ضریب نفوذ هوش مصنوعی در پتروشیمی پایین است؛ گام های دولت برای ایجاد تحول دیجیتال

بازار؛ گروه آب و انرژی: در دنیای امروز توسعه بسیاری از صنایع بر پایه هوش مصنوعی صورت می گیرد. اما سوال اینجاست صنایع در ایران تا چه اندازه در این مسیر حرکت کرده اند. صنایعی همچون پتروشیمی که گفته می شوند مهم ترین منبع تامین ارز کشور در حوزه صادرات غیر نفتی بوده و سهم زیادی از GDP کشور را به خود اختصاص داده اند، چه اقداماتی در این خصوص انجام داده اند؟ این همان سوالی است که شهرام رضایی مشاور شرکت صنایع ملی صنایع پتروشیمی به آن پاسخ می دهد.

اگر قرار است پروژه تحول دیجیتال ما تفاوت ایجاد کند و نتیجه‌بخش باشد، باید کمک کنیم تا هم دولت و هم نهادهای تنظیم‌گر، یک پوست‌اندازی اساسی را تجربه کنند

او که معتقد است ضریب نفوذ هوش مصنوعی در پتروشیمی بسیار پایین است، به بازار می گوید اگر قرار است پروژه تحول دیجیتال ما تفاوت ایجاد کند و نتیجه‌بخش باشد، باید کمک کنیم تا هم دولت و هم نهادهای تنظیم‌گر، یک پوست‌اندازی اساسی را تجربه کنند.

آینده صنعت پتروشیمی در گرو توسعه هوشمند

رضایی با تاکید بر اینکه آینده صنعت پتروشیمی در گرو توسعه صنعت هوشمند و حرکت از سخت‌افزار به سمت داده و ارزش‌آفرینی دیجیتال است، افزود: یکی از تکالیف برنامه هفتم توسعه برای وزارت نفت در پایان سال دوم ایجاد تعادل بین جرم و انرژی در صنعت پتروشیمی است. به عبارت ساده تر باید بین هر آنچه که وارد این صنعت می شود (از نفت، گاز، فرآورده گرفته تا آب و نمک) با آنچه که از آن خارج می شود، تعادل وجود داشته باشد.

این مقام مسئول در صنعت پتروشیمی با اشاره به این نکته که میزان تحقق هدف گذاری انجام شده را داده های اعلامی از سوی مجتمع های پتروشیمی نشان می دهد، ادامه داد: به همین دلیل در گام نخست ما به دنبال روش هایی برای دست یابی به این آمار و اطلاعات و استفاده از آنها در بستر هوش مصنوعی برای پیشرفت بهتر در بخش های مختلف صنعت هستیم.

رضایی با تأکید بر اینکه صنعت پتروشیمی ایران برای حفظ مزیت رقابتی و افزایش تاب‌آوری نیازمند گذار از توسعه سخت‌افزاری به سمت نوآوری دیجیتال است، گفت: تحول دیجیتال دیگر انتخاب نیست، بلکه ضرورتی راهبردی برای بقا و رشد این صنعت در شرایط جدید اقتصادی و جهانی است.

به گفته او، گام و هدف بعدی ما این است که زیر ساخت های هوش مصنوعی را در صنعت پتروشیمی بیشتر فراهم کنیم. البته ما مسئول ایجاد زیر ساخت پردازش در کشور نیستیم و پردازش باید توسط وزارت ارتباطات، رگلاتورها و بخش خصوصی انجام شود ولی شرکت ها می توانند از محل زیر ساخت هایی که برای آنها فراهم می کنیم، استفاده کنند.

او برخط نبودن داده های آماری در صنعت پتروشیمی را مورد نقد قرار داده و می گوید: در گام نخست برای توسعه ضریب نفوذ هوش مصنوعی در این صنعت به دنبال دسترسی به آمار دقیق و به روز هستیم.

دردسرهای مسائل امنیتی

رضایی با اشاره به این نکته که جمع آوری داده ها در صنعت پتروشیمی که اتفاق جدیدی نیست، توضیح داد: همین حالا هم شرکت های پتروشیمی داده های آماری خود را اعمم از تولید و عرضه و مقدار انرژی مصرفیشان در اختیار ما قرار می دهند اما ارایه این داده به روز و بر خط نبوده و نمی توان خیلی با اتکا به آنها تصمیم گیری های درستی کرد. بنابر این بهتر است که بگوییم جمع آوری به روز داده ها یکی از اهداف اصلی ما در شرکت ملی صنایع پتروشیمی برای امسال است چرا که هر چه این داده ها به روز تر باشند، کارایی بیشتری خواهند داشت و می توانیم تجزیه تحلیل هایمان را برای بازار و تولید، به روز و حتی به ساعت کنیم.

مشاور عباس زاده اظهار داشت: البته رسیدن به این هدف آنطور که تصور می شود خیلی کار ساده ای هم نبوده و چالش هایی را دارد. اولین چالش آن مربوط به مسایل امنیتی است. بر اساس قانون سازمان امنیت فضای تبادل اطلاعات یا همان افتا باید این اجازه را بدهد. بر همین اساس به دنبال تاییده افتا برای جمع آوری این اطلاعات هستیم. اما چالش دوم خود جمع آوری اطلاعات از خود شرکت های پتروشیمی و مجتمع های خصوصی است. برای رفع این چالش هم باید این اطمینان را در شرکت ها ایجاد کنیم که جمع آوری اطلاعات به معنای دخالت در فعالیت ها و امور شرکت ها نخواهد بود.

او در پاسخ به این سوال که آیا الزام قانونی برای ملزم شرکت ها به همکاری بیشتر وجود دارد، گفت: سرمایه گذاری مجتمع های پتروشیمی در هوش مصنوعی به صورت مستقیم و غیر مستقیم منافع بسیاری برای آنها به همراه خواهد داشت. ضمن اینکه مشوق هایی برای ترغیب بیشتر آنها برای سرمایه در زمینه هوش مصنوعی در نظر گرفته شده است.

تفاهم نامه ای با معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به امضا رسیده که بر اساس آن شرکت پتروشیمی به ازای سرمایه گذاری و فعالیت در زمینه هوش مصنوعی و تحول دیجتال، مالیات کمتری پرداخت کرده و به نوعی اعتبار مالیاتی دریافت می کنند و اینگونه به صورت مستقیم از سرمایه گذاری خود در این حوزه سود می برند. جالب است که بدانید در حال حاضر خود شرکت ملی صنایع پتروشیمی ( NPC) هزار میلیارد تومان اعتبار مالیاتی از این محل دریافت کرده است

به گفته او، تفاهم نامه ای در این باره به معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به امضا رسیده که بر اساس آن شرکت پتروشیمی به ازای سرمایه گذاری و فعالیت در زمینه هوش مصنوعی و تحول دیجتال، مالیات کمتری پرداخت کرده و به نوعی اعتبار مالیاتی دریافت می کنند و اینگونه به صورت مستقیم از سرمایه گذاری خود در این حوزه سود می برند. در حال حاضر خود شرکت ملی صنایع پتروشیمی ( NPC) هزار میلیارد تومان اعتبار مالیاتی از این محل دریافت کرده است.

هوش مصنوعی جایگزین سازوکارهای بازار و بورس می شود؟

مشاور معاون وزیر در هوش مصنوعی که معتقد است هوش مصنوعی حتی در آینده نقش مکمل یا جایگزینی برای برخی سازوکارهای بازار، از جمله بورس را ایفا می کند، افزود: همانطور که اشاره کردم در حال حاضر در مرحله بانک‌های اطلاعاتی محلی (Local Database) هستیم و برای رسیدن به آن نقطه، باید دریاچه داده (Data Lake) ایجاد شود و سازوکارهای آن پیاده سازی شود.

رضایی یکی از اهداف اصلی شرکت صنایع ملی پتروشیمی را جمع آوری داده های آماری شرکت های پتروشیمی دانست و گفت: البته باید توجه داشت که به طور معمول داده های خام نمی تواند چیزی به علم و دانش ما اضافه کند. برای اثر گذاری بهتر، این داده ها باید پردازش شوند.

هوش مصنوعی می تواند کمک می کند که پردازش داده با سرعت بالاتر و هزینه کمتری انجام شود. در واقع هوش مصنوعی هزینه و زمان را برای ما ذخیره می کند و می توانیم به تکیه بر داده های آماری به روز برای بازارهای فروش و حتی قیمت و مقدار تولیداتمان تصمیم های درستی را بگیریم

به گفته او، هوش مصنوعی می تواند کمک می کند که این کار به سرعت بالاتر و هزینه کمتری انجام شود. در واقع هوش مصنوعی هزینه و زمان را برای ما ذخیره می کند و می توانیم به تکیه بر داده های آماری به روز برای بازارهای فروش و حتی قیمت و مقدار تولیداتمان تصمیم های درستی را بگیریم.

مشاور مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی با اشاره به چالش ناترازی در زنجیره تأمین خوراک پتروشیمی‌ها تأکید کرد: پتروشیمی‌ها سالانه حدود ۱۵ میلیارد دلار ارز برای کشور تأمین می‌کنند و هرگونه اختلال در تأمین خوراک، به‌طور مستقیم بر اقتصاد ملی اثر می‌گذارد، اما برای مدیریت بهتر این ناترازی‌ها، باید داده‌های دقیق، برخط و هوشمند میان شرکت‌ها و نهادهای بالادستی تبادل شود. بدون شفافیت داده و ارتباط هوشمند، تصمیم‌های مدیریتی هم دقیق نخواهد بود.

مشاور مدیر عامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی در حوزه نوآوری دیجیتال، هوش مصنوعی و فناوری‌ های نوین افزود: از طرفی هوش مصنوعی در HSE می تواند بسیار کارا باشد. پیش از این سنسورها جلوی حوادثی همچون آتش سوزی را می گرفتند اما حالا این کار توسط هوش مصنوعی انجام می شود جدای از این هوش مصنوعی می تواند عدم رعایت نکات ایمنی توسط نیروی انسانی را آنالیز کرده و پیش از وقوع حادثه نسبت به عواقب آن هشدار دهد.

رضایی با بیان اینکه رخدادهای ناگهانی مانند محدودیت خوراک، نوسانات قیمت جهانی یا حتی حوادث انسانی، می‌تواند کل زنجیره تولید را مختل کند، اظهار داشت: اگر از ابزارهای دیجیتال و شبیه‌سازی هوشمند استفاده کنیم، می‌توانیم این بحران‌ها را پیش‌بینی و از خسارت جلوگیری کنیم.