بازار؛ هنگامه خاندوزی: در ماههای اخیر، حذف ارز ترجیحی از نهادههای تولید، به یکی از مهمترین و چالشبرانگیزترین تصمیمات اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ تصمیمی که بهطور مستقیم صنعت طیور، بهعنوان یکی از ارکان اصلی امنیت غذایی، را تحت تأثیر قرار داده است. نوسانات قیمت، کاهش تقاضا، زیان تولیدکنندگان و ابهام در سیاستهای صادراتی، ضرورت شنیدن صدای فعالان این صنعت را بیش از پیش برجسته میکند. در همین راستا، گفتوگویی داشتهایم با شهاب خنجری، مدیرعامل زنجیره تولید و تامین آراز نوین تجارت تا از نگاه یک تولیدکننده، ابعاد این تصمیم، پیامدهای آن و چشمانداز پیشروی صنعت طیور را بررسی کنیم.
* حذف ارز ترجیحی چه تأثیری بر قیمت تمامشده تولید مرغ گذاشته است؟
بهطور طبیعی هرگونه تغییر در نرخ ارز، بهای تمامشده همه واحدهای تولیدی را افزایش میدهد؛ چه در دام و طیور و چه در سایر صنایع. در صنعت طیور، ما فقط با افزایش قیمت نهادهها مواجه نبودیم؛ قیمت ریزمغذیها، جوجه یکروزه، خدمات کشتارگاهی، خوراک دام، تجهیزات و حتی لوازم مصرفی مرغداریها همگی افزایش پیدا کردند. مجموعه این عوامل باعث شد هزینه تمامشده تولید بهطور قابلتوجهی بالا برود.
* از نظر شما اصل تصمیم حذف ارز، تصمیم درستی بود؟
از نگاه منِ تولیدکننده، اصل این تصمیم درست است؛ اما همیشه یک نکته را گفتهام و باز هم تأکید میکنم: ایکاش این کار زمانی انجام میشد که اختلاف بین ارز دولتی و ارز آزاد زیاد نبود. مثلاً زمانی که دلار دولتی حدود ۳۷۰۰ تومان و دلار آزاد حدود ۴هزار تا ۴۵۰۰ تومان بود. اختلاف شدید امروز، تنش بزرگی به بازار و تولید وارد کرده است. بنابراین تصمیم درست بود، اما زمان و شرایط اجرای آن مناسب نبود.
* برخی معتقدند افزایش جوجهریزی در ماههای گذشته باعث مازاد تولید و کاهش قیمت مرغ شده است. این موضوع را تأیید میکنید؟
کاهش قیمت هر کالا معمولاً تحت تأثیر چند پارامتر است که مهمترین آن عرضه و تقاضاست. بله، افزایش تولید میتواند باعث کاهش قیمت شود، اما نکته مهم اینجاست که همزمان با افزایش تولید، تقاضای مصرفکننده هم کاهش پیدا کرده است. امروز یکی از مشکلات اصلی صنعت طیور، کاهش قدرت خرید و افت تقاضای مصرف مرغ است. بنابراین هم افزایش عرضه و هم کاهش تقاضا در افت قیمت نقش داشتهاند.
* در حال حاضر قیمت تمامشده و قیمت فروش مرغ چه وضعیتی دارد؟
بهصورت حدودی عرض میکنم؛ بهای تمامشده هر کیلو مرغ با ارز آزاد، در حال حاضر حدود ۱۸۰ هزار تومان است. این در حالی است که قیمت مرغ زنده در بازار بین ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار تومان معامله میشود. یعنی تولیدکننده عملاً در حال زیاندهی است. این زیان فقط مختص مرغدار نیست؛ کشتارگاهها و واحدهای فرآوری هم با کاهش تقاضا و حاشیه سود منفی مواجه شدهاند.
* وضعیت صادرات مرغ را چطور ارزیابی میکنید؟ گفته میشود صادرات آزاد شده است.
در حال حاضر هنوز ابلاغیه یا بخشنامه رسمی برای صادرات مرغ به ما نرسیده است. صحبتهایی مطرح شده، اما تا زمانی که دستورالعمل رسمی صادر نشود، نمیتوان بر اساس آن برنامهریزی کرد. البته پشتیبانی امور دام خرید مرغ را آغاز کرده که میتواند تا حدی به تنظیم بازار و حمایت از تولیدکننده کمک کند.
* اگر صادرات آزاد شود، آیا بازار خارجی آماده جذب مرغ ایران هست؟
واقعیت این است که به دلیل بیثباتی سیاستهای صادراتی در سالهای گذشته، ما اعتماد بخشی از مشتریان خارجیمان را از دست دادهایم. بارها قرارداد بستیم، پیشپرداخت گرفتیم، اما به دلیل ممنوعیتهای ناگهانی صادرات نتوانستیم به تعهداتمان عمل کنیم. امروز کشورهایی مثل ترکیه با ثبات قیمتی و تعهد صادراتی، بازارهای منطقه را در اختیار گرفتهاند. شخصاً در حال حاضر متقاضی جدی برای صادرات مرغ ندارم.
* به نظر شما دولت بعد از حذف ارز چه مسئولیتی در قبال صنعت طیور دارد؟
مهمترین مسئولیت دولت، تأمین نقدینگی و ایجاد ثبات است. با تغییر ناگهانی نرخ ارز، سرمایه تولیدکننده عملاً به حدود یکپنجم کاهش پیدا کرد. دولت طرحهایی مثل پالیز، اکوتام و برات الکترونیک را معرفی کرده، اما باید این مسیرها را سادهتر و در دسترستر کند. همچنین لازم است فرهنگ همافزایی میان واحدهای کوچک و بزرگ تقویت شود تا بتوانند در قالب مجموعههای بزرگتر مشکلات را مدیریت کنند.
* درباره آینده صنعت طیور و امنیت غذایی کشور چه نظری دارید؟
مرغ همچنان در مقایسه با سایر اقلام پروتئینی، قیمت مناسبتری دارد، اما با افزایش قیمتها قطعاً مصرف کاهش پیدا میکند. آینده صنعت طیور به همافزایی، برنامهریزی در تولید و یافتن بازارهای امن فروش بهویژه صادرات پایدار وابسته است. اگر نتوانیم بازار مطمئن ایجاد کنیم، تولید هم با چالش جدی مواجه خواهد شد.
* اگر شما جای سیاستگذار بودید، چه پیشنهادی برای بهبود صادرات داشتید؟
اگر من جای دولت بودم، به صادرکنندگان واقعی یارانه هدفمند میدادم تا توان رقابت با کشورهایی مثل ترکیه را داشته باشند. این یارانه میتواند مشروط به بازگشت ارز حاصل از صادرات باشد. ترکیه همین سیاست را اجرا کرده و در این حوزه موفق بوده است
نظر شما