بازار- هنگامه خاندوزی: امنیت غذایی یکی از مهمترین مؤلفههای ثبات اقتصادی و اجتماعی هر استان است. در این میان، سلامت دام و طیور نقش مستقیم در سلامت سفره مردم دارد. استان گلستان سالهاست به عنوان یکی از قطبهای اصلی تولید گوشت سفید و تخممرغ کشور شناخته میشود و سهم قابل توجهی در تأمین نیاز بازار، بهویژه استان تهران، دارد.
اما توسعه تولید بدون تقویت زیرساختهای بهداشتی و درمانی ممکن نیست. افزایش هزینههای تولید، حذف ارز ترجیحی، مشکلات نقدینگی دامداران، ضعف دامداریهای سنتی در اجرای برنامههای واکسیناسیون و کمبود تجهیزات تخصصی دامپزشکی از جمله موضوعاتی است که نگرانیهایی را ایجاد کرده است. در همین راستا با یوسفی، رئیس سازمان دامپزشکی گلستان، گفتوگویی انجام دادهایم تا تصویر دقیقتری از وضعیت موجود و چالشهای پیش رو ارائه شود.
*وضعیت کلی بهداشت دام و طیور در استان گلستان را چگونه ارزیابی میکنید؟
در حوزه طیور استان گلستان در سطح کیفی بسیار مطلوبی قرار دارد. ما یکی از قطبهای اصلی تولید گوشت سفید و تخممرغ کشور هستیم و درصد قابل توجهی از تولید سالانه کشور در این استان انجام میشود. حتی گلستان به عنوان استان معین تأمین گوشت سفید تهران شناخته میشود. این جایگاه اتفاقی به دست نیامده و نتیجه سالها تلاش تولیدکنندگان، دامپزشکان و نظارتهای مستمر بهداشتی است. تولید در صنعت طیور یک فعالیت ۲۴ ساعته است و کوچکترین غفلت میتواند خسارتهای سنگینی به همراه داشته باشد. خوشبختانه تا امروز توانستهایم استانداردهای بهداشتی قابل قبولی را حفظ کنیم.
*وضعیت دام سنگین و تولید گوشت قرمز در استان چگونه است؟
در این بخش هنوز به نقطه مطلوب نرسیدهایم. بخش عمده دامداریهای ما سنتی یا نیمهسنتی هستند و از نظر ساختار و تجهیزات با دامداریهای صنعتی فاصله دارند. سرمایهگذاری که در صنعت طیور انجام شده، در حوزه دام سنگین به همان میزان صورت نگرفته است. ما ظرفیت بالایی برای توسعه دامداریهای صنعتی داریم و اگر این حوزه تقویت شود، میتوانیم جایگاه استان را در تولید گوشت قرمز نیز ارتقا دهیم. از نظر بهداشتی شرایط قابل قبول است، اما از نظر کمی و ساختاری جای پیشرفت زیادی وجود دارد.
*درباره آبزیپروری و حیوانات خانگی چه شرایطی حاکم است؟
گلستان با توجه به موقعیت جغرافیایی و ساحلی بودن، ظرفیت بالایی در حوزه آبزیان دارد. در شمال کشور تنها استانی که پرورش میگو دارد، گلستان است و این یک مزیت مهم محسوب میشود. با این حال، این ظرفیت هنوز به طور کامل فعال نشده و نیازمند سرمایهگذاری و برنامهریزی دقیقتر است.
در حوزه حیوانات خانگی نیز طی سالهای اخیر رشد چشمگیری داشتهایم. تعداد حیوانات همراه در شهرهایی مانند گرگان افزایش یافته، اما زیرساختهای درمانی ما متناسب با این رشد توسعه پیدا نکرده است. نیروی متخصص داریم، اما تجهیزات تشخیصی و بیمارستانهای دامپزشکی نیاز به ارتقا دارند. در برخی خدمات تخصصی، شهروندان مجبورند به خارج از استان مراجعه کنند که این موضوع یک مطالبه جدی است.
*وضعیت کنترل بیماریهایی مانند تب برفکی و آنفلوانزای پرندگان در گلستان چگونه بوده است؟
در مجموع استان در زمینه کنترل بیماریهای دامی، بهویژه بیماریهای مشترک بین انسان و دام، عملکرد قابل قبولی داشته است. در مورد آنفلوانزای پرندگان و تب برفکی، همکاران دامپزشکی به صورت شبانهروزی در حال پایش و کنترل هستند. بروز یک کانون بیماری در مرغداری یا دامداری میتواند خسارت سنگینی ایجاد کند، بنابراین واکنش سریع و نظارت مستمر اهمیت زیادی دارد. خوشبختانه در مدیریت کانونها و جلوگیری از گسترش بیماریها موفق عمل کردهایم.
*چه چالشهایی در زمینه واکسیناسیون وجود دارد؟
مهمترین چالش مربوط به دامداریهای کوچک و سنتی است. در واحدهای صنعتی، تولیدکننده به دلیل سرمایهگذاری بالا، توصیههای دامپزشکی را جدی میگیرد و برنامه واکسیناسیون را دقیق اجرا میکند. اما در دامداریهای خرد، گاهی واکسیناسیون به موقع انجام نمیشود یا به دلیل مشکلات مالی در اولویت قرار نمیگیرد. در گذشته بخشی از واکسیناسیونها به صورت رایگان انجام میشد و پوشش مناسبی ایجاد میکرد. اکنون برای برخی بیماریها همچنان برنامه رایگان وجود دارد، اما برخی واکسنها از این چرخه خارج شدهاند. در حالی که هزینه واکسیناسیون در مقایسه با کل هزینه تولید عدد بالایی نیست، اما همان درصد اندک میتواند از خسارتهای بسیار بزرگ جلوگیری کند.
*حذف ارز ترجیحی چه تأثیری بر حوزه دامپزشکی و تولید گذاشته است؟
حذف ارز ترجیحی تأثیر مستقیم بر قیمت دارو و واکسن داشته و هزینه خدمات دامپزشکی افزایش یافته است. مراکز درمانی برای تأمین سرمایه در گردش با مشکل مواجهاند، زیرا باید با سرمایه چندبرابری نسبت به گذشته فعالیت کنند، در حالی که بازگشت سرمایه با تأخیر انجام میشود.
در بخش تولید نیز افزایش قیمت نهادهها و خدمات دامپزشکی فشار زیادی به تولیدکنندگان وارد کرده است. وقتی هزینه تولید هر کیلو گوشت مرغ از قیمت فروش بیشتر میشود، طبیعی است که تولیدکننده انگیزه کمتری برای جوجهریزی داشته باشد. ادامه این روند میتواند در آینده منجر به کاهش تولید و نوسان در بازار شود.
*مهمترین مطالبه شما برای آینده این صنعت چیست؟
توسعه زیرساختهای درمانی دامپزشکی، ایجاد بیمارستانهای مجهز در نقاط مختلف استان، حمایت هدفمند از دامداران و ارتقای سطح آگاهی دامداریهای کوچک از مهمترین ضرورتهاست. اگر تولید توسعه پیدا کند اما خدمات تشخیصی و درمانی همگام با آن رشد نکند، با مشکلات جدی مواجه خواهیم شد. گلستان ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطبهای بیرقیب تولید پروتئین کشور را دارد، اما این هدف بدون نگاه راهبردی و حمایت عملی محقق نمیشود.
استان گلستان امروز یکی از پایههای اصلی تأمین گوشت سفید کشور است و در حوزه بهداشت طیور عملکرد موفقی داشته است. با این حال، افزایش هزینهها، ضعف زیرساختهای درمانی، چالش واکسیناسیون در دامداریهای سنتی و فشار اقتصادی بر تولیدکنندگان، زنگ هشداری برای آینده این صنعت محسوب میشود. استمرار امنیت غذایی استان و کشور، نیازمند تقویت نظام دامپزشکی، حمایت اقتصادی و توسعه متوازن در تمامی بخشهای دام، طیور و آبزیان است.
نظر شما