بازار؛ گروه کشاورزی: علیاکبر قدیریان، دبیر انجمن صنایع کنسروی، در گفتگو با بازار به تشریح وضعیت این صنعت و چالشهای پیشروی تولیدکنندگان پرداخت و گفت: صنعت کنسرو در بخشهای مختلفی از جمله کنسرو ماهی، رب گوجهفرنگی، کنسرو حبوبات، سبزیجات و محصولات گوشتی فعالیت دارد و هر یک از این گروهها با شرایط متفاوتی در زمینه تأمین مواد اولیه، تولید و بازار فروش مواجه هستند. با این حال، در حال حاضر تأمین مواد اولیه و محدودیتهای وارداتی از مهمترین مسائل فعالان این صنعت به شمار میرود.
وی با تمرکز بر وضعیت تولید کنسرو ماهی افزود: میزان واردات ماهی بهشدت کاهش یافته و موجودی و ذخایر شرکتها نیز در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته در سطح بسیار پایینتری قرار دارد. این وضعیت، تأمین مواد اولیه مورد نیاز کارخانهها را با دشواری مواجه کرده است.
قدیریان ادامه داد: با آغاز فصل صید، بخشی از ناوگان صیادی در حال بازگشت است و ورود ماهی به کشور نیز آغاز شده است. در نتیجه، برخی کارخانهها پس از چند ماه وقفه فعالیت خود را از سر گرفتهاند؛ با این حال، هنوز آمار مشخص و قابل اتکایی درباره میزان ماهی واردشده و حجم مواد اولیه قابل دسترس وجود ندارد و برای ارزیابی دقیق شرایط باید منتظر اطلاعات تکمیلی ماند.
وی با اشاره به نقش واردات در تنظیم بازار مواد اولیه کنسرو ماهی تصریح کرد: در گذشته، میزان واردات با توجه به نیاز داخلی و برآوردهای سازمان شیلات ایران تعیین میشد. به این ترتیب که میزان تولید و صید داخلی ارزیابی و متناسب با نیاز کارخانههای فرآوری و وضعیت صیادان، مجوز واردات صادر میشد. این سازوکار کمک میکرد هم صیادان امکان فروش محصول خود را داشته باشند و هم کارخانههای کنسروسازی با کمبود مواد اولیه مواجه نشوند.
دبیر انجمن صنایع کنسروی خاطرنشان کرد: در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، مجموعهای از اتفاقات و محدودیتها، از جمله شرایط ناشی از جنگ و محاصره دریایی، روند واردات را بهشدت مختل کرد؛ بهگونهای که واردات ماهی تقریباً به صفر رسید یا در سطح بسیار ناچیزی انجام شد. در نتیجه، تعادل پیشین میان صید داخلی و واردات از بین رفت و فشار بیشتری بر بازار مواد اولیه وارد شد.
جهش قیمت ماهی از ۲۳۵ به ۴۸۰ هزار تومان
قدیریان با تشریح آثار کاهش واردات بر قیمت مواد اولیه گفت: در ابتدای سال جاری، قیمت هر کیلوگرم ماهی صید داخل حدود ۲۳۵ هزار تومان بود، اما با محدود شدن واردات و کاهش عرضه، این رقم به حدود ۴۸۰ هزار تومان رسیده است. این افزایش قیمت نشان میدهد که واردات تا چه اندازه در تنظیم بازار و ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا نقش داشته است.
وی افزود: زمانی که واردات متناسب با نیاز بازار انجام میشد، امکان کنترل قیمت ماهی صید داخل وجود داشت؛ اما با کاهش شدید واردات، حجم عرضه کاهش یافت و قیمتها متناسب با شرایط جدید بازار افزایش پیدا کرد. این اتفاق در نهایت هزینه تولید کنسرو ماهی را نیز بالا برده است.
حدود ۷۰ درصد قیمت محصول کنسرو ماهی به ماده اولیه ماهی اختصاص دارد؛ بنابراین افزایش قیمت ماهی تأثیر مستقیمی بر قیمت تمامشده محصول و در نهایت قیمت مصرفکننده میگذارد
دبیر انجمن صنایع کنسروی با بیان اینکه ماهی سهم قابلتوجهی از قیمت تمامشده این محصول را تشکیل میدهد، تصریح کرد: حدود ۷۰ درصد قیمت محصول کنسرو ماهی به ماده اولیه ماهی اختصاص دارد. بنابراین، افزایش قیمت ماهی تأثیر مستقیمی بر قیمت تمامشده محصول و در نهایت قیمت مصرفکننده میگذارد.
وی خاطرنشان کرد: افزایش قیمت مواد اولیه را نمیتوان جدا از سیاستهای تأمین و واردات بررسی کرد. وقتی واردات متوقف یا محدود میشود و عرضه داخلی نیز پاسخگوی نیاز کارخانهها نیست، افزایش قیمت در بازار طبیعی خواهد بود. در چنین شرایطی، تولیدکننده ناچار است مواد اولیه را با قیمت بالاتری تهیه کند و این افزایش هزینه بهتدریج در قیمت محصول نهایی منعکس میشود.
کمبود ورق فولادی و نگرانی از تأمین قوطی کنسرو
قدیریان در بخش دیگری از این گفتوگو، با اشاره به مشکلات تأمین قوطی و ورق مورد نیاز صنایع کنسروی اظهار کرد: تأمین بستهبندی فلزی نیز یکی از چالشهای مهم این صنعت است و اتفاقاتی که در ماههای گذشته برای فولاد مبارکه اصفهان رخ داد، نگرانیهایی را در زمینه تأمین ورق مورد نیاز تولیدکنندگان قوطی و درب کنسرو ایجاد کرد.
وی افزود: در پی بروز اختلال در تحویل محصولات فولاد مبارکه، با هماهنگی این مجموعه و همکاری تولیدکنندگان درب و قوطی، تلاش شد نیاز صنایع کنسروی تأمین شود و از بروز کمبود جدی در بازار جلوگیری شود. همچنین همراهی وزارت صمت در عبور از آن مقطع مؤثر بود و با همکاری مجموعههای مرتبط، شرایط تا حدودی مدیریت شد.
دبیر انجمن صنایع کنسروی ادامه داد: با این حال، در مقطع اخیر نیز به دلیل کاهش موجودی ورق در کشور و انجام نشدن بخشی از واردات مورد نیاز، بار دیگر مشکل تأمین ورق و بستهبندی مطرح شده است. از آنجا که تولید قوطی و درب کنسرو به دسترسی مستمر به ورق وابسته است، هرگونه اختلال در این بخش میتواند روند تولید کارخانههای کنسروسازی را تحت تأثیر قرار دهد.
کاهش قدرت خرید و افت بیش از ۲۰ درصدی تولید
قدیریان در ادامه با اشاره به تأثیر افزایش قیمت محصولات بر رفتار مصرفکنندگان اظهار کرد: افزایش قیمت کنسرو ماهی و سایر محصولات غذایی، خرید این کالاها را برای خانوارها دشوارتر کرده است. زمانی که قیمت مواد اولیه و هزینههای تولید افزایش مییابد، تولیدکننده برای ادامه فعالیت ناچار به اصلاح قیمت محصول است؛ اما این افزایش قیمت در شرایطی اتفاق میافتد که قدرت خرید مصرفکنندگان نیز کاهش یافته است.
از مهرماه ۱۴۰۲ تا دیماه ۱۴۰۳، صنعت کنسرو با استفاده از امکان واردات مواد اولیه توانست به مدت حدود ۱۶ ماه قیمت مصرفکننده را ثابت نگه دارد با این حال، پس از آن دوره و با تغییر سیاستها و بروز محدودیتهای جدید، دستاوردهای ایجادشده از بین رفت و قیمت مصرفکننده افزایش پیدا کرد
وی افزود: پیش از این، تولیدکنندگان توانسته بودند برای یک دوره نسبتاً طولانی قیمت مصرفکننده را ثابت نگه دارند. از مهرماه ۱۴۰۲ تا دیماه ۱۴۰۳، صنعت کنسرو با استفاده از امکان واردات مواد اولیه توانست به مدت حدود ۱۶ ماه قیمت مصرفکننده را ثابت نگه دارد. در آن دوره، هم صیادان از شرایط فروش محصول رضایت داشتند، هم کارخانهها امکان تأمین مواد اولیه را داشتند و هم مصرفکنندگان میتوانستند محصول را با قیمت باثباتتری خریداری کنند.
دبیر انجمن صنایع کنسروی خاطرنشان کرد: آن تجربه نشان داد که با مدیریت واردات و ایجاد تعادل میان عرضه داخلی و نیاز کارخانهها میتوان از افزایش ناگهانی قیمتها جلوگیری کرد. با این حال، پس از آن دوره و با تغییر سیاستها و بروز محدودیتهای جدید، دستاوردهای ایجادشده از بین رفت و قیمت مصرفکننده افزایش پیدا کرد.
وی ادامه داد: طبیعتاً وقتی قیمت محصول بالا میرود، خرید آن برای خانوارها دشوارتر میشود و میزان مصرف کاهش مییابد. پیشبینی انجمن در ابتدای سال جاری نیز کاهش بیش از ۲۰ درصدی تولید کنسرو ماهی بود که این پیشبینی محقق شده است. به این ترتیب، محدودیت تأمین مواد اولیه از یک سو و کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان از سوی دیگر، به افت تولید در این بخش منجر شده است.
قدیریان تأکید کرد: کاهش تولید صرفاً به معنای کاهش فعالیت کارخانهها نیست، بلکه بر کل زنجیره تأمین، از صیادی و تأمین مواد اولیه تا تولید، بستهبندی و توزیع محصول اثر میگذارد. بنابراین، سیاستهای مربوط به واردات و تنظیم بازار باید با در نظر گرفتن منافع همه حلقههای این زنجیره تدوین شود.
ظرفیت صادراتی وجود دارد، اما بازارها از دست رفتهاند
دبیر انجمن صنایع کنسروی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت صادرات محصولات این صنعت گفت: در بخش کنسرو ماهی، ظرفیت صادراتی وجود دارد و برخی تولیدکنندگان نیز در سالهای گذشته توانسته بودند بازارهای صادراتی مناسبی ایجاد کنند. بهویژه در سال ۱۴۰۳ و اوایل سال ۱۴۰۴، اقداماتی برای توسعه بازارهای صادراتی انجام شد؛ اما متأسفانه با تغییر شرایط و مشکلاتی که در ادامه به وجود آمد، بخش مهمی از دستاوردهای تولیدکنندگان از بین رفت.
وی افزود: داشتن ظرفیت صادراتی بهتنهایی به معنای امکان صادرات مستمر نیست. شرکتها برای حضور پایدار در بازارهای خارجی باید بتوانند مواد اولیه مورد نیاز خود را با قیمت و کیفیت مناسب تأمین کنند، قراردادهای صادراتی داشته باشند و از ثبات لازم برای ایفای تعهدات خود برخوردار باشند. در شرایطی که تأمین مواد اولیه با محدودیت مواجه است، استمرار فعالیت در بازارهای صادراتی نیز دشوار خواهد شد.








نظر شما