بازار؛ گروه کشاورزی: صنعت جهانی کودهای کشاورزی در سال های اخیر بیش از گذشته به یکی از حلقه های راهبردی زنجیره امنیت غذایی جهان تبدیل شده است؛ بازاری که از یک سو با رشد جمعیت، افزایش تولید محصولات کشاورزی و نیاز به افزایش بهره وری زمین های زراعی روبه‌روست و از سوی دیگر، تحت تأثیر قیمت انرژی، محدودیت های تجاری، تحولات ژئوپلیتیک و ملاحظات زیست محیطی قرار دارد.
افزایش ۵ برابری مصرف کودهای شیمیایی ظرف شش دهه
آمارهای جدیدترین گزارش منتشر شده از سوی سایت آماری-تحلیلی Statista نشان می دهد مصرف جهانی کودهای شیمیایی از حدود ۴۶.۳ میلیون تن در سال ۱۹۶۵ به حدود ۲۰۶ میلیون تن در سال ۲۰۲۴-۲۰۲۵ رسیده است. این افزایش، بیانگر تغییر مقیاس کشاورزی مدرن و وابستگی فزاینده تولید مواد غذایی به تأمین عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان است.
طبق این گزارش در مدت نامبرده، کودهای نیتروژنه حدود ۵۷ درصد از کل مصرف جهانی کود را به خود اختصاص دادند؛ سهم کودهای فسفاته حدود ۲۳ درصد و کودهای پتاسه حدود ۲۰ درصد بود. به این ترتیب، نیتروژن همچنان مهمترین ماده مغذی مورد استفاده در کشاورزی جهان محسوب می شود.
از منظر تولید نیز حجم تولید جهانی کود در سال ۲۰۲۴-۲۰۲۵ به حدود ۲۱۵.۶ میلیون تن رسید. در این میان، کودهای نیتروژنه با تولید ۱۲۴.۳ میلیون تن در جایگاه نخست قرار داشتند و پس از آنها کودهای فسفاته با ۴۷ میلیون تن و کودهای پتاسه با ۴۴.۳ میلیون تن قرار گرفتند.
اوره؛ محصول محوری بازار نیتروژن
اوره همچنان یکی از مهمترین محصولات صنعت کود جهان است و مطابق داده های گزارش Statista، تولید جهانی اوره در سال ۲۰۲۴-۲۰۲۵ به حدود ۲۰۰.۱ میلیون تن رسید. این حجم تولید نشان می دهد که اوره همچنان بخش بزرگی از ظرفیت صنعتی مرتبط با کودهای نیتروژنه را به خود اختصاص داده است.
در بخش مصرف نیز اوره فاصله محسوسی با سایر کودهای نیتروژنه دارد. مصرف جهانی اوره در مدت نامبرده حدود ۶۰.۱ میلیون تن بر مبنای محتوای نیتروژن گزارش شده است. کودهای مرکب NPK نیز با حدود ۲۱.۹ میلیون تن نیتروژن در رتبه بعدی قرار گرفتند.
آسیا در مرکز مصرف جهانی
نقش آسیا در بازار کود از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بطوری که در سال ۲۰۲۴-۲۰۲۵، شرق آسیا با مصرف حدود ۷۲.۹ میلیون تن، بزرگترین منطقه مصرف کننده کود در جهان بود. جنوب آسیا نیز با حدود ۴۰.۷ میلیون تن در جایگاه بعدی قرار گرفت.
در سطح کشورها، نیز چین بزرگترین مصرف کننده کود جهان بود. این کشور در سال نامبرده بیش از ۵۴.۳۹ میلیون تن مواد مغذی کود مصرف کرد. هند با حدود ۳۲.۹۳ میلیون تن و برزیل با حدود ۲۱.۱ میلیون تن در رتبه های بعدی قرار گرفتند.
چین همچنین در مصرف کودهای نیتروژنه جایگاه نخست را داشت و در سال ۲۰۲۴-۲۰۲۵ حدود ۳۰.۲ میلیون تن نیتروژن مصرف کرد. هند و ایالات متحده نیز به ترتیب حدود ۲۲.۱ و ۱۲.۲ میلیون تن مصرف داشتند.
از سوی دیگر در بازار کودهای فسفاته نیز چین با نزدیک به ۱۲.۹ میلیون تن مصرف در سال ۲۰۲۴ در صدر قرار گرفت و پس از آن هند با ۸.۴ میلیون تن و برزیل با ۶.۴ میلیون تن قرار داشتند.
تجارت جهانی؛ وابستگی متقابل تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان
ساختار تجارت جهانی کود نشان می دهد که کشورهای دارای ذخایر مواد اولیه یا ظرفیت صنعتی بالا الزاماً بزرگترین مصرف کنندگان نیستند. بر اساس داده های Statista، ارزش صادرات جهانی کود در سال ۲۰۲۴ حدود ۶۷.۴۷ میلیارد دلار بود. مراکش با صادراتی به ارزش تقریبی ۱۲.۶۴ میلیارد دلار در صدر صادرکنندگان قرار گرفت و چین با ۸.۵ میلیارد دلار و کانادا با ۶.۴۴ میلیارد دلار در رتبه‌های بعدی بودند.
در سمت تقاضا، برزیل در سال ۲۰۲۴ بزرگترین واردکننده کودهای کشاورزی از نظر ارزش بود. ارزش واردات این کشور حدود ۱۵ میلیارد دلار برآورد شد. ایالات متحده با حدود ۹.۴ میلیارد دلار و هند با حدود ۷.۷ میلیارد دلار در رتبه های بعدی قرار داشتند. این الگو نشان دهنده اهمیت تجارت بین المللی برای کشورهایی است که کشاورزی گسترده دارند اما بخشی از نیاز خود به کود را از بازار جهانی تأمین می کنند.
قیمتها؛ یکی از مهمترین عوامل بی ثباتی بازار کودها
قیمت کودها در سال های اخیر نوسان قابل توجهی داشته است. داده های Statista نشان می دهد قیمت اوره که در سال ۲۰۲۲ به حدود ۷۰۰ دلار به ازای هر تن رسیده بود، در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۲۳ دلار ثبت شد و تا پایان سال ۲۰۲۶ حدود ۶۷۵ دلار در هر تن برآورد شده است.
در بازار دی‌آمونیوم فسفات یا DAP نیز قیمت در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۸۵ دلار در هر تن بود. Statista قیمت حدود ۷۲۵ دلار را برای سال ۲۰۲۶ و ۶۵۰ دلار را برای سال ۲۰۲۷ پیش بینی کرده است.
در مورد کلرید پتاسیم نیز قیمت از اوج ۸۶۳ دلار در هر تن در سال ۲۰۲۲ به ۲۹۵ دلار در سال ۲۰۲۴ کاهش یافت، اما در سال ۲۰۲۵ دوباره به حدود ۳۴۸ دلار رسید و برای سال ۲۰۲۶ حدود ۳۹۰ دلار پیش بینی شده است.
آمار ماهانه نیز حاکی از تداوم نوسان قیمت‌هاست. بطوری که در مارس ۲۰۲۶، قیمت DAP حدود ۶۵۸ دلار، اوره اروپای شرقی حدود ۷۲۶ دلار و کلرید پتاسیم حدود ۳۸۱ دلار در هر تن گزارش شد.
تقاضای جهانی کود همچنان روند افزایشی خواهد داشت؛ بر اساس این برآورد، تقاضای کودهای نیتروژنه تا سال ۲۰۳۰ می تواند به حدود ۱۲۳.۶ میلیون تن خواهد رسید و در این میان رشد قیمت محصولات کشاورزی و شرایط مناسب آب و هوایی در برخی مناطق از عوامل مؤثر بر افزایش تقاضا خواهد بود
بررسی چشم انداز میان مدت Statista نشان می دهد تقاضای جهانی کود همچنان روند افزایشی خواهد داشت. بر اساس این برآورد، تقاضای کودهای نیتروژنه تا سال ۲۰۳۰ می تواند به حدود ۱۲۳.۶ میلیون تن خواهد رسید. رشد قیمت محصولات کشاورزی و شرایط مناسب آب و هوایی در برخی مناطق از عوامل مؤثر بر افزایش تقاضا عنوان شده اند.
همچنین داده های Statista برای سال زراعی ۲۰۲۵/۲۰۲۶، تقاضای جهانی را حدود ۱۲۰ میلیون تن نیتروژن، ۴۸.۵ میلیون تن فسفر و ۴۱ میلیون تن پتاسیم نشان می دهد.
بطور کلی می توان گفت: تصویر ترسیم شده از صنعت جهانی کود در این گزارش، بازاری با تقاضای ساختاری و رو به رشد را نشان می دهد؛ بازاری که در آن نیتروژن همچنان عنصر غالب است، آسیا مرکز اصلی مصرف به شمار می‌رود و کشورهایی مانند چین، هند و برزیل سهم بزرگی از تقاضای جهانی دارند. در مقابل، تولید و صادرات در میان مجموعه ای متفاوت از کشورها توزیع شده است. همچنین در سال های پیش‌رو، رشد تقاضای کشاورزی، نوسان قیمت انرژی و مواد اولیه، تجارت بین المللی و تحولات ژئوپلیتیک از عوامل مهم تعیین کننده مسیر این صنعت خواهند بود.
نظر شما