بازار؛ گروه بین‌الملل: تشدید کمبود عرضه گاز طبیعی مایع (LNG) و جهش قیمت در آستانه زمستان، بار دیگر زغال‌سنگ را به گزینه‌ای رقابتی برای تأمین انرژی در بازار جهانی تبدیل کرده است.
جریان صادرات گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) از خلیج فارس همچنان بیش از ۷۵ درصد پایین‌تر از سطح پیش از ۲۸ فوریه بوده و این در حالیست که تقاضای گرمایشی در آستانه فصل زمستان رو به افزایش گذاشته است.
در اروپا، قرارداد گاز طبیعی نوامبر در بورس انرژی هلند (TTF) بالاتر از ۸۱ یورو به ازای هر مگاوات ساعت معامله می‌شود. در آسیا نیز قیمت لحظه‌ای LNG از قیمت‌های اروپا فراتر رفته و موجب شده محموله‌های بیشتری به سمت شرق هدایت شوند. در مقابل، قیمت زغال‌سنگ همچنان حدود ۸۰ درصد پایین‌تر از LNG قرار دارد؛ موضوعی که می‌تواند جذابیت این ماده سوختی استراتژیک را تا سطح قابل توجهی افزایش دهد.
با اینحال، زغال‌سنگ طی سال‌های گذشته مورد هدف بخش مهمی از مقررات اقلیمی قرار گرفته است؛ چراکه بیشترین میزان انتشار دی‌اکسیدکربن و همچنین گازهای آلاینده و ذرات معلق را در میان سوخت‌های فسیلی یه خود تخصیص داده است. اما قیمت پایین، دسترسی گسترده و قابلیت اتکای زغال‌سنگ باعث شده این سوخت همچنان جایگاه خود را در نظام انرژی جهان حفظ کند.
با وجود کاهش تدریجی استفاده از زغال‌سنگ در برخی کشورها تحت تاثیر سیاست‌های گذار انرژی، جنگ ایران و اختلال گسترده در تجارت گاز، معادلات بازار را تغییر داده است. افزایش ریسک در مسیرهای انتقال LNG و کاهش عرضه از خاورمیانه، بار دیگر مزیت اقتصادی زغال‌سنگ را برجسته کرده است.
آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در ماه سپتامبر سال جاری اعلام کرد که انتظار دارد تقاضای جهانی زغال‌سنگ در سال جاری به بالاترین سطح تاریخ برسد؛ اتفاقی که با وجود سیاست‌های حرکت به سمت انتشار خالص صفر، افزایش ظرفیت صادرات و واردات LNG و تعطیلی شمار زیادی از نیروگاه‌های زغال‌سنگ در اروپا و آمریکای شمالی رخ می‌دهد.
خرید زغال‌سنگ طی سه ماهه چهارم امسال نیز احتمالا شتاب بیشتری خواهد گرفت؛ چراکه فصل اوج تقاضای انرژی آغاز شده و کشورهای مختلف در حال تامین انرژی مورد نیاز خود برای عبور از سرما هستند.
بر اساس گزارش هفته گذشته رویترز، اگرچه صادرات جهانی زغال‌سنگ تا پیش از ماه جاری در مسیر کاهش سالانه قرار داشت، اما تحولات سه ماهه چهارم می‌تواند این روند را معکوس کند. زغال‌سنگ حرارتی استرالیا برای تحویل در آسیا اکنون با تخفیفی حدود ۸۰ درصد نسبت به LNG معامله می‌شود و این در حالیست که قیمت لحظه‌ای LNG برای محموله‌های نوامبر از ۲۶ دلار به ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا (mmBtu) عبور کرده است.
«توبی کاپسون» مدیرعامل شرکت داونپورت انرژی با اشاره به حساسیت بازار آسیا نسبت به قیمت، معتقد است که خریداران چینی احتمالا تا زمانی که قیمت محموله‌های لحظه‌ای به سطوح متعارف بازنگردد، برای خرید LNG گران‌قیمت وارد بازار نخواهند شد؛ اتفاقی که در شرایط کنونی بعید به نظر می‌رسد.
باید به این نکته توجه داشت که یکی از مهمترین دلایل تداوم این شرایط، پایین بودن جریان محموله‌های LNG از تنگه هرمز نسبت به دوره پیش از جنگ است. هرچند داده‌های ردیابی نفتکش‌ها از بهبود صادرات LNG خاورمیانه در سپتامبر حکایت دارد، اما این جریان همچنان فاصله زیادی با میانگین پیش از جنگ دارد.
برآوردها نشان می‌دهد که در تاریخ ۲۱ سپتامبر محموله LNG از تنگه هرمز عبور کرده‌اند که بالاترین رقم ماهانه از زمان آغاز جنگ ایران محسوب می‌شود؛ اما این رقم همچنان بسیار پایین‌تر از بیش از ۶۰ محموله پیش از جنگ است.
تداوم وضعیت اضطراری قطر انرژی در صنعت LNG این کشور و افزایش حملات به کشتی‌ها در آبراهه خلیج فارس، از مهمترین عوامل محدودکننده بازرگانی LNG محسوب می‌شوند. طی دو هفته اخیر نیز حملات به حدود ۲۰ کشتی در خلیج فارس گزارش شده که بیشتر آنها نفتکش و برخی نیز حامل LNG بوده‌اند.
در مقابل، زغال‌سنگ با چنین محدودیت‌هایی روبرو نیست. قیمت زغال‌سنگ شاخص استرالیا اکنون معادل حدود ۵.۴۰ دلار به ازای هر mmBtu اعلام شده است؛ رقمی که در برابر قیمت ۲۶ دلاری LNG، اختلاف قابل توجهی ایجاد کرده و می‌تواند دولت‌ها را مجبور به بازنگری در سیاست‌های مربوط به انرژی‌های پاک و توقف تلاش برای حذف تدرجیی ذغال سنگ از سبد انرژی خود کند.
این موضوع به ویژه برای بزرگترین واردکنندگان انرژی جهان یعنی ژاپن، کره‌جنوبی و چین حائز اهمیت است. بر اساس داده‌های کپلر، این سه کشور طی سه‌ماهه سوم سال جاری مجموعا ۱۲۲ میلیون تن زغال‌سنگ وارد کرده‌اند.
تقاضای زغال‌سنگ در سه ماهه سوم معمولا تحت تاثیر گرمای تابستان و افزایش مصرف برق برای سرمایش قرار دارد، اما تقاضای بخش گرمایشی در زمستان می‌تواند بسیار فراتر از بازره‌های زمانی دیگر سال باشد. ژاپن، چین و کره‌جنوبی در سه ماه پایانی سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، پیش از آغاز جنگ نیز مجموعا ۱۴۳ میلیون تن در هر فصل زغال‌سنگ وارد کرده‌اند که این روند برای سال جاری نیز می‌تواند با افزایش روبرو شود.
افزایش تقاضای زغال‌سنگ تنها به آسیا محدود نبوده و حتی در اروپا که یکی از مخالفان اصلی مرق این سوخت محسوب می‌شود، شاهد افزایش واردات زغال‌سنگ هستیم. جهش قیمت گاز به سطوحی که آخرین بار در سال ۲۰۲۲ مشاهده شده بود و همچنین محدودترشدن گزینه‌های تأمین انرژی اروپا پس از ممنوعیت واردات حامل‌های انرژی روسیه، واردات زغال‌سنگ اتحادیه اروپا را در سال جاری به شکل محسوسی افزایش داده است.
برای نمونه، واردات زغال‌سنگ این اتحادیه در ماه ژوئن نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴۳ درصد افزایش یافت. در همین شرایط، اندونزی به عنوان بزرگترین صادرکننده زغال‌سنگ جهان، سیاست‌هایی را برای محدودکردن تولید و تغییر مقررات این بخش در پیش گرفته که صادرات این کشور در ماه آگوست را تا ۲۳ درصد کاهش داد.
بر اساس پیش بینی آژانس بین‌المللی انرژی، تولید زغال‌سنگ اندونزی در سال جاری بیش از ۱۲ میلیون تن کاهش خواهد یافت. کاهش سهمیه‌های تولید، اختلافات سیاسی بر سر نحوه تقسیم درآمد با بهره‌برداران معادن و احتمال انتقال کنترل صادرات به یک نهاد دولتی واحد از جمله عوامل موثر بر این روند محسوب می‌شوند.
کاهش عرضه اندونزی می‌تواند در فصل اوج تقاضا به افزایش قیمت زغال‌سنگ منجر شود. اما حتی با وجود این فشار، فاصله قیمتی میان زغال‌سنگ و LNG به اندازه ای زیاد است که بعید به نظر می‌رسد قیمت زغال‌سنگ در آینده نزدیک به سطح قیمت LNG نزدیک شود.
نظر شما