امید محمدی؛ بازار گروه خودرو: رسانه «بازار» همزمان با پایان سال ۲۰۲۵ گزارشی از وضعیت فروش خودرو در دنیا منتشر کرد، براساس این گزارش حدود ۸۹ تا ۹۰ میلیون دستگاه خودرو به فروش رسیده که از این میزان خودروهای پلاگین هیبرید (PHEV) سهمی بین ۸ تا ۱۰ درصد را به خود اختصاص دادند. باتوجه به اینکه در کشور برنامه برقی سازی حمل و نقل در مقطعی دنبال سپس با تغییر برنامه ها ابتر ماند، اکنون توجه صنعت خودرو معطوف به تولید و عرضه خودروهای هیبریدی است. با در نظر داشتن ناترازی سوخت(بنزین) در کشور و فقدان تامین زیرساخت شارژ برای خودروهای برقی، پرسشی مطرح می شود که خودروهای هیبریدی مطابق توسعه های بین المللی در تولید این محصول چه تاثیری به کاهش مصرف سوخت ایجاد می کند؟ از همین رو در ادامه به بررسی وضعیت عملکرد خودروهای هیبریدی در خیابان های کشور می پردازیم؛
کاهش سرعت حرکت خودروها در کلانشهرها (به ویژه تهران) می تواند به ازای هر ۱.۵ کیلومتر کاهش سرعت حدود ۳ درصد افزایش مصرف سوخت ایجاد کند
۴۰ درصد افزایش مصرف سوخت در ترافیک ها
رسانه «بازار» در راستای بررسی عمیق و مستند از وضعیت عملکرد خودروهای هیبریدی اقدام به پایش عملکرد خودروها، رفتار و عادت رانندگی در ۱۰ مسیر منتخب پر تردد که شریان اصلی ترافیک محسوب می شوند، کرد. براساس اطلاعات اختصاصی «بازار» از این پایش داده های این عملکرد در ترافیک صبحگاهی میانگین سرعت حرکت خودروها ۳۵ کیلومتر در ساعت و در ترافیک عصر متوسط سرعت ۲۵ کیلومتر در ساعت بود. این درحالی است که حداکثر سرعت مجاز برای تردد در مسیرهای پرترافیک تهران در مرکز شهر ۵۰ کیلومتر است. در تست مذکور خبرنگار «بازار» از سه خودرو پر فروش داخلی استفاده شده است، میزان مصرف سوخت خودروهای مورد استفاده در سرعت ۳۵ کیلومتر در ساعت ۸.۸ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر بود و در سرعت ۲۵ کیلومتر در ساعت هر ۱۰۰ کیلومتر بیشتر از ۱۲ لیتر مصرف سوخت خودروها بود. براساس این اطلاعات می توان دریافت که کاهش سرعت مذکور حدود ۴۰ درصد سبب افزایش مصرف سوخت خودروها شده بود. وضعیت کاهش نمودار سرعت از ۳۵ به ۲۰ کیلومتر در ساعت سبب رشد چشمگیر آلاینده های مانند «اکسیدهای نیتروژن»، «ذرات معلق» و «مونواکسید کربن» شد. در این ارزیابی می توان دریافت که کاهش سرعت حرکت خودروها در کلانشهرها (به ویژه تهران) می تواند به ازای هر ۱.۵ کیلومتر کاهش سرعت حدود ۳ درصد افزایش مصرف سوخت ایجاد کند. لازم به ذکر است که این تست و بررسی های فنی صورت گرفته طی همکاری رسانه «بازار» با یکی از مراکز تحقیقاتی خودروسازان انجام شده است.
موتورهای هیبریدی در شرایطی که موتورهای بنزینی در بازده ۱۵ تا ۱۸ درصد فعالیت می کنند، قادرند بازده ترکیبی ۳۰ تا ۳۵ درصدی ارائه دهند
۴۰ درصد کاهش مصرف سوخت با فناوری هیبریدی
پیشتر رسانه «بازار» در گزارشی براساس مطالعات بین المللی برای خودروهای سبک (انواع سگمنت و کلاس خودروهای سواری) به بررسی عملکرد مصرف سوخت در بازه ۶۰ تا ۹۰ کیلومتر بر ساعت پرداخت؛ براساس این گزارش بازه سرعتی مذکور نقطه تعادل مصرف سوخت بود. اما کاهش سرعت به زیر ۳۰ کیلومتر، موجب افزایش مصرف سوخت تا دو برابر می شود. پژوهش های داخلی و بررسی های نگارنده این مطلب نیز این واقعیت را تایید می کند؛ داده های میدانی که پیشتر توسط این رسانه منتشر شده بود، در مسیرهای پرتردد تهران، از جمله بزرگراه های همت و مدرس، نشان دادند که با افت سرعت میانگین از ۶۵ به ۲۰ کیلومتر، مصرف سوخت خودروهای معمولی تا ۲.۱ برابر افزایش یافته است. این به آن معناست که هر لیتر بنزین، تنها نیمی از کارایی بالقوه خود را در ترافیک واقعی دارد.
پیش از بررسی عملکرد فنی خودروهای هیبریدی در پایتخت، باید یادآور شد که میانگین ارتفاع تهران از سطح دریا ۱۲۰۰ متر است که در فصول گرم سال سبب تراکم حرارتی می شود. چنین شرایط جغرافیایی و جویی سبب عملکرد نامطلوب پیشرانه های سوخت فسیلی و افت شدید راندمان می شود. چرا که ارتفاع زیاد از سطح دریا سبب افت فشار اکسیژن و سبب ایجاد «احتراق ناقص» می شود. از همین رو نگارنده مطلب معتقد است که فناوری هیبریدی در خودروهای داخلی می تواند منجر به بهبود عملکرد موتور احتراق داخلی در تهران به موجب کاهش استفاده از توان موتور سوخت فسیلی شود.
فناوری هیبریدی در خودروها حاصل تلفیق پیشرانه احتراق داخلی و موتور الکتریکی است، در زمان عملکرد پیشرانه احتراق داخلی علاوه بر تامین توان برای حرکت خودرو، بخشی از نیرو تولیدی در باتری ذخیره شده و در سرعت های کمتر از ۴۵ کیلومتر در ساعت می تواند نیروی لازم برای حرکت خودرو با توان الکتریکی را تامین کند. چنین عملکردی با در نظر داشتن ترافیک تهران و وضعیت جغرافیایی پایتخت می تواند منجر به صرفه جویی چشمگیر سوخت می شود. البته فناوری هیبریدی در سال های اخیر تغییراتی در خودروها داشته و به چند دسته تقسیم می شود که این موضوع هدف بررسی این گزارش نیست. فناوری های دیگر مانند بازیابی انرژی ترمز این امکان را فراهم می کند که باتری از طریق اتلاف انرژی جنبشی بخشی از توان الکتریکی مورد نیاز را تامین کند.
براساس تحقیقات بین المللی و بررسی های این رسانه فناوری هیبریدی در خودروهای داخلی می تواند بیشتر از ۴۰ درصد کاهش مصرف سوخت ایجاد کند(کاهش مصرف سوخت بسته به فناوری هیبریدی، طراحی خودرو و تکنولوژی پیشرانه سوخت فسیلی بیشتر نیز خواهد بود.). گفتنی است که رسانه «بازار» در گزارشی بازده خودروهای بنزینی و هیبریدی را بررسی کرده بود؛ «موتورهای هیبریدی در شرایطی که موتورهای بنزینی در بازده ۱۵ تا ۱۸ درصد فعالیت می کنند، قادرند بازده ترکیبی ۳۰ تا ۳۵ درصدی ارائه دهند. این تفاوت، بهظاهر عددی کوچک است، اما در مقیاس ملی به معنای کاهش میلیون ها لیتر سوخت در روز است.» هرچند که خودروهای هیبریدی در «پیمایش های شهری» می تواند سبب کاهش مصرف سوخت شود، اما در «پیمایش های برون شهری» خودروهای که مجهز به فناوری هیبریدی است کاهش مصرف سوخت قابل توجهی ایجاد نمی کند. شاید این نکته توسط خودروسازان چندان مطرح نشود؛ زیرا ابعاد اقتصادی ناشی از صرفه جویی مصرف سوخت در ترددهای درون شهری بسیار قابل توجه است.
براین اساس می توان دریافت که خودروهای هیبریدی برنامه کوتاه مدت برای کاهش مصرف سوخت در چرخه حمل و نقل شهری با در نظر داشتن «ناترازی سوخت» است. توسعه این فناوری در ناوگان عمومی و توسعه آن به ترددهای شخصی درون شهری مشروط بر تعیین طرح تشویقی از سوی دولت یا سیاستگذاران صنعتی می تواند به سرعت در وضعیت اقتصاد حمل و نقل تاثیر مثبت ایجاد کند.
نظر شما