به گزارش خبرنگار بازار، هرمزگان در آستانه پاییزی قرار دارد که پیش‌بینی‌های هواشناسی، احتمال بارش‌های سنگین و بروز مخاطرات جوی را در بخش‌هایی از استان مطرح می‌کند؛ شرایطی که بار دیگر ضرورت سنجش آمادگی دستگاه‌های اجرایی را به یکی از موضوعات مهم استان تبدیل کرده است. در حالی که مدیریت بحران از تدوین دستورالعمل‌های عملیاتی، برگزاری جلسات متعدد، اجرای دوره‌های آموزشی و توسعه تجهیزات پایش خبر می‌دهد، حجم حوادث و خسارت‌های ثبت‌شده نشان می‌دهد که پیشگیری و کاهش آسیب‌پذیری همچنان باید در کانون توجه قرار گیرد.
مهرداد حسن‌زاده، مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان، با اشاره به احتمال بارندگی‌های شدید در پاییز امسال و تأثیر پدیده ال‌نینو، اعلام کرده است که بر اساس پیش‌بینی‌های ارائه‌شده، بارش‌ها ممکن است از اواخر مهرماه از غرب استان آغاز شود و در مناطقی از جمله پارسیان، میزان بارندگی از ۱۰۰ میلی‌متر فراتر برود. به گفته او، در آبان‌ماه نیز بخش‌های گسترده‌تری از هرمزگان ممکن است در معرض این مخاطره قرار گیرند.
چنین پیش‌بینی‌هایی زمانی به کاهش خسارت منجر می‌شوند که از سطح هشدار فراتر بروند و به اقدام مشخص در نقاط پرخطر، آمادگی تجهیزات، ایمن‌سازی مسیرهای ارتباطی و پیش‌بینی نیازهای امدادی و درمانی منتهی شوند. خود مدیرکل مدیریت بحران نیز بر ضرورت آماده‌بودن دستگاه‌ها برای سناریوهایی مانند قطع طولانی‌مدت راه‌های روستایی و انتقال به‌موقع بیماران نیازمند مراقبت‌های مستمر تأکید کرده است.
خسارت‌های سنگین؛ ضرورت عبور از واکنش به پیشگیری
آمارهای اعلام‌شده از سوی مدیریت بحران، ابعاد چالش پیش‌روی استان را نشان می‌دهد. برآورد خسارت سیلاب در هرمزگان حدود ۲۲ هزار میلیارد تومان اعلام شده و به گفته حسن‌زاده، از سال گذشته تاکنون حدود ۵۴ میلیارد تومان کمک بلاعوض به خسارت‌دیدگان پرداخت شده است. همچنین بیش از ۵۱ میلیارد تومان تسهیلات برای جبران خسارت‌های ناشی از سیل آذرماه سال گذشته پرداخت شده است.
این ارقام، در کنار تجربه بارندگی‌های شدید و سیلاب در مناطق مختلف استان، اهمیت سرمایه‌گذاری در پیشگیری را برجسته می‌کند؛ رویکردی که به گفته مدیرکل مدیریت بحران، از اصول محوری قانون مدیریت بحران کشور است. لایروبی مسیر رودخانه‌ها، شناسایی نقاط حادثه‌خیز، مقاوم‌سازی زیرساخت‌ها و آماده‌سازی راه‌های دسترسی، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند هزینه‌های سنگین پس از حادثه را کاهش دهند.
با این حال، سنجش اثربخشی برنامه‌های پیشگیرانه صرفاً با تعداد جلسات و دستورالعمل‌ها ممکن نیست؛ میزان رفع نقاط پرخطر، آمادگی عملیاتی شهرستان‌ها و سرعت دسترسی نیروهای امدادی به مناطق آسیب‌پذیر نیز باید در ارزیابی عملکرد مورد توجه قرار گیرد.
بیش از ۵ هزار آتش‌سوزی؛ آماری که نباید عادی شود
بر اساس آمار ارائه‌شده، در سال ۱۴۰۴ حدود سه‌هزار و ۳۶۶ مورد آتش‌سوزی در بخش‌های مسکونی، تجاری، خودرو و سایر حوزه‌ها ثبت شده است. در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ نیز یک‌هزار و ۶۷۷ مورد آتش‌سوزی به وقوع پیوسته؛ مجموع این دو دوره از پنج‌هزار حادثه فراتر می‌رود.
حسن‌زاده با اشاره به محدودیت منابع مدیریت بحران برای جبران خسارت آتش‌سوزی‌ها، بر ضرورت توسعه فرهنگ بیمه تأکید کرده است. این توصیه می‌تواند بخشی از زیان مالی خانوارها را کاهش دهد، اما در کنار آن، آموزش ایمنی، رعایت الزامات پیشگیری از آتش‌سوزی و بررسی علل پرتکرار حوادث نیز اهمیت دارد.
در حوزه آمادگی لرزه‌ای نیز به گفته مدیرکل مدیریت بحران، تعداد ایستگاه‌های لرزه‌نگاری دائمی و موقت استان از حدود ۱۷ ایستگاه به ۲۸ ایستگاه افزایش یافته است. او همچنین از ثبت صدها زمین‌لرزه با بزرگی‌های مختلف در استان طی ۱۸ ماه گذشته خبر داده است؛ موضوعی که ضرورت تداوم پایش لرزه‌ای و گسترش ساخت‌وساز مقاوم را یادآوری می‌کند.
۲۸ جلسه و ۲۶۲ مصوبه؛ معیار موفقیت چیست؟
مدیریت بحران هرمزگان اعلام کرده است که در سال ۱۴۰۴، با توجه به شرایط و حوادث مختلف، ۲۸ جلسه با ۲۶۲ مصوبه برگزار شده و تمام مصوبات اجرایی شده‌اند. همچنین در سال ۱۴۰۵ تاکنون ۱۵ جلسه با ۱۲۲ مصوبه برگزار شده است.
این آمار از حجم فعالیت‌های اداری و هماهنگی‌های انجام‌شده حکایت دارد؛ با این حال، برای ارزیابی دقیق‌تر عملکرد، انتشار گزارشی روشن از مهم‌ترین مصوبات، زمان اجرای آن‌ها، اقدامات انجام‌شده در شهرستان‌ها و نتایج قابل‌اندازه‌گیری می‌تواند تصویر دقیق‌تری از میزان آمادگی استان ارائه کند. به‌ویژه آنکه در مدیریت بحران، فاصله میان تصویب یک اقدام و اجرای مؤثر آن در محل حادثه، گاهی تعیین‌کننده میزان خسارت است.
مدیرکل مدیریت بحران همچنین از برگزاری یک‌هزار و ۶۱۹ دوره آموزشی در سال ۱۴۰۴ و ۶۱۵ دوره در سال ۱۴۰۵ تاکنون خبر داده است. توسعه آموزش و اجرای مانورهای عملیاتی از ابزارهای مهم آمادگی به شمار می‌روند؛ اما اثربخشی این برنامه‌ها زمانی روشن‌تر می‌شود که مشخص باشد چه تعداد از شهروندان و نیروهای عملیاتی را پوشش داده‌اند و چه نقاط ضعفی در تمرین‌ها شناسایی و برطرف شده است.
فناوری و هماهنگی؛ از اتاق پایش تا واکنش سریع
راه‌اندازی مرکز فرماندهی، کنترل و پاسخ بحران، توسعه سامانه اطلاعات مکانی و گردآوری اطلاعات ماشین‌آلات و تجهیزات دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها و بخش خصوصی از دیگر اقداماتی است که حسن‌زاده به آن‌ها اشاره کرده است. به گفته او، این ظرفیت‌ها می‌توانند دسترسی سریع به اطلاعات زیرساخت‌ها، مراکز درمانی، راه‌ها و امکانات موردنیاز را در شرایط اضطراری تسهیل کنند.
در کنار این اقدامات، مدیریت بحران استان از صدور ۱۷۴ هشدار هواشناسی در سال ۱۴۰۴ و ۹۴ هشدار در سال ۱۴۰۵ تاکنون خبر داده است. این هشدارها زمانی بیشترین کارایی را دارند که به تصمیم‌های به‌موقع، اطلاع‌رسانی دقیق و اقدامات متناسب با سطح خطر منجر شوند.
آزمون اصلی در هفته‌های پیش‌رو
مدیریت بحران هرمزگان اعلام کرده است که دستورالعمل عملیاتی مواجهه با مخاطرات جوی به دستگاه‌های مسئول ابلاغ شده و جلسات آمادگی در شهرستان‌ها نیز برگزار شده است. با توجه به احتمال بارش‌های سنگین، اکنون اهمیت دارد که آمادگی اعلام‌شده در عمل چگونه پیاده‌سازی می‌شود؛ از وضعیت مسیرهای پرخطر و پل‌ها تا تجهیزات امدادی، دسترسی روستاها، آمادگی مراکز درمانی و هماهنگی میان دستگاه‌ها.
روز ملی مدیریت بحران با شعار «مردم آماده، ایران تاب‌آور» فرصتی برای تأکید بر نقش آموزش عمومی و مشارکت مردم است؛ اما تاب‌آوری تنها با توصیه به شهروندان شکل نمی‌گیرد. اطلاع‌رسانی شفاف، پیشگیری مستمر، پاسخ‌گویی دستگاه‌ها و ارائه گزارش روشن از اقدامات انجام‌شده نیز بخش جدایی‌ناپذیر این مسیر است.
در استانی که با سیلاب، زمین‌لرزه، آتش‌سوزی، گردوغبار و مخاطرات دریایی روبه‌روست، موفقیت مدیریت بحران نه فقط با تعداد جلسات، هشدارها و دوره‌های آموزشی، بلکه با میزان کاهش خسارت، سرعت امدادرسانی و حفظ جان و دارایی مردم سنجیده می‌شود. پاییز پیش‌رو می‌تواند آزمونی مهم برای سنجش این آمادگی باشد.
نظر شما