بازار؛ گروه کشاورزی: سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرد شاخص جهانی قیمت مواد غذایی در اکتبر ۲۰۲۶، تحت تأثیر کاهش تقاضای وارداتی و افت قیمت گروه‌های کالایی مختلف، روند نزولی در پیش گرفت. با وجود این کاهش ماهانه، شاخص قیمت مواد غذایی همچنان بالاتر از سطح سال گذشته قرار دارد و افزایش قابل‌توجه قیمت شکر در کنار رشد محدود روغن‌های گیاهی، مانع از افت بیشتر آن شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی فائو، شاخص جهانی قیمت مواد غذایی که تغییرات ماهانه قیمت بین‌المللی سبدی از کالاهای غذایی مبادله‌شده در جهان را اندازه‌گیری می‌کند، در اکتبر به‌طور متوسط به ۱۳۳.۹ واحد رسید. این رقم در مقایسه با سطح بازنگری‌شده ماه سپتامبر، ۱.۶ واحد معادل ۱.۲ درصد کاهش نشان می‌دهد.
کاهش شاخص‌های قیمت غلات، لبنیات و گوشت بیشترین نقش را در افت شاخص کل داشت؛ درحالی‌که افزایش قابل‌توجه قیمت شکر و رشد جزئی روغن‌های گیاهی تا حدودی اثر کاهشی سایر گروه‌های کالایی را جبران کرد.
با وجود افت ماهانه، شاخص جهانی قیمت مواد غذایی در اکتبر ۲۰۲۶ همچنان ۵.۹ درصد بالاتر از سطح مدت مشابه سال گذشته بود. با این حال، این شاخص در مقایسه با اوج ثبت‌شده خود در مارس ۲۰۲۲، همچنان ۱۶.۴ درصد پایین‌تر قرار دارد.
افت ۴.۵ درصدی قیمت جهانی غلات
شاخص قیمت غلات فائو در اکتبر ۲۰۲۶ نسبت به ماه قبل ۴.۵ درصد کاهش یافت. بر اساس گزارش این سازمان، قیمت جهانی گندم پس از چهار ماه افزایش متوالی، در اکتبر مسیر نزولی در پیش گرفت. کاهش تقاضای بین‌المللی و بهبود چشم‌انداز تولید، به‌ویژه در آرژانتین، از مهم‌ترین عوامل این روند بود.
همچنین انتظار برای کاهش محدودیت‌های صادراتی در منطقه دریای سیاه بر قیمت‌ها فشار کاهشی وارد کرد. با این حال، تداوم اختلال در زیرساخت‌ها و مسیرهای لجستیکی دریای سیاه مانع از کاهش بیشتر قیمت گندم شد.
در بازار ذرت نیز قیمت‌های بین‌المللی پس از ثبت بالاترین سطح طی سه سال گذشته در سپتامبر، در اکتبر کاهش یافت. فشار ناشی از برداشت محصول در ایالات متحده آمریکا، انتظار برای عرضه کافی در کشورهای عمده صادرکننده آمریکای جنوبی و افزایش امیدواری‌ها نسبت به کاهش تنش‌ها در منطقه دریای سیاه از عوامل مؤثر بر این افت بودند.
در مقابل، شاخص قیمت برنج فائو در اکتبر ۲۰۲۶ با افزایش ۱.۶ درصدی همراه شد. تأخیر در برداشت محصول در برخی کشورهای صادرکننده برنج، در کنار شرایط نامساعد جوی و افزایش هزینه‌ها، فشار افزایشی بر قیمت این محصول وارد کرد.
رشد محدود قیمت روغن‌های گیاهی
شاخص قیمت روغن‌های گیاهی فائو در اکتبر نسبت به سپتامبر ۰.۳ درصد افزایش یافت. این رشد عمدتاً ناشی از افزایش قیمت روغن سویا و روغن آفتابگردان بود که کاهش قیمت روغن کلزا را جبران کرد.
قیمت روغن سویا به بالاترین سطح خود از اواخر سال ۲۰۲۲ رسید. تقاضای مستمر و قدرتمند بخش سوخت‌های زیستی و کاهش فصلی عرضه از آمریکای جنوبی از مهم‌ترین عوامل این افزایش بودند.
همچنین قیمت روغن آفتابگردان پس از رسیدن به پایین‌ترین سطح طی چند ماه گذشته، مجدداً افزایش یافت. محدودیت پایدار در دسترسی به عرضه صادراتی این محصول از منطقه دریای سیاه، عامل اصلی بازگشت قیمت‌ها به مسیر صعودی عنوان شده است.
کاهش ۱.۲ درصدی قیمت جهانی گوشت
شاخص قیمت گوشت فائو در اکتبر ۲۰۲۶ نسبت به ماه قبل ۱.۲ درصد کاهش یافت؛ با این حال، این شاخص همچنان اندکی بالاتر از سطح ثبت‌شده در مدت مشابه سال گذشته قرار داشت.
بر اساس گزارش فائو، قیمت انواع گوشت خوک، گوسفند و گاو در بازارهای بین‌المللی کاهش یافت، درحالی‌که قیمت گوشت طیور در مجموع تقریباً در سطح ماه قبل باقی ماند.
افت قیمت لبنیات با افزایش عرضه
شاخص قیمت محصولات لبنی فائو نیز در اکتبر ۲۰۲۶ نسبت به سپتامبر ۱.۱ درصد کاهش پیدا کرد. کاهش قیمت بین‌المللی کره و پنیر، تحت تأثیر عرضه کافی و محدود بودن تمایل خریداران به خرید، عامل اصلی این روند بود.
این کاهش‌ها افزایش بیشتر قیمت پودر شیر را تحت‌الشعاع قرار داد و در نهایت شاخص کل محصولات لبنی را به سطح پایین‌تری رساند.
در شرایطی که اغلب گروه‌های کالایی با کاهش قیمت مواجه شدند، شاخص قیمت شکر فائو برای چهارمین ماه متوالی افزایش یافت و به بالاترین سطح خود از دسامبر ۲۰۲۴ رسید به نحوی که این شاخص در اکتبر نسبت به سپتامبر ۶.۶ درصد افزایش داشت و در مقایسه با اکتبر سال گذشته نیز رشد ۲۸.۸ درصدی را ثبت کرد
در شرایطی که اغلب گروه‌های کالایی با کاهش قیمت مواجه شدند، شاخص قیمت شکر فائو برای چهارمین ماه متوالی افزایش یافت و به بالاترین سطح خود از دسامبر ۲۰۲۴ رسید.
این شاخص در اکتبر نسبت به سپتامبر ۶.۶ درصد افزایش داشت و در مقایسه با اکتبر سال گذشته نیز رشد ۲۸.۸ درصدی را ثبت کرد.
بر اساس ارزیابی فائو، اختلالات ناشی از بارندگی در عملیات برداشت و فرآوری نیشکر در منطقه اصلی تولید شکر برزیل، یعنی مرکز و جنوب این کشور، از عوامل اصلی افزایش قیمت‌ها بود.
علاوه بر این، نگرانی‌ها درباره چشم‌انداز تولید شکر در هند، اتحادیه اروپا و تایلند برای فصل زراعی ۲۰۲۶/۲۷ نیز به افزایش قیمت این محصول در بازارهای جهانی دامن زد.
تولید جهانی غلات به ۲.۹۹۹ میلیارد تن می‌رسد
فائو در گزارش دیگری با عنوان «چشم‌انداز عرضه و تقاضای غلات» اعلام کرد تولید جهانی غلات در سال ۲۰۲۶ نسبت به رکورد ثبت‌شده در سال ۲۰۲۵ کاهش خواهد یافت، اما همچنان دومین سطح بالای تولید در تاریخ را به خود اختصاص می‌دهد.
بر اساس پیش‌بینی این سازمان، تولید جهانی غلات در سال ۲۰۲۶ به ۲ هزار و ۹۹۹ میلیون تن خواهد رسید.
انتظار می‌رود تولید تمامی گروه‌های اصلی غلات کاهش یابد و بیشترین افت نیز در بخش گندم اتفاق بیفتد. در مقابل، کاهش تولید غلات درشت‌دانه محدود خواهد بود.
تولید برنج نیز برای نخستین بار طی چهار فصل گذشته کاهش می‌یابد. پیش‌بینی فائو نشان می‌دهد تولید جهانی برنج با افت ۲.۵ درصدی به ۵۵۲ میلیون تن خواهد رسید. کاهش حاشیه سود تولیدکنندگان و شرایط نامساعد جوی مرتبط با پدیده ال‌نینو از عوامل اصلی این افت عنوان شده‌اند.
افزایش محدود مصرف جهانی غلات
برآورد فائو نشان می‌دهد مصرف جهانی غلات در سال زراعی ۲۰۲۶/۲۷ با افزایش ۰.۲ درصدی نسبت به سال زراعی ۲۰۲۵/۲۶ به ۲ هزار و ۹۷۱ میلیون تن خواهد رسید.
بخش عمده افزایش مصرف پیش‌بینی‌شده به مصرف غذایی اختصاص دارد. بر همین اساس، مصرف غذایی گندم ۰.۸ درصد و مصرف غذایی برنج یک درصد افزایش خواهد یافت.
با این حال، نرخ رشد پیش‌بینی‌شده مصرف این دو محصول اندکی پایین‌تر از نرخ رشد جمعیت جهان است؛ موضوعی که در ارزیابی روند عرضه و تقاضای جهانی مواد غذایی اهمیت دارد.
افزایش ۱.۸ درصدی ذخایر جهانی غلات
از سوی دیگر، بر اساس پیش‌بینی فائو، ذخایر جهانی غلات تا پایان فصل‌های زراعی در سال ۲۰۲۷، به میزان ۱۷.۲ میلیون تن معادل ۱.۸ درصد افزایش خواهد یافت.
افزایش موجودی گندم در روسیه و اوکراین از عوامل اصلی رشد ذخایر جهانی عنوان شده است. اختلالات صادراتی در این کشورها موجب انباشت بخشی از عرضه در بازار داخلی شده و به افزایش موجودی غلات کمک می‌کند.
تجارت جهانی غلات ۳.۳ درصد کاهش می‌یابد
در بخش تجارت بین‌المللی، فائو پیش‌بینی کرده است حجم تجارت جهانی غلات در سال زراعی ۲۰۲۶/۲۷ با کاهش ۳.۳ درصدی به ۵۰۷.۷ میلیون تن برسد.
افت ۸.۶ درصدی تجارت جهانی گندم مهم‌ترین عامل کاهش پیش‌بینی‌شده در مبادلات غلات خواهد بود. بر اساس ارزیابی این سازمان، صادرات از سوی تمامی صادرکنندگان عمده با کاهش مواجه می‌شود که محدودیت‌های عرضه و مشکلات لجستیکی در آن نقش دارند.
۴۱ کشور همچنان به کمک غذایی خارجی نیاز دارند
فائو در نسخه نوامبر ۲۰۲۶ گزارش سه‌ماهه «چشم‌انداز محصولات کشاورزی و وضعیت غذا» نیز اعلام کرد ۴۱ کشور و منطقه همچنان به کمک خارجی برای تأمین مواد غذایی نیاز دارند که از این تعداد، ۳۱ کشور در قاره آفریقا قرار دارند.
بر اساس این گزارش، تولید غلات در کشورهای کم‌درآمد و دارای کسری مواد غذایی در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۲۶.۵ میلیون تن پیش‌بینی شده است. این میزان حدود ۲ درصد بالاتر از تولید سال ۲۰۲۵ و همچنین ۲ درصد بیشتر از میانگین پنج‌ساله خواهد بود.
بهبود پیش‌بینی‌شده تولید در این کشورها عمدتاً ناشی از بازیابی قابل‌توجه تولید در آسیا، به‌ویژه غرب آسیا، است؛ درحالی‌که انتظار می‌رود تولید غلات در کشورهای آفریقایی این گروه در نزدیکی میانگین باقی بماند.
فائو در تشریح عوامل تداوم ناامنی غذایی اعلام کرد درگیری‌ها و ناامنی همچنان مهم‌ترین محرک سطوح شدید ناامنی غذایی حاد هستند. در کنار آن، شوک‌های آب‌وهوایی ناشی از پدیده قدرتمند ال‌نینو نیز شرایط را در چندین منطقه بدتر کرده است.
بر اساس چشم‌انداز این سازمان، آثار ال‌نینو بر تولید کشاورزی در برخی مناطق تا سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد یافت و می‌تواند وضعیت ناامنی غذایی حاد را تشدید کند.
هشدار درباره تأثیر ال‌نینو بر بازارهای کشاورزی
سامانه اطلاعات بازارهای کشاورزی (AMIS) که میزبانی آن بر عهده فائو است، در تازه‌ترین گزارش ماهانه خود اعلام کرد بازار کالاهای کشاورزی تحت پوشش این سامانه همچنان از سطح نسبتاً مناسبی از عرضه برخوردار است؛ با این حال، شرایط آب‌وهوایی و عدم‌قطعیت‌های سیاستی همچنان چشم‌انداز بازار را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
در بخش تحلیلی این گزارش تأکید شده است که با تقویت پدیده ال‌نینو و افزایش مخاطرات آب‌وهوایی در فصل زراعی ۲۰۲۶/۲۷، پیامدهای شوک‌های تولید ناشی از رویدادهای شدید اقلیمی، از جمله خشکسالی، موج گرما، سیل و طوفان، به نحوه واکنش کشورها در حوزه تجارت و سیاست‌گذاری بستگی دارد.
بر اساس ارزیابی AMIS، تجارت آزاد می‌تواند با کاهش آسیب‌پذیری بازارها و توزیع مجدد عرضه میان کشورها، به مدیریت اختلالات کمک کند؛ در مقابل، اعمال محدودیت‌های صادراتی می‌تواند آثار اختلالات عرضه را تشدید کند.
نظر شما