مهران ابراهیمیان، بازار: نشست خبری هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی سنگ ایران، محلات/نیم‌ور روز شنبه ۱۱ مهرماه ۱۴۰۵ در سالن طبقه هشتم و سالن شمالی ساختمان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران در تهران برگزار شد. در این نشست جامع که با حضور مدیران عالی بخش خصوصی، مسئولان استانی، مدیران صنفی و نمایندگان رسانه‌ها تشکیل شد، دکتر بهرام شکوری رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق ایران و رئیس انجمن سنگ ایران، مهندس علی جودکی مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان مرکزی، حسن خزایی‌پور فرماندار محلات، زیبا یزدانی دبیر انجمن سنگ ایران، عباس کربلایی سرمایه‌گذار بخش خصوصی و محمد حلاجیان مدیر برگزاری نمایشگاه به تشریح ابعاد گوناگون تولید، صادرات، چالش‌های زیرساختی و چشم‌انداز این صنعت پرداختند. تاریخ برپایی این رویداد از ۱۴ تا ۱۷ مهرماه است.
مقایسه آماری تولید سنگ ایران با ترکیه و پتانسیل ۵ میلیارد دلاری
دکتر بهرام شکوری در پاسخ به سئوال اتاق شفاف با تبیین آمار بخش معدن اظهار داشت: سالانه حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیون تن انواع سنگ ساختمانی و تزئینی در ایران تولید می‌شود، اما درآمد صادراتی آن در سال ۱۴۰۳ تنها حدود ۲۳۰ میلیون دلار ثبت شده است. این عملکرد در قیاس با گردش مالی تجارت جهانی سنگ که بین ۴۲ تا ۴۵ میلیارد دلار برآورد می‌شود، سهم بسیار ناچیزی است.
صنعت سنگ ایران سالانه ۱۰ تا ۱۲ میلیون تن تولید دارد اما صادرات سال ۱۴۰۳ تنها ۲۳۰ میلیون دلار بوده؛ در حالی که ارزش تجارت جهانی این کالا به ۴۲ تا ۴۵ میلیارد دلار می‌رسد
وی ادامه داد: ۸۵ درصد از سنگ تولیدی کشور در پروژه‌های داخلی مصرف و فرآوری می‌شود و تنها ۱۵ درصد آن صادر می‌گردد که این سهم صادراتی مشتمل بر ۵ درصد به شکل بلوک خام (کوپ) و ۱۰ درصد به صورت سنگ فرآوری‌شده و بریده است. در نقطه مقابل، کشور ترکیه با استخراج حدود ۱۵ میلیون تن سنگ، نزدیک به ۴۱ درصد از کل تولیدات خود را روانه بازارهای بین‌المللی کرده است.
وی یادآور شد که در صورت بازنگری در سیاست‌ها، ثبات قوانین، رفع موانع مقرراتی و اعطای مشوق‌های واقعی، صنعت سنگ ایران از پتانسیل قطعی برای دستیابی به جهش صادراتی و ارزآوری دست‌کم ۵ میلیارد دلاری برخوردار است.
بحران ۲۵ درصدی سوخت، استهلاک ماشین‌آلات و موانع ارزی
رئیس کمیسیون معدن اتاق ایران با اشاره به تنگناهای میدانی تولیدکنندگان تصریح کرد: فرسودگی گسترده ناوگان ماشین‌آلات معدنی راندمان استخراج را کاهش و استهلاک و مصرف انرژی را بالا برده است. در سال گذشته سهمیه گازوئیل تخصیص‌یافته به معادن حدود ۲۵ درصد کمتر از نیاز کارشناسی اعلام‌شده بود؛ امری که فعالان معدنی را برای حفظ خطوط تولید ناچار به خرید سوخت از بازار آزاد و در نتیجه گرفتار شدن در پرونده‌های تعزیراتی، جرایم سنگین و اتهام‌های ناروای قاچاق کرده است.
وی همچنین در پاسخ به سئوال دیگر اتاق شفاف، به چالش‌های لجستیکی و حمل‌ونقل جاده‌ای اشاره کرد و گفت: توقف ممتد و فرسایشی کامیون‌های حامل سنگ در گمرکات و پایانه‌های مرزی، زمان تحویل بار به مشتریان بین‌المللی را به تعویق انداخته و تجار ایرانی را با جرایم دیرکرد، لغو سفارش‌ها و کاهش اعتبار در بازارهای جهانی روبه‌رو می‌کند. به همین دلیل ایجاد کریدور سبز گمرکی (گرین‌لاین) برای تسریع ترخیص محموله‌های معدنی ضرورتی انکارناپذیر است.
فرسودگی شدید ناوگان ماشین‌آلات، کسری ۲۵ درصدی سهمیه سوخت، توقف سنگین در پایانه‌های مرزی و عوارض سنگین صادراتی بقای کارگاه‌ها و استمرار اشتغال را با خطر روبه‌رو کرده است
شکوری خاطرنشان کرد: سخت‌گیری‌ها در تعهدات ارزی و الزام به بازگشت ارز با نرخ‌های نامتناسب در کنار عوارض سنگین صادراتی سبب شده تا دغدغه فعالان از فاز توسعه‌گرایی به حفظ ظرفیت تولید فعلی و جلوگیری از ریزش اشتغال موجود تغییر جهت دهد.
جایگاه جغرافیایی محلات و زیرساخت اختصاصی بخش خصوصی
در ادامه،مهندس علی جودکی، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان مرکزی با برشمردن ویژگی‌های اقلیمی و صنعتی منطقه بیان کرد: حدود ۷۰ درصد از معادن سنگ صادراتی کشور در شعاع ۳۰۰ کیلومتری شهرستان محلات استقرار یافته‌اند. استقرار دائمی سایت نمایشگاهی در همسایگی پایانه صادراتی سنگ محلات فرصت بی‌بدیلی پدید آورده تا خریداران و هیئت‌های تجاری خارجی بدون فوت وقت، از فرآیند استخراج در معادن تا خطوط برش در کارخانه‌ها بازدید کنند و قراردادهای تجاری را در همان محل منعقد سازند.
حسن خزایی‌پور، فرماندار شهرستان محلات نیز با ارائه آماری از این منطقه با جمعیت ۶۵ هزار نفری گفت: شهرستان محلات با دارا بودن بیش از ۱۵۰ معدن فعال و حدود ۳۰۰ واحد سنگبری مدرن و سنتی، قطب بلامنازع تراورتن کشورو جهان محسوب می‌شود؛ به طوری که بالغ بر ۱۴ درصد از کل ذخایر سنگ تراورتن جهان در دل معدن نامدار عباس‌آباد محلات نهفته است.
وی اضافه کرد: تا این لحظه حضور سفرا، هیئت‌های بازرگانی و فعالان اقتصادی از کشورهایی همچون چین، روسیه، ترکیه، هند، پاکستان، پرتغال، ارمنستان، بنگلادش و مصر قطعی یا برنامه‌ریزی شده است.
عباس کربلایی، سرمایه‌گذار بخش خصوصی نیز تأکید کرد: تأسیسات سایت نمایشگاهی و پایانه تخصصی صادراتی با سرمایه‌گذاری ۱۰۰ درصدی بخش خصوصی و مشارکت مستقیم معدن‌داران بنیان نهاده شده و نمونه‌ای موفق از هم‌افزایی درون‌صنفی است.
جزئیات نمایشگاه، عرضه ۴۵ هزار تن کوپ و برپایی میز خدمت
محمد حلاجیان، مدیر اجرایی هجدهمین دوره نمایشگاه بین‌المللی سنگ محلات نیزتشریح کرد: این رویداد در تقویم جهانی اکسپوهای سنگ به ثبت رسیده و ظرف ۱۲ سال گذشته برند Iran Stone Expo در بیش از ۱۰ کشور تبلیغ شده است. این نمایشگاه در گستره‌ای به مساحت ۱۲۰ هزار مترمربع، مشتمل بر ۱۰۰ هزار مترمربع فضای روباز و ۲۰ هزار مترمربع سالن مسقف برگزار می‌گردد. در این گردهمایی بزرگ، بیش از ۶۰۰ شرکت صنعتی و فرآوری، نمایندگانی از ۲۷ استان و بالغ بر ۴۰۰ معدن فعال از مجموع هزار معدن دایر کشور مشارکت دارند و ۴۵ هزار تن سنگ کوپ در قالب بزرگ‌ترین نمایشگاه سنگ خام خاورمیانه در معرض دید بازرگانان قرار می‌گیرد. حلاجیان از راه‌اندازی «میز خدمت سنگ» با حضور نمایندگان تام‌الاختیار معاونت امور معادن وزارت صمت، سازمان توسعه تجارت، سازمان نظام مهندسی معدن و دانشگاه علم و صنعت خبر داد و عنوان کرد: در این دوره از نخستین معدن سنگ کوارتزیت کشور به عنوان دستاوردی نو پرده‌برداری می‌شود و کمپین مسئولیت اجتماعی «پشت سنگ یک زندگی است» با هدف آگاهی‌بخشی به افکار عمومی درباره سختی کار کارگران سخت‌کوش معدن و خانواده‌های آنان کلید خواهد خورد.
سایت ۱۲۰ هزار متری محلات با سرمایه‌گذاری ۱۰۰ درصدی بخش خصوصی، عرضه ۴۵ هزار تن کوپ از ۴۰۰ معدن و برپایی میز خدمت تخصصی را پیش‌رو دارد
زیبا یزدانی، دبیر انجمن سنگ ایران نیز با تبیین برنامه‌های علمی و آموزشی اعلام کرد: این نمایشگاه بستری برای همگرایی حلقه‌های مختلف زنجیره ارزش است و به همین منظور ۵ پنل تخصصی در حوزه‌های توسعه بازارهای صادراتی، صنعت سنگ در عصر کربن، راهکارهای تامین مالی و بررسی موانع صنفی برگزار خواهد شد.
فناوری سیم برش، پاسپورت کربن و دیپلماسی فدراسیون جهانی
دکتر شکوری در بخش پایانی مباحث خود با اشاره به احیای مجدد «ستاد سنگ» با همکاری نزدیک وزارت صمت، راهبردهای غلبه بر چالش‌های محیط‌زیستی و فنی را تشریح کرد: ورود دستگاه‌های برش سیم نازک (مولتی‌وایر) تحولی در افزایش بهره‌وری است؛ زیرا این فناوری بازدهی استخراج از کوپ را ۳۵ تا ۴۰ درصد افزایش داده و حجم باطله‌ها و ضایعات سنگبری را به حداقل می‌رساند. وی به موضوع حیاتی کربن‌صفر اشاره کرد و گفت: با توجه به قوانین سخت‌گیرانه بین‌المللی، محصولات صادراتی سنگ باید دارای شناسنامه ردپای کربن و «پاسپورت کربن» از مبدأ استخراج تا نقطه مصرف باشند. از آنجا که انتقال سنگ از فواصل دور منجر به افزایش ردپای کربن در چرخه ترانزیت می‌شود، محصولات ایران به سبب نزدیکی به بازارهای مصرف منطقه می‌توانند انتخابی سبزتر باشند. شکوری بر لزوم تأسیس فدراسیون جهانی سنگ طبیعی، مشارکت در اجلاس بین‌المللی تغییرات اقلیمی کاپ ۳۱ در آنتالیا و مقابله با موج تبلیغاتی سنگ‌های مصنوعی تأکید کرد تا ایران با تکیه بر ذخایر متنوع خود، به قطب مرکزی فرآوری و تبادل سنگ در خاورمیانه ارتقا یابد.
نظر شما