بازار؛ گروه کشاورزی: بازار جهانی خیار در سال ۲۰۲۵، با وجود تمرکز بخش عمده صادرات در اختیار چند کشور محدود، روندی افزایشی را تجربه کرد.
در سال ۲۰۲۵ ایران با صادرات ۱۳ میلیون و ۷۴۰ هزار دلاری و ثبت افت ۴۸.۳ درصدی نسبت به سال قبل، در رتبه بیست‌ویکم صادرکنندگان خیار جهان قرار گرفت
بر اساس آمار منتشرشده از سوی پایگاه آماری «World's Top Exports»، ارزش صادرات جهانی خیار در این سال به ۴.۳۳ میلیارد دلار رسید؛ رقمی که در مقایسه با ۳.۹۲ میلیارد دلار سال ۲۰۲۴، رشد ۱۰.۴ درصدی و در مقایسه با ۳.۱۸ میلیارد دلار سال ۲۰۲۱، افزایش ۳۶.۲ درصدی را نشان می‌دهد.
در این میان، ایران با صادرات ۱۳ میلیون و ۷۴۰ هزار دلاری و ثبت افت ۴۸.۳ درصدی نسبت به سال قبل، در رتبه بیست‌ویکم صادرکنندگان خیار جهان قرار گرفت.
بازار جهانی خیار در اختیار پنج صادرکننده بزرگ
بررسی ترکیب صادرکنندگان خیار نشان می‌دهد تجارت جهانی این محصول از تمرکز بالایی برخوردار است و پنج کشور نخست، بیش از چهارپنجم ارزش صادرات جهان را به خود اختصاص داده‌اند. اسپانیا، هلند، مکزیک، کانادا و ترکیه، پنج صادرکننده بزرگ خیار در سال ۲۰۲۵ بوده‌اند که مجموعاً ۸۱.۸ درصد از ارزش صادرات جهانی را در اختیار داشته‌اند.
اسپانیا با صادرات یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار خیار، معادل ۲۹.۸ درصد از کل تجارت جهانی، در جایگاه نخست قرار گرفته است. هلند با ۷۷۱.۷ میلیون دلار و سهم ۱۷.۸ درصدی، رتبه دوم را به خود اختصاص داده و مکزیک نیز با صادرات ۷۵۳.۶ میلیون دلاری، معادل ۱۷.۴ درصد از بازار، در جایگاه سوم ایستاده است.
کانادا با ۶۲۱.۵ میلیون دلار صادرات و سهم ۱۴.۴ درصدی، چهارمین صادرکننده بزرگ خیار محسوب می‌شود. ترکیه نیز با صادرات ۱۰۴ میلیون دلاری و سهم ۲.۴ درصدی، جایگاه پنجم را در اختیار دارد. مقایسه این ارقام نشان می‌دهد چهار کشور نخست فاصله قابل‌توجهی با سایر صادرکنندگان دارند و به‌تنهایی بخش بزرگی از بازار بین‌المللی خیار را تأمین می‌کنند.
پس از این کشورها، یونان با ۹۷.۴ میلیون دلار، بلژیک با ۸۸.۷ میلیون دلار، ایالات متحده آمریکا با ۵۴ میلیون دلار، اردن با ۵۰.۳ میلیون دلار و چین با ۴۴.۸ میلیون دلار در رده‌های بعدی قرار گرفته‌اند. آلمان با ۴۱.۸ میلیون دلار، رومانی با ۴۱.۷ میلیون دلار، مراکش با ۳۵.۶ میلیون دلار، آلبانی با ۳۳.۱ میلیون دلار و لهستان با ۳۲ میلیون دلار نیز در میان ۱۵ صادرکننده برتر جهان قرار دارند.
بر اساس این گزارش، ۱۵ کشور نخست صادرکننده خیار در مجموع ۹۳.۸ درصد از ارزش صادرات جهانی این محصول را تأمین کرده‌اند. این موضوع بیانگر آن است که سهم سایر کشورها از بازار جهانی در مقایسه با صادرکنندگان اصلی محدود است و رقابت در این بازار تا حد زیادی تحت تأثیر عملکرد چند تأمین‌کننده بزرگ قرار دارد.
اروپا؛ قطب اصلی صادرات خیار جهان
بررسی جغرافیایی تجارت خیار نشان می‌دهد اروپا همچنان مهم‌ترین منطقه صادرکننده این محصول است. کشورهای اروپایی در سال ۲۰۲۵ مجموعاً ۲.۶ میلیارد دلار خیار صادر کرده‌اند که معادل ۵۹.۶ درصد از ارزش کل صادرات جهانی است. این سهم، جایگاه پررنگ تولیدکنندگان و صادرکنندگان اروپایی را در تجارت بین‌المللی خیار نشان می‌دهد.
آمریکای شمالی با سهم ۳۳ درصدی در جایگاه دوم قرار گرفته است. بخش عمده این سهم به صادرات مکزیک و کانادا مربوط می‌شود؛ دو کشوری که در میان پنج صادرکننده بزرگ جهان قرار دارند. آسیا نیز ۶.۲ درصد از ارزش صادرات جهانی خیار را به خود اختصاص داده است.
در مقابل، سهم آفریقا از صادرات جهانی این محصول ۰.۹ درصد بوده و کشورهای آمریکای لاتین، به‌استثنای مکزیک و با احتساب منطقه کارائیب، تنها ۰.۳ درصد از ارزش صادرات را در اختیار داشته‌اند. سهم اقیانوسیه نیز با محوریت استرالیا و نیوزیلند، حدود ۰.۰۱ درصد گزارش شده است.
این ترکیب جغرافیایی نشان می‌دهد مرکز ثقل تجارت خیار در اروپا و آمریکای شمالی قرار دارد. حضور اسپانیا و هلند در رتبه‌های نخست و جایگاه مکزیک و کانادا در میان صادرکنندگان بزرگ نیز این تمرکز را تأیید می‌کند.
جایگاه ایران در تجارت جهانی خیار
بر اساس داده‌های منتشرشده، ایران در سال ۲۰۲۵ با صادرات ۱۳ میلیون و ۷۴۰ هزار دلار خیار، رتبه بیست‌ویکم جهان را به دست آورده است. با این حال، مقایسه عملکرد صادراتی کشور با سال ۲۰۲۴ از کاهش قابل‌توجه ارزش صادرات حکایت دارد؛ به‌طوری‌که صادرات خیار ایران در این دوره ۴۸.۳ درصد افت کرده است.
این میزان کاهش در شرایطی ثبت شده که ارزش کل صادرات جهانی خیار در همین سال ۱۰.۴ درصد افزایش یافته است. به بیان دیگر، روند صادرات ایران برخلاف مسیر کلی بازار جهانی حرکت کرده و درحالی‌که تجارت بین‌المللی این محصول توسعه یافته، ارزش صادراتی ایران کاهش پیدا کرده است.
مقایسه سهم ایران با صادرکنندگان اصلی نیز فاصله کشور را با بازیگران بزرگ بازار نشان می‌دهد. صادرات ۱۳.۷۴ میلیون دلاری ایران در برابر صادرات یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلاری اسپانیا، ۷۷۱.۷ میلیون دلاری هلند و ۷۵۳.۶ میلیون دلاری مکزیک قرار دارد. حتی صادرات ترکیه، پنجمین صادرکننده بزرگ جهان، نیز با ۱۰۴ میلیون دلار بیش از هفت برابر ارزش صادرات خیار ایران بوده است.
البته رتبه بیست‌ویکم ایران نشان می‌دهد کشور همچنان در میان صادرکنندگان این محصول حضور دارد؛ اما افت نزدیک به ۵۰ درصدی ارزش صادرات، ضرورت بررسی روند بازارهای مقصد، وضعیت رقابت‌پذیری و عوامل مؤثر بر کاهش صادرات را برجسته می‌کند. این آمار به‌تنهایی علت افت صادرات را مشخص نمی‌کند و برای تحلیل ریشه‌های آن، باید اطلاعات مربوط به حجم صادرات، قیمت فروش، مقاصد صادراتی و هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل نیز بررسی شود.
تغییرات صادراتی رقبا؛ رشد ترکیه و اردن
عملکرد صادرکنندگان بزرگ در سال ۲۰۲۵ یکسان نبوده است. در میان ۱۵ صادرکننده نخست، اردن با رشد ۴۷.۳ درصدی، ترکیه با افزایش ۴۶.۴ درصدی، یونان با رشد ۴۱.۷ درصدی و رومانی با افزایش ۳۸.۹ درصدی، بیشترین رشد سالانه ارزش صادرات را ثبت کرده‌اند.
ترکیه به‌عنوان یکی از رقبای منطقه‌ای ایران، با صادرات ۱۰۴ میلیون دلاری و رشد ۴۶.۴ درصدی، هم جایگاه پنجم جهان را حفظ کرده و هم افزایش قابل‌توجهی در ارزش صادرات خود داشته است. اردن نیز با صادرات ۵۰.۳ میلیون دلاری، علاوه بر قرار گرفتن در میان ۱۰ صادرکننده نخست، رشد ۴۷.۳ درصدی را تجربه کرده است.
در مقابل، مکزیک و چین در میان صادرکنندگان بزرگ با کاهش ارزش صادرات روبه‌رو شده‌اند. صادرات مکزیک نسبت به سال ۲۰۲۴، ۱۵.۲ درصد و صادرات چین ۱۳.۱ درصد کاهش داشته است. با وجود این افت، مکزیک همچنان سومین صادرکننده بزرگ خیار جهان است و جایگاه خود را در میان بازیگران اصلی بازار حفظ کرده است.
در مقیاس گسترده‌تر، برخی کشورها رشدهای بسیار بالاتری را ثبت کرده‌اند. ویتنام با افزایش ۳ هزار و ۴۵۰ درصدی، تایوان با رشد ۴۶۶.۷ درصدی، تونس با افزایش ۴۲۰ درصدی، قزاقستان با رشد ۲۴۶.۸ درصدی و اوکراین با افزایش ۲۱۵ درصدی، سریع‌ترین رشد صادرات خیار را در میان کشورهای بررسی‌شده داشته‌اند.
نظر شما