۱ آذر ۱۴۰۵ - ۲۲:۱۲
نفت قاچاق و ناوگان تاریک؛ بازی ادنوک در هرمز

نفت قاچاق و ناوگان تاریک؛ بازی ادنوک در هرمز

ادنوک در بحران هرمز مدلی ابداع کرده که در آن نفت ارزان قاچاق را پیش از تنگه می‌خرد، با ناوگان «تاریک» از گلوگاه عبور می‌دهد و نفت خود را با پرمیوم پشت تنگه می‌فروشد.

به گزارش بازار، ادنوک در بحران هرمز مدلی ابداع کرده که در آن نفت ارزان قاچاق را پیش از تنگه می‌خرد، با ناوگان «تاریک» از گلوگاه عبور می‌دهد و نفت خود را با پرمیوم پشت تنگه می‌فروشد اما داده‌ها نشان می‌دهد، این «آربیتراژ» در سطح هر بشکه زیان‌ده است.

در آخرین ساعات شب، یک نفتکش کوچک در نزدیکی دهانه خلیج فارس سیستم شناسایی خودکار (AIS) خود را خاموش می‌کند. از این لحظه، کشتی برای رادارهای ایران، برای ناوهای آمریکایی و برای الگوریتم‌های رهگیری بازار نفت، تقریباً نامرئی می‌شود. این همان روشی است که منابع صنعتی آن را ترانزیت تاریک می‌نامند.

حالا بر اساس داده‌های رهگیری کشتی‌ها، ادنوک به پیمانکار خارج کردن محموله‌های نفتی از تنگه هرمز تبدیل شده است.

نفت قاچاق و ناوگان تاریک؛ بازی ادنوک در هرمز

معماری آربیتراژ: خرید ارزان، عبور پرهزینه، فروش گران

مدل ادنوک را می‌توان به سه مرحله تجزیه کرد که هر یک، به‌تنهایی، منطق اقتصادی روشنی دارد اما مجموع آن‌ها، معادله‌ای متفاوت می‌سازد.

مرحله اول، خرید پیش از تنگه: ادنوک نفت کشورهای عربی تحت فشار را با تخفیف پیش از تنگه هرمز خریداری می‌کند، برای مثال، عراق که ۸۴ درصد درآمدش به نفت وابسته است و تقریباً تمام صادراتش از پایانه‌های جنوبی و از طریق هرمز انجام می‌شود، در ماه‌های نخست جنگ با سقوط صادرات دریایی به ۲۶۰ هزار بشکه در روز، حدود ۸ درصد میانگین ۲۰۲۵ عملاً در موقعیت تسلیم اقتصادی قرار گرفت.

ادنوک از این شکاف استفاده کرد، بر اساس گزارش‌های متعدد، این شرکت در اوت ۲۰۲۶ حدود ۳۲ میلیون بشکه نفت عراق را با تخفیف ۲۴.۹۰ تا ۲۷ دلار در هر بشکه خریداری کرد.

در سپتامبر، ۴۰ میلیون بشکه دیگر اضافه شد که شامل ۱۰ میلیون بشکه با تخفیف ۱۸ دلار و ۳۰ میلیون بشکه با تخفیف ۲۵ دلار بود. یک منبع عراقی تخفیف‌ها را تا ۲۵ تا ۲۷ دلار در هر بشکه برای محموله‌های سپتامبر-اکتبر تأیید کرده است. به عبارت دیگر، عراق ماهانه حدود یک میلیارد دلار درآمد خود را صرف یارانه‌ای کرد که ریسک حمل را به خریدار منتقل کند.

مرحله دوم، عبور از گلوگاه: ادنوک این نفت را از طریق «شاتل‌های تاریک» یا خط لوله حبشان-فجیره که ظرفیت آن حدود ۱.۸ میلیون بشکه در روز است، از منطقه پرخطر خارج می‌کند اما این عبور ارزان نیست.

برآوردهای بازار نشان می‌دهد اضافه‌هزینه انتقال کشتی‌به‌کشتی (STS) در نزدیکی فجیره و صحار به ۳۰ تا ۴۰ دلار در هر بشکه می‌رسد، رقمی که به گفته یک تحلیل‌گر، «قیمت‌گذاری بازار برای عبور مشروط» است. بیمه جنگ نیز از حدود ۰.۲۵ درصد ارزش بدنه کشتی به ۷.۵ تا ۱۰ درصد افزایش یافته و نرخ روزانه کشتی به حدود ۴۲۳ هزار دلار رسیده است.

مرحله سوم، فروش پشت تنگه: ادنوک نفت خود که عمدتاً گریدهای Upper Zakum ،mm Lulu و Das را با پرمیوم نسبت به شاخص دبی می‌فروشد. در مناقصات اوت، پرمیوم‌هایی تا ۱۰.۵ دلار برای Das و ۱۰ دلار برای Upper Zakum ثبت شد. برای محموله‌های تحویل فجیره از طریق STS، قیمت‌گذاری بر مبنای دبی با پرمیوم ۰.۸۰ دلار انجام می‌شد.

نفت قاچاق و ناوگان تاریک؛ بازی ادنوک در هرمز

صورت‌حساب: چرا این معادله منفی است

اگر تخفیف خرید عراق را «درآمد» و هزینه‌های لجستیکی را «کسر» در نظر بگیریم، تصویر روشن می‌شود. حتی با فرض خوش‌بینانه تخفیف ۲۷ دلار در هر بشکه، مجموع هزینه‌های شاتل (۱۵ تا ۲۰ دلار)، STS (اگر ۸ تا ۱۰ دلار عملیاتی لحاظ شود، نه ۳۰ تا ۴۰ دلار بازار)، بیمه و سایر هزینه‌ها (۷ تا ۱۰ دلار) به ۳۰ تا ۴۰ دلار می‌رسد.

از سوی دیگر حملات سنگین ایران در تنگه هرمز نیز این هزینه را روزانه ارتقا می‌دهد. بر این مبنا بخشی از ناوگان تاریک ادنوک توسط ایران شکار می‌شود و از سوی دیگر بخش دیگری از کشتی‌های عبوری لزوما نفتکش نیست.

حاشیه خالص بین منفی ۳ تا منفی ۱۳ دلار در هر بشکه است. اگر STS با نرخ بازار ۳۰ تا ۴۰ دلار محاسبه شود، زیان به مراتب سنگین‌تر می‌شود.

سلطان الجابر، مدیرعامل ادنوک، خود این فشار را تأیید کرده است: «پیش از اختلال، لجستیک کمتر از پنج درصد هزینه یک بشکه بود. امروز بیش از ۳۰ درصد است». این اعتراف، ستون فقرات مدل آربیتراژ یعنی شکاف میان تخفیف خرید و پرمیوم فروش را به‌طور کامل بی‌اثر می‌کند.

نفت قاچاق و ناوگان تاریک؛ بازی ادنوک در هرمز

چرا ادنوک، عامدانه زیان می‌دهد؟

اگر این مدل در سطح هر بشکه زیان‌ده است، ادامه آن تنها با یک منطق قابل توضیح است: این یک معامله اقتصادی نیست. اما انگیزه‌های ادنوک برای ادامه این اقدام غیراقتصادی چیست؟
دفاع از سهم بازار در روز پس از جنگ ادنوک در آوریل ۲۰۲۶ از اوپک خارج شد تا «توانایی بیشتری برای تسریع سرمایه‌گذاری و گسترش» داشته باشد.

الجابر این خروج را «خدمت به منافع ملی و اهداف استراتژیک بلندمدت» توصیف کرد، نه اقدامی علیه کسی. در بحران هرمز، ادامه صادرات حتی با زیان به معنای حفظ مشتریان آسیایی و جلوگیری از جایگزینی ادنوک توسط رقباست.

ساخت زیرساخت پیش از نیاز

الجابر در ماه مه ۲۰۲۶ اعلام کرد که خط لوله دوم فجیره، که ظرفیت صادرات خارج از هرمز را دو برابر می‌کند، «هم‌اکنون ۵۰ درصد پیشرفت داشته و برای ۲۰۲۷ تسریع می‌شود». او صریحاً گفت: «زیرساخت باید پیش از آنکه به آن نیاز باشد ساخته شود». آربیتراژ زیان‌ده امروز، سوخت مالی و عملیاتی این زیرساخت فرداست.

ذخیره‌سازی استراتژیک در قلب آسیا

ادنوک هم‌زمان در حال گسترش ذخایر خود در هند تا ۳۰ میلیون بشکه و امضای توافق ذخیره‌سازی ۲۴ میلیون بشکه‌ای با کره جنوبی است. این یعنی حتی اگر امروز نفت با زیان حمل شود، فردا در «حیاط خلوت» مشتریان آسیایی ذخیره خواهد بود و این ذخیره، اهرم چانه‌زنی ادنوک را در هر بحران آینده تثبیت می‌کند.

نفت قاچاق و ناوگان تاریک؛ بازی ادنوک در هرمز

به چالش کشیدن اصل «بستن تنگه»

امارات عملا در پروژه خارج کردن نفت از تنگه پیمانکار آمریکا و اسرائیل است. الجابر در سخنرانی خود در ماه مه گفت: «اگر امروز از اصل آزادی کشتیرانی دفاع نکنیم، دهه بعد را صرف دفاع در برابر پیامدهای آن خواهیم کرد». عبور تاریک، حتی پرهزینه، این پیام را به تهران و به بازار می‌فرستد که هرمز قابل دور زدن است.

هزینه‌ای که بر دوش دیگران است

مدل آربیتراژ ادنوک یک پارادوکس است، از نظر حسابداری زیان‌ده، اما از نظر استراتژیک سودآور است.

زیان آن را کشورهای فروشنده نفت با تخفیف یک میلیارد دلاری ماهانه، بیمه‌گران با افزایش پرمیوم ریسک، و کارکنان مهاجر و محیط زیست خلیج فارس با ریسک عملیاتی می‌پردازند.

ادنوک اما در ازای این هزینه، سه دستاورد را تضمین می‌کند: موفقیت در پیمانکاری برای آمریکا و اسرائیل، حفظ جریان صادرات، و تعمیق وابستگی مشتریان آسیایی به خود.

الجابر می‌گوید: «امنیت انرژی دیگر با تولید سنجیده نمی‌شود، با تحویل سنجیده می‌شود». جمله‌ای که اگر با دقت خوانده شود، اعترافی است به اینکه ادنوک آماده است برای «تحویل» حتی با زیان بپردازد، چون می‌داند صورت‌حساب نهایی را نه در بازار امروز، بلکه در نظم انرژی فردا تسویه خواهد کرد.

کد خبر: ۴۴۰٬۵۱۶

اخبار مرتبط

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • captcha