بازار؛ گروه بورس: بازار جهانی زغالسنگ در سال ۱۴۰۴ تصویری دوگانه و پرتناقض از خود نشان داده است. درواقع تقاضا همچنان بالا باقی مانده و رکوردهای تازهای ثبت شده است، به طوری که مصرف جهانی در سال ۲۰۲۵ نسبت به ۲۰۲۴ حدود ۱.۵ درصد رشد داشت و به سطح تاریخی ۸.۷۹ میلیارد تن رسیده است. این رشد هرچند کمتر از سالهای قبل بود، اما نشان داد زغالسنگ هنوز جایگاه پررنگی در سبد انرژی جهان دارد. موتور اصلی این افزایش تقاضا، اقتصادهای نوظهور آسیا بودند، همچنین چین با رشد ۱.۷ درصدی و هند با رشد ۴ درصدی بیشترین سهم را در بالا بردن مصرف زغالسنگ داشتند و کشورهایی مانند اندونزی و ویتنام نیز به این روند افزایشی کمک کردند.
اما در سال ۱۴۰۴، بازار جهانی زغالسنگ با دو تعبیر مهم روبهرو شد؛ نخست اینکه تقاضا همچنان مقاوم باقی مانده و سودآوری کوتاهمدت این صنعت حفظ شده است. بسیاری از شرکتهای ایرانی فعال در حوزه زغالسنگ توانستهاند از این تقاضای پایدار بهرهبرداری کنند و حاشیه سود خود را تقویت نمایند. در کوتاهمدت، این وضعیت به معنای بازدهی مثبت و سودآوری بالای شرکتهاست؛ بهویژه در شرکتهای که صادرات زغالسنگ بخش مهمی از درآمدشان را تشکیل میدهد. برآوردها نشان میدهد حاشیه سود عملیاتی در برخی شرکتهای آسیایی و صادرکنندگان بزرگ بین ۲۰ تا ۳۰ درصد تثبیت شده و در مواردی حتی رشد بیشتری داشته است.
عملکرد برخی شرکتهای زغالسنگ با وجود رشد بازار جهانی فقط حکایت از ریسکهای جدی صنعت زغالسنگ ارائه نمیدهند، بلکه ضعف مدیریت باعث شده که بخشی از شرکتها در مسیر رشد قرار نگیرند، درحالی بخش دیگری به سودهای خوبی رسیدهاند این مسأله زیاندهی نتیجه ضعف ساختاری، بوده و سرمایهگذاران را ناامید میکند
در مقابل، سرعت رشد تقاضا نسبت به سالهای قبل کاهش یافته و نشانههایی از فشار سیاستهای انرژی پاک و گذار به منابع تجدیدپذیر آشکار شده است. این روند به معنای آن است که اگرچه زغالسنگ در کوتاهمدت همچنان سودآور است، اما در بلندمدت با ریسکهای جدی مواجه خواهد شد. کاهش سرعت رشد، نشانهای از محدودیتهای ساختاری بازار است؛ بهویژه در اروپا و آمریکای شمالی که سیاستهای کاهش انتشار کربن سختگیرانهتر شدهاند. این فشارها میتواند در آینده حاشیه سود شرکتها را کاهش دهد و بازدهی سرمایهگذاری در این صنعت را محدود کند.
به بیان ساده، سال ۱۴۰۴ برای زغالسنگ سالی است که هم رکورد مصرف جهانی تثبیت شده و سودآوری کوتاهمدت شرکتها در سطحی بالا باقی مانده، و هم سایه گذار انرژی بیش از پیش بر آینده این صنعت سنگینی میکند. سودآوری فعلی اگرچه چشمگیر است، اما درصد رشد آن نسبت به سالهای گذشته کاهش یافته و همین موضوع نشان میدهد که بازار در آستانه یک تغییر ساختاری قرار دارد که میتواند مسیر سودآوری شرکتها را در سالهای آینده بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهد.
کطبس با جهش سودآوری و بازدهی چشمگیر
شرکت زغالسنگ طبس در سه فصل اخیر عملکردی قابلتوجه داشته است. سود خالص این شرکت در بهار ۵۹ میلیارد تومان، در تابستان ۷۶ میلیارد و در پاییز ۱۰۷ میلیارد تومان ثبت شده است. مجموع سود سه فصل به ۲۴۲ میلیارد تومان رسیده که نسبت به ۹۵ میلیارد تومان دوره مشابه سال قبل، رشد ۱۵۴ درصدی را نشان میدهد. بازدهی سهام از شهریور تاکنون حدود ۱۲۰ درصد بوده است. این ارقام نشان میدهد کطبس توانسته عقبماندگی گذشته را جبران کند و به یکی از سودآورترین نمادهای گروه تبدیل شود.
کربن با افت سودآوری و کاهش بازدهی
شرکت کربن در بهار ۳۵ میلیارد تومان سود، در تابستان ۲۱ میلیارد و در پاییز ۶۰ میلیارد تومان سود ثبت کرده است. مجموع سود سه فصل به ۱۱۶ میلیارد تومان رسیده که نسبت به ۱۷۱ میلیارد تومان سال قبل، کاهش ۳۲ درصدی را نشان میدهد. بازدهی سهام از شهریور تنها ۳۳ درصد بوده است. این افت سودآوری نشان میدهد کربن در مقایسه با سایر شرکتهای گروه، نتوانسته عملکرد مناسبی ارائه دهد و فشار هزینهها یا کاهش تقاضا بر سود آن سنگینی کرده که ناشی از ضعف مدیریت در ریسک و هزینه است.
کپرور دارای رشد پایدار و بازدهی مناسب
کپرور در بهار ۱۶ میلیارد تومان سود، در تابستان ۹۳ میلیارد و در پاییز ۸۸ میلیارد تومان سود ثبت کرده است. مجموع سود سه فصل به ۱۹۶ میلیارد تومان رسیده که نسبت به ۱۴۲ میلیارد تومان سال قبل، رشد ۳۹ درصدی را نشان میدهد. بازدهی سهام از شهریور حدود ۷۵ درصد بوده است. این عملکرد نشان میدهد کپرور توانسته با رشد پایدار سودآوری، جایگاه خود را در بازار تقویت کند اما برای سهامداران بازدهی قابلقبولی ایجاد نکرده که میتواند همچنان نوسانات جدی به وجود بیاورد.
کشرق زیان سنگین و بازدهی ناچیز
کشرق در سه فصل اخیر با زیان مواجه بوده است. در بهار زیان ۴۱ میلیارد تومان، در تابستان زیان ۱۸ میلیارد و در پاییز تنها یک میلیارد تومان سود ثبت کرده است. مجموع عملکرد سه فصل زیان ۵۸ میلیارد تومان را نشان میدهد، در حالی که سال قبل زیان تنها ۱۲ میلیارد تومان بود. این یعنی زیان شرکت بیش از ۳۹۹ درصد افزایش یافته است. بازدهی سهام از شهریور تنها ۵ درصد بوده که نشاندهنده بیاعتمادی بازار به این نماد است. کشرق در وضعیت بحرانی قرار دارد و نیازمند اصلاح جدی در ساختار مالی و عملیاتی است.
کزغال سقوط از سود به زیان
کزغال در بهار ۲۰ میلیارد تومان سود ثبت کرده، اما در تابستان با زیان ۱۷ میلیارد و در پاییز با زیان ۲۴ میلیارد تومان مواجه شده است. مجموع عملکرد سه فصل زیان ۲۲ میلیارد تومان را نشان میدهد، در حالی که سال قبل سود ۵۱ میلیارد تومان داشت. این یعنی شرکت با افت ۱۴۳ درصدی از سود به زیان رسیده است. با وجود این، بازدهی سهام از شهریور حدود ۷۲ درصد بوده که نشان میدهد بازار همچنان به آینده این نماد امیدوار است، هرچند عملکرد مالی فعلی آن هشداردهنده است.
بنابراین عملکرد ۹ ماهه شرکتهای زغالسنگ تصویری دوگانه از این صنعت ارائه میدهد. کطبس و کپرور با رشد سودآوری و بازدهی بالا، در صدر گروه قرار دارند و توانستهاند اعتماد بازار را جلب کنند. در مقابل، کربن با افت سود، شرکت زغالسنگ شرق با زیان سنگین و کزغال با سقوط از سود به زیان، نشان میدهند که بخشی از این صنعت با مشکلات جدی مواجه است. بازدهی سهام نیز نشان میدهد که بازار به برخی نمادها امید چندانی ندارد، چون عملکرد مالی خیلی از آنها ضعیف است. این تناقض میان سودآوری واقعی و بازدهی سهام، بیانگر فضای پرریسک و پرنوسان صنعت زغالسنگ در شرایط فعلی اقتصاد ایران است.
نظر شما