داروی جدید سرطان پستان تأیید شد؛ امید تازه برای بیماران متاستاتیک

به گزارش بازار، در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۶، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) داروی Gedatolisib با نام تجاری Revtorpyk را در ترکیب با Fulvestrant، با یا بدون Palbociclib، برای گروه مشخصی از بیماران مبتلا به سرطان پستان پیشرفته یا متاستاتیک تأیید کرد. این بیماران باید سرطان پستان گیرنده هورمونی مثبت (HR+) و HER2 منفی داشته باشند، جهش قابل شناسایی PIK3CA در تومور آن‌ها وجود نداشته باشد و بیماری پس از حداقل یک خط درمان هورمونی در مرحله متاستاتیک پیشرفت کرده باشد. بنابراین، این دارو برای همه بیماران سرطان پستان مناسب نیست و انتخاب آن به ویژگی‌های سرطان و درمان‌های قبلی بیمار بستگی دارد.

داروی جدید سرطان پستان چیست و چرا خبرساز شده است؟

Gedatolisib یک داروی هدفمند است که برای مقابله با برخی سازوکارهای رشد سلول‌های سرطانی طراحی شده است. FDA این دارو را همراه با Fulvestrant، با یا بدون Palbociclib، برای بزرگسالان مبتلا به سرطان پستان HR مثبت و HER2 منفی موضعی پیشرفته غیرقابل جراحی یا متاستاتیک تأیید کرده است؛ مشروط بر اینکه جهش PIK3CA شناسایی نشده باشد و بیماری پس از درمان هورمونی در شرایط متاستاتیک پیشرفت کرده باشد.

دلیل اصلی خبرساز شدن این دارو، نتایج مطالعه VIKTORIA-1 است. در این مطالعه ۳۹۲ بیمار به سه گروه تقسیم شدند و اثربخشی Gedatolisib همراه با Fulvestrant، با یا بدون Palbociclib، با Fulvestrant به‌تنهایی مقایسه شد. نتایج نشان داد ترکیب‌های حاوی Gedatolisib توانستند مدت کنترل بیماری را به شکل قابل توجهی افزایش دهند. به همین دلیل، این دارو می‌تواند یک گزینه جدید درمان سرطان پستان برای بیمارانی باشد که بیماری آن‌ها پس از درمان‌های هورمونی دوباره فعال شده است؛ هرچند تأیید آن به معنی مناسب بودن دارو برای تمام بیماران سرطان پستان نیست.

Gedatolisib چگونه با سلول‌های سرطان پستان مقابله می‌کند؟

برای درک عملکرد Gedatolisib، لازم نیست با جزئیات پیچیده زیست‌شناسی سلول آشنا باشید. در سلول‌های بدن، مسیرهایی وجود دارند که پیام رشد، تقسیم و زنده ماندن سلول را منتقل می‌کنند. یکی از مهم‌ترین این مسیرها PI3K/AKT/mTOR است.

در برخی سرطان‌ها، فعالیت این مسیر بیش از حد افزایش پیدا می‌کند و به سلول سرطانی کمک می‌کند رشد خود را ادامه دهد. این مسیر همچنین می‌تواند در ایجاد مقاومت نسبت به برخی درمان‌ها نقش داشته باشد.

Gedatolisib از این نظر مورد توجه قرار گرفته که به جای هدف قرار دادن تنها یک نقطه، چند بخش از مسیر PI3K/AKT/mTOR را مهار می‌کند. Fred Hutch توضیح می‌دهد که این دارو ایزوفرم‌های PI3K کلاس I و همچنین mTORC1 و mTORC2 را هدف قرار می‌دهد.

به زبان ساده، هدف این رویکرد آن است که سلول سرطانی راه‌های کمتری برای ادامه رشد در اختیار داشته باشد. البته اینکه این مکانیسم تا چه اندازه بتواند از مقاومت درمانی جلوگیری کند، همچنان موضوع بررسی‌های علمی است و نباید آن را به معنای غلبه قطعی بر مقاومت سرطان دانست.

چه بیمارانی می‌توانند از این داروی جدید استفاده کنند؟

تأیید FDA برای یک گروه مشخص صادر شده است. مهم‌ترین ویژگی‌های این گروه عبارت‌اند از:

بنابراین، قبل از تصمیم‌گیری درباره این دارو، پزشک باید ویژگی‌های سرطان و سابقه درمان بیمار را بررسی کند. وضعیت PIK3CA نیز اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا تأیید فعلی FDA مربوط به بیمارانی است که جهش قابل شناسایی این ژن را ندارند. نتایج مطالعات درباره بیماران دارای جهش PIK3CA نیز در حال بررسی است، اما نباید نتایج پژوهشی را با محدوده تأیید فعلی FDA یکسان دانست.

چرا این دارو می‌تواند برای بیماران متاستاتیک مهم باشد؟

در سرطان پستان HR+/HER2-، درمان هورمونی و داروهای مهارکننده CDK4/6 می‌توانند برای مدتی رشد سرطان را کنترل کنند. با این حال، سرطان ممکن است در ادامه نسبت به درمان مقاوم شود و دوباره شروع به رشد کند. در چنین شرایطی، پیدا کردن راه‌های جدید برای هدف قرار دادن سلول‌های سرطانی اهمیت زیادی دارد.

Gedatolisib با هدف قرار دادن مسیر PI3K/AKT/mTOR، رویکرد متفاوتی نسبت به برخی درمان‌های قبلی ارائه می‌کند. اما مهم‌ترین دلیل توجه به آن، نتایج بالینی VIKTORIA-1 است.

در گروه دریافت‌کننده Gedatolisib + Fulvestrant + Palbociclib، میانه بقای بدون پیشرفت بیماری ۹.۳ ماه بود. این رقم در گروه Gedatolisib + Fulvestrant به ۷.۴ ماه رسید، در حالی که در گروه دریافت‌کننده Fulvestrant به‌تنهایی ۲ ماه بود.

بقای بدون پیشرفت بیماری یا PFS یعنی مدت زمانی که بیماری بدون بدتر شدن یا پیشرفت باقی می‌ماند. بنابراین این اعداد نشان می‌دهند که Gedatolisib در مطالعه توانسته است زمان کنترل بیماری را افزایش دهد؛ نه اینکه سرطان را به‌طور قطعی از بین برده باشد.

نکته مهم دیگر، پاسخ تومور به درمان بود. نرخ پاسخ عینی در بیماران دارای بیماری قابل اندازه‌گیری، در گروه سه‌دارویی ۳۲ درصد و در گروه دودارویی ۲۸ درصد بود؛ در حالی که این میزان در گروه Fulvestrant تنها ۱ درصد گزارش شد.

به همین دلیل، این دارو توجه متخصصان سرطان پستان را به خود جلب کرده است. دکتر Sara Hurvitz، پژوهشگر اصلی مطالعه VIKTORIA-1، درباره نتایج این مطالعه بر اهمیت این پیشرفت برای بیماران مبتلا به سرطان پستان پیشرفته تأکید کرده است. گزارش Fred Hutch نیز نتایج را نشان‌دهنده یک پیشرفت مهم در درمان این گروه از بیماران توصیف می‌کند.

با این حال، هنوز برای تعیین اینکه Gedatolisib در آینده دقیقاً چه جایگاهی در استانداردهای درمانی خواهد داشت، به داده‌های بیشتر و پیگیری طولانی‌تر بیماران نیاز است.

آیا تأیید Gedatolisib به معنای درمان قطعی سرطان پستان متاستاتیک است؟

خیر. تأیید یک دارو توسط FDA به این معناست که شواهد علمی موجود، اثربخشی و ایمنی آن را برای کاربرد مشخصی قابل قبول نشان داده‌اند؛ نه اینکه دارو بتواند سرطان را به‌طور قطعی درمان کند.

در سرطان پستان متاستاتیک، هدف درمان معمولاً کنترل بیماری، کاهش یا مهار رشد تومور، افزایش مدت زمان بدون پیشرفت بیماری و حفظ کیفیت زندگی بیمار است. بنابراین، افزایش PFS در مطالعه VIKTORIA-1 یک نتیجه مهم است، اما نباید آن را با «درمان قطعی» اشتباه گرفت.

در این مطالعه نیز هنگام تحلیل PFS، داده‌های بقای کلی (OS) هنوز به بلوغ کافی نرسیده بود؛ در جمعیت کلی مطالعه تنها ۲۵ درصد مرگ‌ها رخ داده بود. بنابراین برای قضاوت درباره تأثیر نهایی درمان بر طول عمر بیماران، باید منتظر داده‌های کامل‌تر ماند.

در مجموع، Gedatolisib یک گزینه درمانی جدید و امیدوارکننده برای گروه مشخصی از بیماران مبتلا به سرطان پستان HR+/HER2- پیشرفته یا متاستاتیک است. اهمیت آن به‌ویژه در بیمارانی است که بیماری آن‌ها پس از درمان هورمونی پیشرفت کرده است. با این حال، انتخاب این دارو باید بر اساس وضعیت گیرنده‌های سرطان، نتیجه آزمایش PIK3CA، درمان‌های قبلی و شرایط کلی بیمار توسط تیم درمان انجام شود.