقیم در بحرانهای منطقهای ممکن است. این بلوک گسترش عادیسازی روابط با اسرائیل را در اولویت دارد و به پیشرفت در مسئله فلسطین وابسته نیست.
امارات متحده عربی نقش محوری در این بلوک ایفا میکند و گزارشهای سازمان ملل از حمایت تسلیحاتی ابوظبی از گروههایی مانند نیروهای پشتیبانی سریع در سودان، شورای انتقالی جنوب در یمن و خلیفه حفتر در لیبی خبر میدهند. همکاریهای نظامی و انرژی اسرائیل با یونان (به عنوان وزنه مقابل ترکیه) و تعمیق روابط هند با اسرائیل و امارات، عمق استراتژیک این بلوک را افزایش داده است.
بلوک اسلامی در دو قطبی سعودی-اخوانیدر مقابل، بلوک اسلامی تلاشی برای ایجاد تعادل در برابر محور اسرائیل-امارات است. عربستان سعودی رهبری این بلوک را بر عهده دارد و ترکیه، پاکستان، قطر و – با احتیاط – مصر را در کنار خود دارد.این کشورها محور ابراهیمی را عامل بیثباتی عمیق میدانند و حمایت از نیروهای جداییطلب را عاملی برای تشدید فروپاشی کشورهای درگیر ارزیابی میکنند. اولویت آنها حفظ ساختارهای موجود و حمایت از دولتهای مرکزی برای حفظ تمامیت ارضی است.
در همین راستا عربستان در سال گذشته روابط دفاعی با پاکستان را تقویت کرده، همکاری نظامی با ترکیه را گسترش داده و در حال مذاکره برای توافقهای رسمیتر است. مصر نیز به دلیل نگرانی از فعالیتهای امارات و اسرائیل در شاخ آفریقا، هماهنگی نزدیکتری با ریاض در سودان و سومالی پیگیری میکند. این بلوک یک موازنه سست اما رو به رشد در محور شرق-غرب منطقه ایجاد کرده است.
رقابت عربستان و امارات: از درگیری نیابتی به رویارویی مستقیممهمترین شکاف در خاورمیانه امروز، رقابت فزاینده عربستان و امارات است. این دو کشور که زمانی شرکای تقریباً جداییناپذیر بودند، اکنون در عرصههای متعدد با یکدیگر برخورد دارند.یمن نقطه اوج تنش است. در دسامبر ۲۰۲۵، شورای انتقالی جنوب مورد حمایت امارات، کنترل بخشهای وسیعی از جنوب و شرق یمن (از جمله حضرموت و المهره) را به دست گرفت.
این پیشروی نزدیک به مرز عربستان، خط قرمز ریاض را رد کرد. عربستان در ۳۰ دسامبر ۲۰۲۵ حملات هوایی به بندر مکلا انجام داد تا جلوی ارسال سلاح از امارات را بگیرد. در این درگیری ریاض پیروز شد و نیروهای تحت حمایت امارات مجبور به عقبنشینی شدند. این گروه در ژانویه ۲۰۲۶ منحل شد و امارات نیز نیروهای خود را از یمن خارج کرد.این درگیری تنها نوک کوه یخ است. رقابت در سودان ، لیبی، سومالی و شاخ آفریقا ادامه دارد.
عربستان امارات را متهم به «سرمایهگذاری در هرجومرج» و حمایت از تجزیهطلبی میکند، در حالی که ابوظبی ریاض را به حمایت از اسلامگرایان افراطی متهم مینماید.
چالش برای ایالات متحده و عادیسازی عربستان-اسرائیلتایمز اسرائیل مینویسد که این تقابل، اهداف واشنگتن را پیچیده کرده است. عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل همچنان در دستور کار دولت ترامپ است، اما ریاض شرط آن را پیشرفت ملموس به سوی تشکیل کشور فلسطینی (با پایتختی بیتالمقدس شرقی) میداند.
بدون تغییر سیاست اسرائیل در غزه و کرانه باختری که تنها با حذف نتانیاهو از قدرت شاید امکان پذیر شود، عربستان به سمت ترکیه، قطر و پاکستان گرایش بیشتری پیدا خواهد کرد.در پایان این رسانه صهیونیست مینویسد که در خاورمیانه جدید، چالش اصلی آمریکا تنها دیگر مهار ایران نیست، بلکه رقابت میان دو متحد کلیدی دیرین و دشمنان فعلی است.
اختلافات داخلی در واشنگتن و شرایط فعلی منطقه میتواند چالشها و تغییرات زیادی در منطقه غرب آسیا و و حتی آفریقا ایجاد کند.
نظر شما