بازار؛ گروه صنعت: آسیب به تاسیسات عسلویه در جنگ اخیر، ناترازی گاز در کشور را تشدید کرده است. جعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور از کمبود ۵۳۰ میلیون مترمکعب گاز در روز خبر داده است. در شرایطی که بدیهی است که صنایع عمده محدودیت‌های گاز را به دوش خواهند کشید، فعالان بخش تولید می‌گویند حداقل اقدامی که در این زمینه باید انجام شود، مشورت با بخش خصوصی و تشکل‌های تخصصی در مورد نحوه اعمال محدودیت‌ها است.
در همین زمینه، سید علی‌اکبر کلانتر، عضو هیات‌مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت ایران در گفت‌وگو با خبرنگار بازار بیان کرد: درخصوص اعمال محدودیت‌های مربوط به گاز با اظهارنظرهای متفاوتی مواجه هستیم. از یک سو مسئولان دولتی از جمله رئیس‌جمهور اعلام کرده‌اند که برای بخش تولید مشکلی در تامین گاز وجود ندارد و محدودیتی اعمال نخواهد شد. از سوی دیگر، نامه‌هایی که از سوی کارگروه‌ها و کمیته‌های مختلف ارسال می‌شود، حاکی از کمبود جدی گاز در سال جاری است و حتی در چندین نقطه نیز محدودیت‌هایی اعمال شده است. در واقع، مضمون این نامه‌ها این است که صنایع باید از همین حالا برای آینده خود برنامه‌ریزی کنند و تا زمانی که امکان تامین گاز وجود دارد، تولید بیشتری داشته باشند.
کلانتر توضیح داد: این وضعیت، چشم‌انداز روشنی را پیش روی صنایع قرار نمی‌دهد و نوعی ابهام و نگرانی نسبت به آینده ایجاد کرده است. برای مثال، معاون اول رئیس‌جمهور در سفری که به یزد داشتند، اعلام کردند در زمینه تامین گاز صنایع مشکلی وجود ندارد و دولت تلاش می‌کند این موضوع را در سال جاری حل و فصل کند. با این حال، نمی‌دانیم کدام یک از این اظهارنظرها را باید ملاک قرار دهیم.
واقعیت این است که ما صرفا با مشکل تامین گاز مواجه نیستیم، بلکه محدودیت مواد اولیه و ظرفیت تولید نیز از جمله موانع جدی صنایع هستند. بنابراین، مسئله به همین سادگی نیست که بتوانیم با افزایش ظرفیت، تولید بیشتری داشته باشیم
کلانتر در پاسخ به این سوال که آیا اساسا امکان افزایش تولید به منظور مقابله با محدودیت‌ها در ماه‌های آینده وجود دارد یا خیر، گفت: واقعیت این است که ما صرفا با مشکل تامین گاز مواجه نیستیم، بلکه محدودیت مواد اولیه و ظرفیت تولید نیز از جمله موانع جدی صنایع هستند. بنابراین، مسئله به همین سادگی نیست که بتوانیم با افزایش ظرفیت، تولید بیشتری داشته باشیم. علاوه بر این، همین میزان گازی هم که در حال حاضر در اختیار صنایع قرار می‌گیرد، با توجه به نرخ‌های جدید و تغییراتی که در تعرفه‌ها ایجاد شده در برخی موارد از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست. مسئله انرژی پیچیدگی خاصی پیدا کرده است، به ویژه این که با افزایش مصرف، صنایع وارد محدوده‌های بالاتر تعرفه‌ای می‌شوند و نرخ‌ها نیز تغییر می‌کند.
این فعال بخش صنعت گفت: در هر صورت با کمبود گاز مواجه هستیم. وعده‌هایی درباره واردات گاز از کشورهای دیگر مطرح می‌شود که مشخص نیست تا چه اندازه عملیاتی شده و یا این که واقعا توانسته باشند از طریق راهکارهای دیگر، میزان مصرف گاز را کاهش دهند.
به دلیل این که انرژی در گذشته همواره ارزان و در دسترس بوده، صنایع هیچ‌گاه به صورت جدی به موضوع صرفه‌جویی و کاهش مصرف انرژی توجه نکرده‌اند. ما قبول داریم که در بخش صنعت با مشکل بهره‌وری مواجه هستیم، اما تمام این مسئله به عملکرد خود صنایع مربوط نمی‌شود و عوامل دیگری نیز در آن دخیل هستند
کلانتر درخصوص صحبت‌های اخیر سرپرست وزارت نفت مبنی بر لزوم کاهش مصرف گاز در صنایع نیز گفت: به دلیل این که انرژی در گذشته همواره ارزان و در دسترس بوده، صنایع هیچ‌گاه به صورت جدی به موضوع صرفه‌جویی و کاهش مصرف انرژی توجه نکرده‌اند. ما قبول داریم که در بخش صنعت با مشکل بهره‌وری مواجه هستیم، اما تمام این مسئله به عملکرد خود صنایع مربوط نمی‌شود و عوامل دیگری نیز در آن دخیل هستند.
کلانتر افزود: بخشی از مشکلات به فناوری و تکنولوژی مورد استفاده در صنایع برمی‌گردد. در برخی موارد، ماشین‌آلات، مشعل‌ها و ظرفیت تجهیزات مورد استفاده، متناسب با نیاز واقعی تولید انتخاب نشده‌اند. ممکن است یک واحد صنعتی برای تولید خود به کوره‌ای با ظرفیت مشخص نیاز داشته باشد، اما به دلایل مختلفی چون توسعه در آینده، کوره‌ای با ظرفیتی دو برابر خریداری کرده باشد، که طبیعتا مصرف انرژی بالاتری دارد.
کلانتر تصریح کرد: صنایع از ابتدا برای چنین شرایطی آماده نشده‌اند و فرهنگ و آموزش لازم برای مدیریت مصرف انرژی در بخش صنعت شکل نگرفته است. شرایط گذشته به‌گونه‌ای بوده که همه چیز به‌راحتی در اختیار ما قرار داشته است؛ مانند فرزندی که پدری بسیار ثروتمند دارد و بدون نگرانی از هزینه‌ها، هر میزان که بخواهد هزینه می‌کند. ما نیز باید صادقانه بپذیریم که در گذشته چنین رفتاری داشته‌ایم و در مصرف انرژی صرفه‌جویی لازم را انجام نداده‌ایم.
در شرایط تحریم و محدودیت منابع ارزی قرار داریم و حتی اگر بخواهیم تجهیزات و فناوری‌های خود را اصلاح کنیم، امکان انجام این کار را به‌راحتی نداریم
کلانتر عنوان کرد: مشکل اصلی اینجاست که اکنون در شرایط تحریم و محدودیت منابع ارزی قرار داریم و حتی اگر بخواهیم تجهیزات و فناوری‌های خود را اصلاح کنیم، امکان انجام این کار را به‌راحتی نداریم. اگر امروز تصمیم بگیریم تجهیزات قدیمی را با ماشین‌آلات کم‌مصرف جایگزین کنیم، نه منابع مالی لازم را در اختیار داریم و نه می‌توانیم تجهیزات موردنیاز را وارد کنیم. در یک وضعیت متناقض و پیچیده گرفتار شده‌ایم، از یک طرف باید مصرف انرژی را کاهش دهیم و از طرف دیگر، امکان نوسازی تجهیزات و اصلاح زیرساخت‌ها را نداریم. باید تلاش کنیم این شرایط پیچیده و دشوار را پشت سر بگذاریم و بتوانیم برای ادامه مسیر، شرایط مناسبی ایجاد کنیم.
عضو هیات‌مدیره خانه صمت ایران در مورد نحوه اعمال محدودیت‌های انرژی نیز گفت: اگر دولت با برنامه‌ریزی مشخص وارد عمل شود، می‌توان برای مدیریت این شرایط برنامه‌ای تدوین کرد. برای مثال، می‌توان صنایع مختلف را دسته‌بندی کرد و بر اساس اولویت‌ها و نیاز هر صنعت، برای تخصیص انرژی تصمیم گرفت. به هر حال با محدودیت منابع انرژی مواجه هستیم و باید همین میزان انرژی موجود را به بهترین شکل ممکن میان صنایع تقسیم کنیم.
وی گفت: بهترین راهکار این است که شرایط موجود بررسی شود و با برنامه‌ریزی دقیق، از ظرفیت محدود انرژی به شکل بهینه استفاده کنیم. متاسفانه، در این بخش نیز با مشکلاتی مواجه هستیم و باید مشخص شود که مسئولان چه برنامه‌ای برای مدیریت این شرایط دارند.
وی با تاکید بر لزوم مشورت دولت با تشکل‌های بخش خصوصی گفت: برای مثال می‌توان بخشی از واحدها را به مدت یک ماه برای انجام تعمیرات و نگهداری از مدار تولید خارج کرد تا سایر واحدها بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند. سپس در دوره بعد، جای واحدها را تغییر داد تا همه صنایع بتوانند به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده از انرژی موجود استفاده کنند. اما اگر بخواهیم همه واحدها را به‌صورت هم‌زمان فعال نگه داریم و انرژی را بدون برنامه‌ریزی میان آن‌ها تقسیم کنیم، ممکن است ناگهان کوره یک واحد صنعتی خاموش شود و خسارت‌های سنگینی به آن وارد شود. اتفاقاتی از این دست را در حوزه برق نیز تجربه کرده‌ایم.
به گفته کلانتر، در بسیاری از صنایع از جمله نساجی، سرامیک و فولاد، فعالیت کوره‌ها به‌گونه‌ای است که امکان کاهش تدریجی مصرف انرژی وجود ندارد. کوره را نمی‌توان با نصف ظرفیت روشن نگه داشت و انتظار داشت که فرآیند تولید به‌درستی ادامه پیدا کند. گاز موردنیاز این صنایع مانند گاز مصرفی برای پخت‌وپز نیست که بتوان شعله آن را اندکی کاهش داد. در واقع، کوره یا باید با شرایط مشخص کار کند و یا این که فعالیت آن به‌طور کامل متوقف شود.
بی‌برنامگی و تصمیم‌گیری‌های ناگهانی بعضا خسارت‌هایی به‌مراتب بیشتر از اصل محدودیت انرژی به صنایع وارد می‌کند. بنابراین، حداقل کاری که می‌توان انجام داد، این است که از همین میزان محدود انرژی موجود به بهترین شکل ممکن استفاده کنیم. تحقق این موضوع به یک سیستم مدیریتی مشخص، فرآیند اجرایی مناسب و حضور تعدادی از افراد متخصص و صاحب‌نظر نیاز دارد تا بتوانند با برنامه‌ریزی دقیق، شرایط را مدیریت کنند
کلانتر تاکید کرد: بی‌برنامگی و تصمیم‌گیری‌های ناگهانی بعضا خسارت‌هایی به‌مراتب بیشتر از اصل محدودیت انرژی به صنایع وارد می‌کند. بنابراین، حداقل کاری که می‌توان انجام داد، این است که از همین میزان محدود انرژی موجود به بهترین شکل ممکن استفاده کنیم. تحقق این موضوع به یک سیستم مدیریتی مشخص، فرآیند اجرایی مناسب و حضور تعدادی از افراد متخصص و صاحب‌نظر نیاز دارد تا بتوانند با برنامه‌ریزی دقیق، شرایط را مدیریت کنند.
وی گفت: در این مسیر باید از نظر متخصصان و کارشناسان همان صنایع استفاده شود، زیرا آن‌ها بهتر می‌دانند که چه زمانی و به چه شکلی باید مصرف انرژی را مدیریت کنند. این افراد می‌توانند بر اساس ویژگی‌های فنی خطوط تولید، زمان‌بندی مناسب برای مصرف انرژی را تعیین و حتی بخشی از فرآیند مدیریت مصرف را خودشان بر عهده بگیرند.
کلانتر گفت: متاسفانه در حال حاضر به‌جای استفاده از ظرفیت کارشناسی و تخصصی صنایع، گاهی تصمیماتی اتخاذ می‌شود که بیشتر مبتنی بر آزمون و خطاست. به طوری که ابتدا تصمیم اشتباهی گرفته می‌شود و پس از مشاهده پیامدهای آن، مسیر تغییر می‌کند.
عضو هیات‌مدیره خانه صمت ایران گفت: رئیس‌جمهور و بسیاری از مسئولان در سطوح بالای مدیریتی خواهان ایجاد هماهنگی و حل مشکلات هستند، اما زمانی که موضوع به بدنه اجرایی و مدیریتی دستگاه‌ها می‌رسد، انگیزه و حوصله کافی برای گفت‌وگو و برنامه‌ریزی وجود ندارد.
کلانتر گفت: به نظر می‌رسد انگیزه و تعهد لازم در برخی از نیروهای اجرایی و مدیریتی کاهش پیدا کرده است. در گذشته افرادی حضور داشتند که مسائل استان و کشور را مسئله خودشان می‌دانستند و با انگیزه و تعهد برای حل مشکلات تلاش می‌کردند، اما امروز شرایط به‌گونه‌ای شده که بسیاری از این افراد نیز انگیزه کافی برای فعالیت ندارند. وقتی کارمندان با پایین‌ترین سطح حقوق و دستمزد فعالیت می‌کنند، طبیعی است که انگیزه و توان لازم برای انجام امور نیز تحت‌تاثیر قرار بگیرد.
نظر شما