بازار؛ گروه بانک و بیمه: با وجود اجرای سیاست های اصلاح نرخ ارز و پایان دهی به تخصیص ارز ترجیحی که تبعات آن همواره مشکلات عدیده ای را متوجه مردم و فعالان اقتصادی کرده است، اما هنوز آثار این سیاست، آنطور که تصور می شد با افزایش و عرضه قابل توجه ارز به بازار(با بازگشت ارزهای صادراتی به بازار) قیمت آن تعدیل و بسمت افت حرکت کند، به چشم نمی خورد. چرا که قیمت دلار چه قبل از حذف ارز ترجیحی و چه پس ازآن طوری که مشاهده می شود همواره در یک محدوده قیمتی قرار دارد، این در حالی است که خیلی ها فکر می کردند با حذف ارز ترجیحی و واقعی شدن قیمت ها همچنین برچیده شدن تالار اول مبادلات ارزی، نرخ ارز به دنبال افزایش میزان عرضه در تالار دوم معاملات، منجر به افت شدید سطح تقاضا در بازار شده و این فرایند به سیر نزولی قیمت ارز خواهد انجامید.
برخی تحلیلگران اقتصادی نیز معتقدند؛ اقدام به حذف ارز ترجیحی در شرایط فعلی هیچ موفقیتی را در پی نداشته است و چه بسا ممکن است موجب به وجود آمدن تورم بسیار بالا شود. از طرفی نیز پیش بینی کارشناسان این است که بعید به نظر می رسد، ارز تک نرخی شود چرا که هرچه بسمت ارز تک نرخی پیشروی شود از آن سو قیمت دلار همچنان بر مدار رشد حرکت خواهد کرد.
اغلب کارشناسان معتقدند در شرایط کنونی و با وجود تحریم های سفت و سخت همچنین رکود اقتصادی، حرکت به سمت تک نرخی شدن ارزخیلی نمی تواند کارساز شود، نتیجه آن رشد تورمی است که با آنکه هنوز ارز تک نرخی نشده و فقط ارز ترجیحی حذف شده است برای همه ملموس است
رشد نرخ تورم در پی اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی
هرچند هیچ کس منکر اصلاحات ارزی با هدف قطع دست رانتخوانی که سالهاست ارز ترجیحی را می گرفتند و کالایی به دست مردم نمی رساندند، نیست، اما آنگونه که خبرگان اقتصادی، مردم و نمایندگان مجلس می گویند؛ مدیریت درست و توان دولتها در کنار نهادهای مرتبط می بایست به گونه ای می بود که دریافت کنندگان ارز کالاهای اساسی که برای واردات مایحتاج سفره مردم، ارز بیت المال را می گرفتند، هیچ وقت به خود جرات نمی دادند که چنین آشفته بازاری رخ دهد و ارزها به یغما رود بدون اینکه کالایی به بازار با قیمت مناسب عرضه شود.
حال که دولت پس از سالها دست به اصلاح سیاست های ارزی با هدف حذف ارز ترجیحی و کنترل بازار کالاهای اساسی زده و عواقب آن منجر به رشد سرسام آور کالاها و خدمات در بازار شده است، باید فکری اساسی به حال رشد بالای تورمی شود که حاصل اجرای چنین سیاستی است. سیاستی که از همان اول با روی کارآمدن دولت چهاردهم گویا قرار بر این بود که ارز چند نرخی حذف و اقتصاد کشور با ارز تک نرخی اداره شود. این در حالی است که اغلب کارشناسان معتقدند در شرایط کنونی و با وجود تحریم های سفت و سخت همچنین رکود اقتصادی، حرکت به سمت تک نرخی شدن ارز خیلی نمی تواند کارساز شود، نتیجه آن رشد تورمی است که با آنکه هنوز ارز تک نرخی نشده و فقط ارز ترجیحی حذف شده برای همه ملموس است.
با وجود افزایش چند برابری عرضه ارز وکاهش میزان تقاضا برای ارز در بازار ولی قیمت ارز آزاد به جای افت، بر مدار رشد قرار دارد، درحالی که انتظار می رفت با افزایش عرضه ارز به بازار بخصوص ارزهای صادراتی و یکی شدن تالارها در مرکز مبادله قیمت ها در بازار آزاد ارز در سراشیبی قرار گیرند
چرا با افزایش عرضه ارز به بازار رسمی، قیمت دلار آزاد کاهشی نشد؟
تفکر سیاست گذاران و تصمیم گیران اقتصادی بدنه دولت این است که با تک نرخی شدن ارز، قیمت آن رشد چندانی نمی کند زیرا بازار مملو از ارز می شود و این موضوع به کاهش تقاضای کاذب منجر خواهد، اما تجربه نشان می دهد که زمانی که ارز نیمایی نیز حذف شد قیمت ارز آزاد در بازار افت چندانی نکرد و با رشد قیمت ارز نیمایی فاصله قیمت آن با ارز آزاد بیشتر هم شد.
اکنون نیز اتفاق عجیبی در بازار رسمی دلار کشور با حذف ارز ترجیحی به چشم می خورد زیرا با وجود افزایش چند برابری عرضه ارز وکاهش میزان تقاضا برای ارز در بازار ولی قیمت ارز آزاد به جای افت، بر مدار رشد قرار دارد. درحالی که انتظار می رفت با افزایش عرضه ارز به بازار بخصوص ارزهای صادراتی در پی اجرای سیاستهای جدید بانک مرکزی (حذف ارز ترجیحی) و یکی شدن تالارها در مرکز مبادله همچنین حرکت در راستای تک نرخی کردن ارز، قیمت ها در بازار آزاد ارز در سراشیبی قرار گیرند، ولی اینگونه نشد.
طبق اظهارات سخنگوی مرکزمبادله طلا و ارز بعداز تکنرخیسازی ارز و یکپارچهسازی تالارها، بازار یا مازادعرضه ارز رو به رو شده است. اما آنگونه که مشخص و ملموس است چنین فرایندی تاثیر چندانی بر کاهش قیمت ارز آزاد بر جای نگذاشته چرا که قیمت دلارهم اکنون در بازار در حال رشد است و نرخ آن به ۱۴۵ هزار ۵۰۰ تومان رسیده است. اگرچه این روزها مسائل سیاسی و ژئوپلتیکی همچنین تنش ها و تهدیدها بر افزایش نرخ ارز آزاد تاثیر گذاشته است ولی آنگونه که پیداست، حذف ارز ترجیحی کمک چندانی به کاهش قیمت ارز در بازار آزاد برجای نگذاشته است چرا که انتظار این بود دلاری که قبل از اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی قیمت آن تا بیش از ۱۴۵ هزار تومان پیش رفته بود، افت کند و حداقل به کانال ۱۳۰ هزارتومان یا کمتر از آن برسد و یا به ارز رسمی نزدیک شود.
سیاست تک نرخی شدن ارز که مد نظر دولت است در شرایط کنونی به دلیل تورمی که در پی دارد به زیان مردم تمام می شود چرا که فشار اقتصادی بر خانوارها به دلیل رشد قیمت ها افزایش می یابد زیرا اقتصاد تا حدی تحت تاثیرعوامل خارجی است
سیاست تک نرخی شدن ارز فعلا اشتباه است
سید مرتضی افقه، اقتصاددان در گفت و گو با «بازار» با بیان اینکه عرضه فراوان و مستمر ارز به بازار با حذف ارز ترجیحی، افزود: وضعیت اقتصاد اکنون ملتهب و بازار راکد است، اینکه می گویند ۷۰ میلیون دلار ارز به بازار عرضه شده است رقم آنچنانی نیست و تا زمانی که وضعیت اقتصاد کشور درست نشود چنین موضوع و مسائلی مقطعی است چرا که حتی با وجود بازگشت ارزپتروشیمی ها ولی ارز آزاد افت شدید قیمتی نکرد. از طرفی چون وضعیت واردات نیز به گونه ای است که با افزایش نرخ ارز بی تردید نرخ کالاها افزایشی می شود، این فرایند به رشد تورم منجر خواهد شد.
وی در ادامه افزود: این تبلیغات خود دولت است که با برگشت ارزهای صادراتی، عرضه ارز افزایش یافته است چرا که اقتصاد تحت تاثیرعوامل خارجی است و از آنجایی که هنوز تنش هایی در منطقه وجود دارد و از طرفی دولت از ارزآوری چندانی برخوردار نیست، بنابراین نمی توان گفت با اصلاحاتی که در زمینه ارز انجام شده است، تورم فزاینده نشود و یا نرخ ارز کاهشی شود.
به هر حال اگر دولت ارز مناسبی داشته باشد زمانی که قیمت آن در بازار افزایش می یابد باید آن را به بازار عرضه کند تا قیمت ها در بازار کنترل شود. در چنین شرایطی سیاست تک نرخی شدن ارز که مد نظر دولت است در شرایط کنونی به دلیل تورمی که در پی دارد به زیان مردم تمام می شود چرا که فشار اقتصادی بر خانوارها به دلیل رشد قیمت ها افزایش می یابد.
بر اساس آخرین قیمتهای اعلامی امروز یکشنبه ۵ بهمن ماه، قیمت فروش حواله دلار آمریکا در مرکز مبادله ارز و طلای ایران با افزایش نسبت به روز کاری قبل ۱۲۳ هزار و ۵۸۷ تومان رسیده است در حالی که قیمت دلار آزاد ۱۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان بوده یعنی فاصله بین نرخ دلار رسمی و آزاد اکنون بیش از ۲۰ هزار تومان است.
نظر شما