بازار؛ گروه آب و انرژی: بحران ناترازی برق در کشور، در کنار قیمتگذاری دستوری، چالشهای متعددی را برای صنعت برق ایجاد کرده است. در این میان، بورس انرژی به عنوان بستری برای معاملاتیسازی حاملهای انرژی و جذب سرمایه، مورد توجه قرار گرفته است. حسن رضاییپور، دبیرکل کانون کارگزاران انرژی، در گفتوگو با خبرگزاری بازار، به تشریح ابزارهای مالی موجود و الزامات جذب سرمایهگذار در این حوزه پرداخته است.
اصلاح قیمتها؛ کلید ورود ابزارهای مالی
رضاییپور با اشاره به سابقه فعالیت کانون کارگزاران انرژی، ریشه مشکلات موجود در معاملات برق را قیمتگذاری دستوری عنوان کرد و گفت: به دلیل قیمتگذاری دستوری، در بورس انرژی آنطور که باید، معاملات حاملهای انرژی به ویژه برق را شاهد نبودیم. خوشبختانه اصلاح قیمت از چند سال پیش آغاز شده و همزمان، ابزارهای مالی لازم برای پذیرش معاملات برق در بورس انرژی فراهم شده است.
شاید از دید عمومی، برق کالایی نامرئی باشد، اما از نگاه بازار، کالایی مرئی و قابل معامله است که بازار اولیه آن در بستر فیزیکی شکل میگیرد. با توجه به مقدمات فراهم شده برای آزادسازی معاملات در بورس انرژی و تفکیک تالارهای معاملاتی بر اساس نوع تولید (مانند گروه برق سبز یا برقهای غیرقابل قطع)، بسترهای فنی لازم مهیاست
دبیرکل کانون کارگزاران انرژی با تأکید بر ماهیت کالایی برق افزود: شاید از دید عمومی، برق کالایی نامرئی باشد، اما از نگاه بازار، کالایی مرئی و قابل معامله است که بازار اولیه آن در بستر فیزیکی شکل میگیرد. با توجه به مقدمات فراهم شده برای آزادسازی معاملات در بورس انرژی و تفکیک تالارهای معاملاتی بر اساس نوع تولید (مانند گروه برق سبز یا برقهای غیرقابل قطع)، بسترهای فنی لازم مهیاست.
گواهیهای صرفهجویی؛ راهکاری برای مدیریت ناترازی
رضاییپور به نقش ابزارهای نوین در کاهش ناترازی اشاره کرد و افزود: گواهیهای صرفهجویی ابزارهای مالی مهمی هستند که میتوانند در آینده به کمک ناترازیها بیایند. در حال حاضر در برخی صنایع یا مصارف خانگی، مازاد مصرف داریم؛ اگر بتوانیم مدیریت مصرف را به ابزاری قابل تبدیل به صرفهجویی تبدیل کنیم، میتوانیم آن را به صنایعی که نیازمند انرژی هستند منتقل کنیم. این بستر اکنون فراهم است.
وی در خصوص تامین مالی نیروگاهها تصریح کرد: تامین مالی نیروگاهها مستلزم واقعی کردن سریعتر قیمت برق است. در صورت تحقق این امر، نیروگاه میتواند از ابزارهای تامین مالی حتی برای احداث استفاده کند. سرمایهگذاری در برق، به ویژه در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر، از نوع سرمایهگذاریهای زودبازده است؛ بنابراین ابزارهای موجود در بازار، بهویژه سلف موازی، میتواند به سرعت به تامین مالی پروژههای مقیاس کوچک کمک کند. در مقیاسهای بزرگ نیز ابزارهای بلندمدتی تعریف شده است.
نقدینگی در بازار وجود دارد و به دنبال فرصتهای سرمایهگذاری است. بازارهای طلا و سهام نشان میدهند که اگر بازده مناسبی در ابزارهای برق دیده شود، سرمایه به سمت این بخش هدایت خواهد شد تا زنجیره ارزشی تولید و تامین مالی تکمیل شود
رضاییپور با تاکید بر حضور نقدینگی سرگردان در بازار افزود: نقدینگی در بازار وجود دارد و به دنبال فرصتهای سرمایهگذاری است. بازارهای طلا و سهام نشان میدهند که اگر بازده مناسبی در ابزارهای برق دیده شود، سرمایه به سمت این بخش هدایت خواهد شد تا زنجیره ارزشی تولید و تامین مالی تکمیل شود.
تغییر نگاه سیاستگذار؛ شرطِ لازم برای توسعه
دبیرکل کانون کارگزاران انرژی در توصیه به سیاستگذاران گفت: توصیه ما این است که نگاه سیاستگذار به این بازارها تغییر کند و آنها را به عنوان بستری برای توسعه انرژی ببینند. این نگاه باید به سایر صنایع نیز تسری یابد؛ چرا که برق جزو مسائل روز است و در آینده بحثهای سایر حاملهای انرژی و نیروگاههای کوچکمقیاس نیز مطرح خواهد شد.
رضاییپور در پاسخ به ارزیابی وضعیت فعلی مشارکت بخش خصوصی و تامین مالی در بازار آزاد برق، اظهار داشت: زمانی میتوانیم بگوییم بخش خصوصی کامل وارد شده که ناترازی نداشته باشیم. نکته کلیدی، بازده سرمایهگذاری است. تا زمانی که سرمایهگذار نتواند بازده مورد انتظار خود را در شرایط فعلی اقتصادی از بازار بگیرد، نمیتوان انتظار مشارکت کامل داشت.
قیمت تمامشده فعلی برق، حتی در حوزه برق سبز، در نهایت کمتر از ۱۰ درصد روی قیمت نهایی کالاها تاثیر دارد. در شرایطی که اقتصاد ما به دلیل ناترازی، تورمهای ۵۰ تا ۶۰ درصدی را تجربه میکند، باید سختگیریها در اصلاح قیمت برق تعدیل شود
وی با اشاره به تاثیر اندک قیمت برق بر قیمت تمامشده محصولات صنعتی افزود: قیمت تمامشده فعلی برق، حتی در حوزه برق سبز، در نهایت کمتر از ۱۰ درصد روی قیمت نهایی کالاها تاثیر دارد. در شرایطی که اقتصاد ما به دلیل ناترازی، تورمهای ۵۰ تا ۶۰ درصدی را تجربه میکند، باید سختگیریها در اصلاح قیمت برق تعدیل شود.
رضاییپور در پایان تاکید کرد: اگر انتظار داریم بخش خصوصی وارد میدان شود، حتماً باید بازدهی متناسب با نرخ تورم برای آن تعریف کنیم. در شرایط حاضر، بازدهیها شاید به نصف نرخ تورم برسد؛ هرچند برنامهریزیها و نیروگاههایی که به مدار اضافه میشوند، چشمانداز خوبی را پیش رو قرار دادهاند که امیدواریم با اصلاح سریعتر سیاستهای قیمتی توسط سیاستگذار، محقق شود.
او همچنین با اشاره به ناترازی انرژی و برنامههای دولت برای استفاده از ظرفیت بورس انرژی گفت: با توجه به ناترازی انرژی در بورس انرژی و برنامههای دولت برای استفاده از این بستر، نیاز است که خیلی سریع در این حوزه سرمایهگذاری شود؛ هم در حوزه زیرساخت و هم در حوزه کارگزاریها. بنابراین افزایش کارمزد حیاتی است و امیدواریم سازمان بورس نیز این بخش را تعیین تکلیف کند.
نظر شما