بازار؛ گروه کشاورزی: انجیر یکی از محصولات باغی با سابقه طولانی در ایران است که تولید آن به دلیل شرایط اقلیمی، کیفیت محصول و سازگاری با برخی مناطق خشک و نیمهخشک کشور اهمیت ویژهای دارد.
تولید ۴۰ هزار تنی انجیر در سال ۱۴۰۵
عباس رضازاده، رئیس انجمن انجیر ایران، درباره وضعیت تولید انجیر در سال جاری در گفتگو با خبرنگار بازار اظهار کرد: بر اساس برآوردهای موجود و ارزیابیهای کارشناسی، تولید انجیر کشور در سال ۱۴۰۵ حدود ۴۰ هزار تن پیشبینی میشود.
وی افزود: تولید انجیر حاصل مجموعهای از فعالیتهای مستمر باغداران در طول سال است و تولیدکننده برای رسیدن محصول به مرحله برداشت، هزینههای مختلفی را در بخشهای نگهداری باغ، آبیاری، مبارزه با آفات، کوددهی و برداشت متحمل میشود.
به گفته رضازاده، استمرار تولید انجیر نیازمند توجه به شرایط اقتصادی باغداران است؛ زیرا افزایش هزینههای تولید در صورت کاهش درآمد، میتواند توان باغدار برای رسیدگی به باغ و تداوم تولید در سالهای بعد را تحت تاثیر قرار دهد.
تولید بیش از یک میلیون تن انجیر در جهان
انجیر تنها محصولی با اهمیت در کشاورزی ایران نیست و در بسیاری از کشورهای جهان، بهویژه مناطق دارای اقلیم گرم و خشک و مدیترانهای، کشت میشود. بر اساس دادههای سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO)، تولید انجیر جهان در سالهای اخیر در محدوده بیش از یک میلیون تن در سال قرار داشته است. این محصول در کشورهای مختلفی از جمله ترکیه، مصر، الجزایر، مراکش و ایران تولید میشود و بخش عمده تولید جهانی انجیر در همین کشورها متمرکز است.
طبق کزارشات جهانی، ترکیه در سالهای اخیر بزرگترین تولیدکننده انجیر جهان بوده است. پس از ترکیه، مصر، الجزایر و مراکش از دیگر تولیدکنندگان مهم این محصول به شمار میروند. ایران نیز در میان کشورهای تولیدکننده انجیر جهان قرار دارد.
این تمرکز جغرافیایی نشان میدهد تولید انجیر تا حد زیادی به شرایط اقلیمی وابسته است. مناطق گرم، خشک و نیمهخشک که تابستانهای مناسب و دوره رشد مطلوبی دارند، از مهمترین مناطق کشت این محصول در جهان هستند.
ترکیه؛ در صدر تولید انجیر
به عبارت دیگر ترکیه یکی از مهمترین قطبهای تولید انجیر در جهان محسوب میشود و فاصله قابل توجهی با سایر تولیدکنندگان دارد. این کشور علاوه بر سطح بالای تولید، از سابقه طولانی در مدیریت باغهای انجیر برخوردار است.
بر اساس آمارهای بینالمللی، تولید انجیر ترکیه در سالهای اخیر در محدوده چندصد هزار تن قرار داشته و این کشور در رتبه نخست تولید جهانی قرار گرفته است. مصر نیز با تولید بیش از ۲۰۰ هزار تن در برخی سالها، از دیگر تولیدکنندگان بزرگ انجیر جهان محسوب میشود.
پس از این کشورها، الجزایر و مراکش نیز سهم قابل توجهی از تولید جهانی را در اختیار دارند. ایران نیز در کنار این کشورها، یکی از تولیدکنندگان شناختهشده انجیر به شمار میرود.
مقایسه آمار تولید کشورها نشان میدهد ظرفیت تولید انجیر در ایران، اگرچه با کشورهای صدرنشین فاصله دارد، اما با توجه به محدودیت منابع آبی و شرایط اقلیمی کشور، همچنان قابل توجه است.
چالش هزینههای تولید برای باغداران
رضازاده در بخش دیگری از گفتگوی خود با تاکید بر ضرورت حمایت از تولیدکنندگان، گفت: وضعیت اقتصادی باغدار نقش مستقیمی در استمرار تولید دارد.
وی افزود: باغ انجیر برای رسیدن به مرحله برداشت نیازمند مراقبت مستمر است و باغدار باید هزینههای مربوط به آبیاری، کود، سم، نیروی کار، هرس، نگهداری و برداشت را تامین کند. افزایش هزینه هر یک از این بخشها میتواند هزینه تمامشده تولید را بالا ببرد.
در چنین شرایطی، حمایت از باغدار صرفاً به معنای حمایت مالی مستقیم نیست؛ بلکه دسترسی مناسب به نهادهها، تامین آب، آموزش روشهای نوین باغداری و توسعه مکانیزاسیون نیز میتواند در کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری موثر باشد.
ظرفیت افزایش بهرهوری در باغهای انجیر
یکی از مسیرهای مهم برای توسعه تولید انجیر در ایران، افزایش بهرهوری باغهای موجود است. استفاده از روشهای نوین آبیاری، مدیریت بهتر منابع آب، اصلاح باغهای کمبازده، استفاده از ارقام مناسب و ارتقای دانش فنی باغداران میتواند میزان تولید در واحد سطح را افزایش دهد.
در شرایطی که توسعه سطح زیرکشت بسیاری از محصولات کشاورزی به دلیل محدودیت آب با دشواری مواجه است، افزایش عملکرد در سطح موجود میتواند راهکار اقتصادیتری باشد.
همچنین توسعه فناوریهای کشاورزی میتواند در پایش وضعیت خاک و آب، مدیریت تغذیه درختان، شناسایی آفات و بیماریها و پیشبینی زمان مناسب برداشت مورد استفاده قرار گیرد.
نکته قابل تامل اینکه ترکیه، مصر، الجزایر و مراکش در کنار ایران از مهمترین تولیدکنندگان جهان هستند. تفاوت میزان تولید میان این کشورها و ایران تا حد زیادی به سطح زیرکشت، تعداد باغها، عملکرد در هکتار و شرایط اقلیمی مربوط میشود.
در عین حال، آمار تولید جهانی نشان میدهد انجیر همچنان محصولی با ظرفیت قابل توجه در بخش باغبانی است و کشورهایی که بتوانند بهرهوری باغهای خود را افزایش دهند، امکان رشد تولید بیشتری خواهند داشت.
حمایت از باغدار؛ شرط حفظ تولید
در این راستا، رئیس انجمن انجیر ایران همچنین تاکید دارد که مهمترین موضوع برای حفظ تولید، توجه به شرایط باغداران است. به گفته رضازاده، باغدار پس از یک سال فعالیت و صرف هزینه، محصول خود را به مرحله برداشت میرساند و در صورت نبود حمایت کافی، توان مالی او برای ادامه فعالیت کاهش پیدا میکند.
سیاستهای حمایتی باید پیش از هر چیز بر حفظ توان تولیدکننده متمرکز باشد؛ ارائه تسهیلات مناسب، تامین نقدینگی، کاهش هزینههای تولید و کمک به نوسازی باغها میتواند در حفظ ظرفیت تولید موثر باشد
از این منظر، سیاستهای حمایتی باید پیش از هر چیز بر حفظ توان تولیدکننده متمرکز باشد. ارائه تسهیلات مناسب، تامین نقدینگی، کاهش هزینههای تولید و کمک به نوسازی باغها میتواند در حفظ ظرفیت تولید موثر باشد.
همچنین توسعه آموزشهای تخصصی برای باغداران میتواند نقش مهمی در افزایش عملکرد داشته باشد. استفاده صحیح از آب، تغذیه متعادل درخت، کنترل آفات و بیماریها و اصلاح روشهای برداشت، مجموعه عواملی هستند که میتوانند عملکرد باغ را افزایش دهند.
۴۰ هزار تن؛ ظرفیت قابل توجه اما نیازمند بهرهوری
نکته قابل توجه اینکه برآورد تولید ۴۰ هزار تنی انجیر ایران در سال ۱۴۰۵ نشان میدهد این محصول همچنان یکی از ظرفیتهای قابل توجه بخش باغبانی کشور است. با این حال، حفظ این میزان تولید و افزایش آن در سالهای آینده به مدیریت منابع، کاهش هزینههای تولید و افزایش بهرهوری باغها وابسته خواهد بود.
لذا با توجه به محدودیت منابع آب و افزایش هزینههای کشاورزی، مسیر آینده تولید انجیر بیش از آنکه به توسعه بیرویه سطح زیرکشت وابسته باشد، به افزایش بهرهوری، استفاده از فناوریهای نوین و حمایت از باغداران وابسته است.
در نهایت، حفظ تولید ۴۰ هزار تنی انجیر در سال ۱۴۰۵ و حرکت به سمت افزایش آن، نیازمند سیاستی است که از مرحله باغ و تولیدکننده آغاز شود. هر اندازه هزینههای تولید مدیریت و بهرهوری افزایش یابد، امکان حفظ باغها و استمرار تولید نیز بیشتر خواهد شد؛ موضوعی که میتواند جایگاه انجیر را در میان محصولات باغی ایران تقویت کند.
نظر شما