امید محمدی؛ بازار گروه خودرو: بازار خودروی کشور این روزها بیش از آنکه تحت تاثیر معادلات اقتصادی باشد، درگیر تصمیمات ضد و نقیض و پشت پرده هایی است که داد فعالان این حوزه را هم درآورده است. حقوق ورودی و تعرفه خودروهای وارداتی توام با انتقال ارز صنایع خودروسازی از تالار اول به تالار دوم در کنار احتمال حذف قیمت گذاری دستوری، بازار خودرو را بار دیگر سردرگم کرده است. واردات خودرو که باید ابزاری برای تنظیم بازار و اهرمی جهت کاهش قیمت های کاذب ناشی از تقاضای انباشته باشد، تبدیل به یک جدال در صنعت و بازار خودرو شده که ظاهرا عده ای در این میان به دنبال کسب سود شخصی هستند. علیرغم اینکه قرار بود در سال جاری واردات خودرو به ارزش ۲ میلیارد یورو انجام شود، اکنون شاهد تحقق ۷۰۰ میلیون دلار واردات خودرو آن هم بدون استفاده از ارز تعیین شده هستیم، از همین رو برای بررسی وضعیت واردات خودرو با «مهدی دادفر»، دبیر انجمن واردکنندگان خودرو به گفت و گو اختصاصی پرداختیم؛
* به تازگی کمیسیون تلفیق لایحه بودجه خبر از تعیین حقوق ورودی خودروهای خارجی داده است، این موضوع چه تاثیری در واردات خودرو برای سال آینده دارد؟
ما در انجمن واردکنندگان خودرو به محض اینکه لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ را رویت کردیم، منتظر نماندیم که کار به مجلس شورای اسلامی و اصلاحات بعدی برسد. ما بلافاصله و به صورت مستقیم مکاتبات گسترده ای را با شخص آقای «مسعود پزشکیان» رئیس جمهوری، «سید حمید پورمحمدی» رئیس سازمان برنامه و بودجه، رؤسای کمیسیون های صنایع و معادن و برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی، «سید محمد اتابک» وزیر صمت و تمامی نهادهای نظارتی انجام دادیم. هشدار ما به تمام این مقامات و متولیان یک جمله بود: «زمانی که نرخ ارز را افزایش می دهید، خود به خود افزایش قیمت را رقم می زنید.» متاسفانه این اشتباهی است که هر سال به صورت سیستماتیک و غلط تکرار می شود. آن ها هم تعرفه را بالا می برند و هم نرخ ارز را رشد می دهند. نتیجه این عمل چیست؟ نتیجه این است که یک تورم تصنعی به قیمت تمام شده خودرو سرایت می کند. من نام این ها را گذاشته ام «خودروهای ناورداتی»؛ چرا که این فرآیند اصلا شباهتی به واردات واقعی ندارد.
* به «خودروهای ناورداتی» اشاره کردید، منظور شما از این نوع واردات خودروهای خارجی چیست و چرا معتقد چنین رویه ای در امر واردات خودرو هستید؟
چون همه تصمیماتی که پیش تر به آن اشاره کردم را انجام می دهند و بعد هم به صورت قطره چکانی اجازه ورود می دهند تا خودرو خارجی در این بازار نایاب بماند. علت اصلی این است که برخی با «مهندسی ذهنی جامعه» تلاش می کنند قیمت خودرو در کشور را به هر شیوه ای افزایش دهند. در این میان، همه فکر می کردند که واردکننده در اینجا غرق در سود است، اما واقعیت تلخ اینجا است که واردکننده در این شرایط ضرر می کرد؛ چون اجازه نداشت خودرو را ارزان و به تعداد زیاد وارد کند. در این وضعیت، هم تجار ضرر می کردند و هم مشتریان و مردم عادی؛ متاسفانه برخی متولیان و سیاستگذاران به سود حاصل از واردات با همین رویه غلط طمع داشتند. ما امسال نامه زدیم و تاکید کردیم که این تصمیمات را مجدد تکرار نکنند؛ با قوانین و مقررات تورم زا بودجه را تصویب نکنند.
* پیشنهاد انجمن واردات کنندگان خودرو برای تعرفه واردات چقدر بوده است و این سیاستگذاری برای واردات را چگونه ارزیابی می کنید؟
وقتی می بینیم کمیسیون صنایع و تلفیق خانه ملت هم به این نتیجه رسیدند که این اقدامات هر سال با اصرار عجیبی انجام می شد، معتقدم این سیاستگذاری ها با هدف رفع نیاز بازار خودرو نبوده است. این افزایش نرخ ها و ایجاد تورم همیشه جیب مردم را نشانه می گیرد. ما درخواست کردیم که لطفا به تعرفه سال ۱۴۰۴ دست نزنند؛ پیشنهاد ذاتی و کارشناسی انجمن واردکنندگان خودرو این بود که تعرفه حداکثر ۱۰ درصد افزایش یابد. این دقیقا همان چیزی است که به نفع مردم است و باعث کاهش هزینه خانوار در داشتن خودروی وارداتی می شود. امیدواریم مجلس شورای اسلامی این را تصویب کند، چون به شدت به کاهش قیمت خودروی وارداتی و تنظیم واقعی بازار کمک خواهد کرد.
همیشه یکی از دلایلی که قیمت خودروهای وارداتی را افزایش می دادند، این بود که شعار می دادند برای حمایت از تولید است؛ می گفتند چون تولید را قیمت گذاری دستوری می کنیم، باید قیمت وارداتی را بالا ببریم. باتوجه به اینکه اکنون قیمت گذاری دستوری برای خودروهای داخلی در حال حذف و عرضه و تعیین نرخ به خودروسازان واگذار می شود، باید تعرفه واردات خودرو را منطقی نگه دارند
* همیشه بحث حمایت از تولید داخل در تقابل با واردات خودرو قرار داشته است. این کاهش تعرفه مطابق ادعاها باعث تضعیف خودروسازان داخلی نمی شود؟
اینها بهانه است، همیشه یکی از دلایلی که قیمت خودروهای وارداتی را افزایش می دادند، این بود که شعار می دادند برای حمایت از تولید است؛ می گفتند چون تولید را قیمت گذاری دستوری می کنیم، باید قیمت وارداتی را بالا ببریم. باتوجه به اینکه اکنون قیمت گذاری دستوری برای خودروهای داخلی در حال حذف و عرضه و تعیین نرخ به خودروسازان واگذار می شود، باید تعرفه واردات خودرو را منطقی نگه دارند. واردات خودرو در تمام دنیا سه مزیت بنیادین دارد: نخست اینکه فاصله قیمتی خودروهای تولید آن کشور را کنترل می کند و مانع جهش قیمت می شود. دوم اینکه به تنوع خودروها کمک می کند. سوم اینکه منجر به ارتقا کیفیت و الگوبرداری خودروسازان داخلی آن کشور می شود. اما در کشور ما هرگز از واردات برای این سه هدف استفاده نشده و تنها هدف واردات «درآمدزایی» برای دولت بوده است؛ و این یک اشتباه بزرگ است.
* کارشناسان معتقدند که اگر خودروهای وارداتی با قیمت های بالا به دست مشتریان برسد، سبب افزایش نرخ خودروهای داخلی نیز می شود، نظر شما در این خصوص چیست؟
کاملا صحیح است؛ اگر تیراژ خودروهای وارداتی را افزایش دهند، خودروساز دیگر نمی تواند خودروی ۱ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومانی را به قیمت ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان در بازار عرضه کند. اما برخی دست های پشت پرده فرمول تعیین نرخ را طوری می نویسند که مثلا «تویوتا کرولا» برای مصرف کننده ۴.۵ میلیارد تومان تمام شود؛ وقتی کرولا ۴.۵ میلیارد در بازار عرضه شود، آن وقت مشتری مجبور می شود «دنا» را ۳.۵ میلیارد تومان بخرد! یعنی فکر نکنید با این وضعیت، خودروساز قیمت را کاهش می دهد؛ خیر، به هیچ وجه، واردات باید اهرمی برای مدیریت قیمت تمام شده در خودروسازان باشد، نه ابزاری برای گران تر فروختن خودروهای داخلی که مشتریان دچار کاهش قدرت خرید شوند.
* دولتمردان و سیاستگذاران صنعتی مانور زیادی روی تامین ارز و واردات ۳۵ هزار خودرو انجام دادند، نظر شما در این خصوص چیست؟
ابتدا باید از متولیان صنعت و بازار خودرو سوال کرد که کدام ارز را به واردات تخصیص دادند؟ صراحتا می گویم اصلا ارزی به واردات خودرو تخصیص ندادند. این ۷۰۰ میلیون دلار ارزی که می گویند سبب واردات ۳۵ هزار دستگاه خودرو شد و بارها روی آن «شوآف» کردند اصلا ذیل تبصره بند (ر) بودجه نبود. قرار بود دولت از بودجه عمومی وزارت صمت ذیل بند (ر) ارز بدهد، اما در عمل گفتند بروید ارز دیگران یا ارز خودتان یا از تالار دوم ارز بگیرید. دولت تا مهرماه سال جاری همه را معطل کرد و تازه از مهرماه به بعد تکلیف ارز را مشخص کرد و گفت حالا بروید خودرو وارد کنید. ارزی ندادند که این همه روی آن تبلیغات و شوآف می کنند. مضاف بر این، پیش بینی ما هم این بود که تا پایان سال حداکثر بین ۳۵ تا ۴۹ هزار دستگاه وارد شود.
من می پرسم: چرا وزارت صمت مقابل قانونی که خانه ملت تصویب کرده است می ایستد؟ هیچ یک از مسئولان این وزارتخانه در این خصوص پاسخگو نیستند و علنا در مقابل قانون ایستادند
* چرا با وجود قانون صریح مجلس شورای اسلامی، هنوز خبری از واردات خودروهای کارکرده و واردات توسط ایرانیان خارج از کشور نیست؟
این سوالی است که باید از وزارت صمت پرسید، مجلس شورای اسلامی که نمایندگان مردم در خانه ملت اعضای آن هستند، واردات خودروهای کارکرده را تصویب کرند؛ پس چرا وزارت صمت آن را اجرایی نمی کند؟ مجلس شورای اسلامی تصویب کرده است که ایرانیان خارج از کشور بتوانند خودرو بیاورند، اما چرا تا کنون اجرایی نشده است؟ اصلا مشخص نیست چرا انجام نمی شود. من می پرسم: چرا وزارت صمت مقابل قانونی که خانه ملت تصویب کرده است می ایستد؟ هیچ یک از مسئولان این وزارتخانه در این خصوص پاسخگو نیستند و علنا در مقابل قانون ایستادند.
قیمت گذاری و سامانه فروش برای خودروهای وارداتی خلاف قانون است. شورای رقابت صراحتا تصویب کرد که بازار واردات خودروهای خارجی رقابتی است و مشمول قیمت گذاری و سامانه فروش نیست. اما سازمان حمایت اصرار دارد که باید حضور داشته باشد
* یکی از چالش های اصلی واردکنندگان، «سامانه فروش» و «قیمتگذاری دستوری» است. در این مورد شکایتی داشتید؟
بله، موضوع کاملا غیرقانونی است؛ قیمت گذاری و سامانه فروش برای خودروهای وارداتی خلاف قانون است. شورای رقابت صراحتا تصویب کرد که بازار واردات خودروهای خارجی، رقابتی است و مشمول قیمت گذاری و سامانه فروش نیست اما سازمان حمایت اصرار دارد که باید حضور داشته باشد.
نظر شما