به گزارش خبرنگار بازار، برگزاری برنامه‌های مناسبتی در حوزه گردشگری زمانی می‌تواند به توسعه اقتصادی آبادان و خرمشهر کمک کند که علاوه بر معرفی ظرفیت‌های منطقه، با اهداف مشخص، هزینه‌کرد شفاف، مشارکت واقعی بخش خصوصی و خروجی قابل ارزیابی همراه باشد. از این منظر، برنامه‌های هفته گردشگری سال ۱۴۰۵ سازمان منطقه آزاد اروند نیازمند شفاف‌سازی و آسیب‌شناسی دقیق است.
هر ساله با فرارسیدن هفته گردشگری، سازمان منطقه آزاد اروند یکی از کارکنان خود، معمولاً از بدنه واحد گردشگری را مسئول هماهنگی و اجرای برنامه‌ها می‌کند. در چنین ساختاری، ممکن است مدیر واحد گردشگری مسئولیت سیاست‌گذاری و نظارت را بر عهده داشته باشد و اجرای برنامه‌ها به یکی از نیروهای مجموعه واگذار شود. بدیهی است که این تفکیک مسئولیت، ضرورت پاسخگویی درباره نحوه اجرا، میزان هزینه‌ها و نتایج حاصل از آن را از بین نمی‌برد و در واقع لزوم تعیین دقیق مسئولیت‌ها را دوچندان می‌کند.
فردی که مأموریت اجرای برنامه‌های گردشگری را بر عهده می‌گیرد باید از تخصص و تجربه مرتبط برخوردار باشد، منافع عمومی و حرفه‌ای فعالان گردشگری را در اولویت قرار دهد، از ایجاد اختلاف و دوگانگی در میان فعالان این حوزه پرهیز کند و در پایان نیز گزارشی مستند از اقدامات، هزینه‌ها و دستاوردهای خود ارائه دهد.
برنامه‌های اجرا شده در هفته گردشگری ۱۴۰۵ سازمان منطقه آزاد اروند، از منظر میزان اثربخشی، تناسب هزینه‌ها با نتایج و دستاوردهای قابل اندازه‌گیری، نیازمند بررسی و ارزیابی هستند. پرسش اصلی این است که این برنامه‌ها چه آورده‌ای برای صنعت گردشگری آبادان و خرمشهر داشتند و چه میزان از ظرفیت بخش خصوصی، کسب و کارهای محلی و متخصصان این حوزه در اجرای آن‌ها استفاده شد؟
انتشار گزارش مالی و عملکردی برنامه‌ها، کمترین انتظار از نهادی است که با هدف توسعه اقتصادی و گردشگری منطقه فعالیت می‌کند. ضروری است هزینه هر برنامه به تفکیک اعلام شود، منابع مالی و شیوه تأمین آن مشخص باشد و در کنار هزینه‌ها، خروجی‌های واقعی از جمله تعداد مشارکت‌کنندگان، میزان همکاری کسب و کارهای گردشگری، دستاوردهای تبلیغاتی و نتایج اقتصادی احتمالی ارائه شود.
همچنین باید روشن شود که برای انتخاب مجری، تعیین برنامه‌ها و تخصیص منابع چه معیارهایی در نظر گرفته شده و عملکرد مسئول یا مسئولان اجرایی بر اساس چه شاخص‌هایی ارزیابی شده است. در صورت احراز هرگونه تخلف یا قصور، رسیدگی نیز باید مطابق ضوابط و مقررات مربوط انجام شود.
یکی از برنامه‌های هفته گردشگری سازمان منطقه آزاد اروند، برگزاری تور بود؛ اقدامی که در صورت طراحی و اجرای اصولی می‌تواند به معرفی ظرفیت‌های گردشگری آبادان و خرمشهر کمک کند اما درباره نحوه اجرای آن پرسش‌هایی وجود دارد که پاسخگویی به آن‌ها ضروری است.
نخست باید مشخص شود این تور با چه ساز و کاری برگزار شده، مسئولیت اجرایی آن بر عهده کدام مجموعه بوده و مجری برنامه چه مجوزها و صلاحیت‌های حرفه‌ای در اختیار داشته است. همچنین لازم است وضعیت بیمه شرکت‌کنندگان و رعایت الزامات قانونی مرتبط با برگزاری تور بررسی شود.
آیا تمامی شرکت‌کنندگان تحت پوشش بیمه متناسب با الزامات قانونی و شرایط این برنامه قرار داشته‌اند؟ اگر بیمه انجام شده است، مستندات مربوط، با رعایت حریم خصوصی افراد برای اطلاع افکار عمومی ارائه شود. در صورت وجود هرگونه تخلف احتمالی در این زمینه نیز موضوع باید از مسیر قانونی بررسی و نتیجه اعلام شود.
پرسش دیگر به نحوه مشارکت فعالان گردشگری باز می‌گردد. آیا آژانس‌های مسافرتی، هتل‌ها، راهنمایان گردشگری و سایر کسب و کارهای مرتبط در آبادان و خرمشهر برای همکاری در این برنامه دعوت شده بودند؟ اگر چنین بوده، معیار انتخاب مشارکت‌کنندگان چه بوده و اطلاع رسانی چگونه انجام شده است؟
هدف از برگزاری تورهای گردشگری نباید صرفاً ثبت یک برنامه در تقویم مناسبت‌ها باشد و در واقع این اقدامات باید به معرفی ظرفیت‌های واقعی منطقه، رونق کسب و کارهای محلی و ایجاد فرصت همکاری میان فعالان حرفه‌ای گردشگری منجر شوند.
موضوع دیگر، حضور سازمان منطقه آزاد اروند در ششمین نمایشگاه بین‌المللی توانمندی‌های روستایی و عشایری است که از ۱۶ تا ۱۹ مهرماه در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار شد. در این رویداد، غرفه خوزستان در سالن‌های ۱۰ و ۱۱ به معرفی بخشی از ظرفیت‌های هنری و توانمندی‌های استان اختصاص داشت و سازمان منطقه آزاد اروند نیز در این رویداد حضور داشت.
با توجه به درج نشان سازمان منطقه آزاد اروند در غرفه، ضروری است مشخص شود این سازمان چه نوع مشارکتی در نمایشگاه داشته است؛ آیا از محل منابع سازمان هزینه‌ای پرداخت شده و در صورت مثبت بودن پاسخ، میزان و محل هزینه‌کرد چه بوده است؟ همچنین باید روشن شود حضور سازمان با چه اهدافی صورت گرفته و چه نتایجی برای معرفی ظرفیت‌های گردشگری و صنایع دستی آبادان و خرمشهر به همراه داشته است.
پرسش مهم‌تر این است که آیا پیش از برگزاری نمایشگاه، اطلاع رسانی مناسبی به آژانس‌های مسافرتی، هتل‌داران، فعالان گردشگری و هنرمندان صنایع دستی آبادان و خرمشهر انجام شد تا علاقه‌مندان بتوانند برای حضور و معرفی محصولات و خدمات خود اعلام آمادگی کنند؛ حتی اگر قصد داشتند هزینه حضورشان را شخصاً بپردازند؟
اگر چنین اطلاع رسانی‌ای انجام شده است، مستندات آن و ساز و کار انتخاب افراد و مجموعه‌های حاضر چیست؟ اگر هم اطلاع رسانی فراگیر صورت نگرفته، علت آن باید مشخص شود.
معرفی ظرفیت‌های منطقه زمانی اثربخش خواهد بود که فرصت حضور و دیده‌شدن صرفاً به مجموعه‌ای محدود اختصاص نیابد و فعالان بومی، متناسب با توانمندی و ظرفیت حرفه‌ای خود، امکان مشارکت داشته باشند.
برگزاری نمایشگاه توانمندسازی، برنامه‌های مرتبط با صنایع دستی و جشنواره غذای منطقه آزاد اروند نیز از جمله موضوعاتی است که باید از منظر هزینه و فایده بررسی شود.
هزینه نهایی هر یک از این برنامه‌ها چقدر بوده است؟ آیا پیش از اجرا، برآورد کارشناسی و بودجه مشخصی برای آن‌ها تهیه شده بود؟ چه تعداد کسب و کار محلی در این برنامه‌ها مشارکت کردند و چه فرصت اقتصادی یا تبلیغاتی برای آنان ایجاد شد؟
در ارزیابی چنین رویدادهایی، صرف برگزاری نمایشگاه یا جشنواره نمی‌تواند معیار موفقیت باشد. میزان مشارکت بخش خصوصی، تعداد کسب و کارهای بهره‌مند، کیفیت معرفی محصولات بومی، دستاوردهای بازاریابی و تناسب هزینه‌ها با نتایج باید در کانون ارزیابی قرار گیرد.
انتظار می‌رود سازمان منطقه آزاد اروند، ضمن ارائه گزارش شفاف از هزینه‌های انجام شده، مشخص کند کدام اهداف از پیش تعیین‌شده محقق شده‌اند و چه اقداماتی برای اصلاح نقاط ضعف برنامه‌ها در دوره‌های بعد در نظر گرفته خواهد شد.
در کنار ارزیابی برنامه‌های اجراشده، نحوه انتخاب و عملکرد مسئولان حوزه گردشگری نیز اهمیت اساسی دارد. رئیس اداره گردشگری واحد گردشگری سازمان منطقه آزاد اروند در جایگاهی قرار دارد که تصمیم‌ها و رویکردهای او می‌تواند بر مسیر فعالیت آژانس‌های مسافرتی، هتل‌ها، راهنمایان گردشگری و سایر کسب و کارهای این حوزه تأثیر بگذارد.
فردی که در این جایگاه منصوب می‌شود نباید به دنبال سفرهای متعدد، حضور مستمر در نمایشگاه‌های مختلف و برنامه‌هایی باشد که خروجی مشخص و قابل ارزیابی برای گردشگری منطقه ندارند.
داشتن مدرک تخصصی مرتبط با گردشگری یا برخورداری از دست کم ۱۰ سال تجربه حرفه‌ای در این حوزه، می‌تواند از جمله معیارهای اصلی و فنی برای احراز این مسئولیت باشد. همچنین برخورداری از کارنامه روشن، پرهیز از حاشیه سازی، استفاده از نظر کارشناسان، تعامل سازنده با فعالان گردشگری و حرکت هماهنگ با سیاست‌های مدیر مربوطه از الزامات مدیریت مؤثر در این بخش است.
رئیس اداره گردشگری باید تقویت کسب و کارهای محلی و حمایت از متخصصان را در اولویت قرار دهد، زمینه مشارکت نیروهای جوان و توانمند را فراهم کند و از هرگونه رویکردی که به حذف کارشناسان یا محدود شدن دایره مشارکت حرفه‌ای منجر می‌شود، پرهیز کند.
رئیس اداره گردشگری واحد گردشگری سازمان منطقه آزاد اروند باید فردی متخصص، جوان، باتجربه، دارای کارنامه حرفه‌ای درخشان و کاملاً به‌دور از حاشیه باشد که اولویت اصلی خود را توسعه گردشگری آبادان و خرمشهر و تقویت کسب و کارهای فعال این حوزه قرار دهد.
نظر شما