دکتر حانیه باقرشاهی، متخصص قلب و عروق در گفت و گو با بازار اظهار کرد: بخشی از مشکلات اقتصادی حوزه درمان ناشی از محدودیت اعتبارات است، اما سهم قابل توجهی از هزینهها نیز به دلیل ناکارآمدی برخی فرآیندها و انجام اقدامات غیرضروری ایجاد میشود. اگر بتوان این بخش از هزینهها را مدیریت کرد، امکان بهرهبرداری مؤثرتر از ظرفیتهای موجود فراهم خواهد شد.
این متخصص قلب و عروق ادامه داد: هدررفت منابع تنها به معنای اتلاف بودجه نیست، بلکه زمانی که امکانات، تجهیزات، نیروی انسانی یا زمان پزشکان به شکل غیربهینه مصرف شود، در نهایت بیماران نیز از این وضعیت آسیب خواهند دید و کیفیت ارائه خدمات درمانی کاهش پیدا میکند.
این متخصص قلب و عروق با تأکید بر ضرورت فرهنگسازی در زمینه مصرف منطقی دارو اظهار کرد: افزایش آگاهی عمومی میتواند نقش مهمی در کاهش مصرف غیرضروری دارو داشته باشد. زمانی که مردم بدانند بسیاری از بیماریهای ویروسی نیازی به آنتیبیوتیک یا سرم درمانی ندارند، فشار کمتری برای دریافت این خدمات به پزشکان وارد خواهد شد.
وی ادامه داد: کاهش مصرف غیرمنطقی دارو علاوه بر صرفهجویی اقتصادی، موجب میشود منابع دارویی برای بیمارانی که واقعاً به این اقلام نیاز دارند در دسترس باقی بماند و از ایجاد کمبودهای مقطعی نیز جلوگیری شود.
باقرشاهی با اشاره به مراجعات غیرضروری بیماران به مراکز تخصصی گفت: یکی دیگر از عواملی که بهرهوری نظام سلامت را کاهش میدهد، مراجعه مستقیم بیماران به متخصصان برای مشکلاتی است که در بسیاری از موارد میتواند در سطح پزشک عمومی یا پزشک خانواده مدیریت شود.
وی افزود: افزایش این مراجعات سبب شلوغی درمانگاههای تخصصی، طولانی شدن زمان انتظار بیماران و کاهش فرصت رسیدگی به افرادی میشود که واقعاً به خدمات تخصصی نیاز دارند. در نتیجه، هم بیماران و هم کادر درمان با مشکلات بیشتری مواجه میشوند.
این متخصص قلب و عروق خاطرنشان کرد: مراجعات غیرضروری معمولاً به انجام آزمایشها، تصویربرداریها و بررسیهای تشخیصی بیشتری نیز منجر میشود؛ اقداماتی که اگر بدون ضرورت علمی انجام شوند، تنها هزینههای مستقیم و غیرمستقیم نظام سلامت را افزایش میدهند و بخش قابل توجهی از منابع محدود درمان را مصرف میکنند.
وی تأکید کرد: هر تصمیم تشخیصی و درمانی باید بر پایه راهنماهای علمی و نیاز واقعی بیمار باشد. اگر بتوان از انجام اقدامات غیرضروری جلوگیری کرد، علاوه بر کاهش هزینهها، کیفیت خدمات درمانی نیز ارتقا پیدا خواهد کرد و امکان ارائه خدمات مناسبتر به بیماران نیازمند فراهم میشود.
باقرشاهی خاطرنشان کرد: اگر نظام ارجاع به شکل صحیح اجرا شود، هر بیمار در مناسبترین سطح درمان خدمات دریافت خواهد کرد و تنها در صورت نیاز واقعی به پزشک متخصص ارجاع داده میشود. چنین ساختاری ضمن کاهش ازدحام مراکز تخصصی، موجب استفاده بهینه از نیروی انسانی، تجهیزات و امکانات موجود خواهد شد.
باقرشاهی در ادامه با اشاره به نقش فناوری در ارتقای بهرهوری نظام سلامت اظهار کرد: یکی دیگر از مهمترین چالشهایی که امروز بسیاری از بیمارستانها با آن روبهرو هستند، نبود یک سیستم اطلاعاتی یکپارچه و کارآمد است. زمانی که اطلاعات بیماران به صورت کامل، دقیق و قابل دسترس ثبت نشود، بخش قابل توجهی از خدمات تشخیصی و درمانی به شکل تکراری انجام میشود؛ موضوعی که علاوه بر افزایش هزینهها، زمان ارائه خدمات را نیز طولانیتر میکند.
وی افزود: در بسیاری از موارد، بیمار در فاصله زمانی کوتاه و حتی طی یک دوره بستری، ناچار میشود برخی آزمایشها، تصویربرداریها، اکوکاردیوگرافی یا سایر اقدامات پاراکلینیکی را دوباره انجام دهد. این تکرارها همیشه ناشی از نیاز پزشکی نیست، بلکه گاهی به دلیل دسترسی نداشتن پزشک به اطلاعات قبلی بیمار یا نبود اطمینان نسبت به سوابق ثبتشده رخ میدهد.
باقرشاهی با تأکید بر اینکه پرونده الکترونیک سلامت میتواند بخش مهمی از این مشکلات را برطرف کند، گفت: اگر سوابق درمانی بیماران به صورت کامل و یکپارچه در اختیار پزشکان قرار گیرد، بسیاری از آزمایشها و بررسیهایی که پیش از این انجام شدهاند، دیگر تکرار نخواهند شد و تصمیمگیری درمانی نیز با دقت بیشتری انجام میشود.
وی افزود: یکپارچه شدن اطلاعات سلامت تنها به کاهش هزینهها کمک نمیکند، بلکه موجب افزایش ایمنی بیمار نیز خواهد شد. زمانی که پزشک به سوابق دارویی، حساسیتها، بیماریهای زمینهای و نتایج بررسیهای قبلی دسترسی داشته باشد، احتمال بروز خطاهای درمانی نیز کاهش پیدا میکند.
این متخصص قلب و عروق با اشاره به پیامدهای نقص سیستمهای اطلاعاتی بیمارستانی اظهار کرد: مشکلات موجود تنها بیماران را تحت تأثیر قرار نمیدهد، بلکه حجم زیادی از وقت پزشکان، پرستاران و کارکنان اداری نیز صرف جستوجوی اطلاعات، ثبت دوباره دادهها یا تکمیل مدارکی میشود که باید تنها یک بار ثبت شوند.
وی ادامه داد: زمانی که نیروی انسانی به جای ارائه خدمات درمانی، بخش قابل توجهی از زمان خود را صرف امور تکراری و اداری کند، بهرهوری مجموعه کاهش پیدا میکند. این مسئله در شرایطی که نظام سلامت با کمبود نیرو روبهروست، اهمیت بیشتری پیدا میکند و میتواند کیفیت خدمات را تحت تأثیر قرار دهد.
وی ادامه داد: اصلاح نظام ارجاع، تکمیل پرونده الکترونیک سلامت، بهروزرسانی سیستمهای اطلاعات بیمارستانی، کاهش اقدامات تشخیصی غیرضروری و فرهنگسازی درباره مصرف منطقی خدمات درمانی، مجموعه اقداماتی هستند که میتوانند در کنار یکدیگر بخش قابل توجهی از هدررفت منابع را کاهش دهند.
باقرشاهی در پایان خاطرنشان کرد: نظام سلامت امروز بیش از هر زمان دیگری به مدیریت علمی منابع نیاز دارد. محدودیتهای اقتصادی نباید به کاهش کیفیت خدمات درمانی منجر شود، بلکه باید با اصلاح فرآیندها، حذف هزینههای غیرضروری و استفاده هوشمندانه از امکانات موجود، زمینه ارائه خدمات بهتر به بیماران فراهم شود. اگر این اصلاحات به صورت جدی دنبال شوند، علاوه بر افزایش رضایت بیماران، پایداری اقتصادی نظام سلامت نیز تقویت خواهد شد.
نظر شما