یاسمن بلوردی؛ گروه کشاورزی: حمید بهنگار، رئیس هیات مدیره انجمن فناوری اطلاعات و ارتباطات، در گفتوگویی با خبرنگار بازار، با اشاره به فاصله قابل توجه کشاورزی ایران با فناوریهای نوین اظهار کرد: با وجود پیشرفتهای قابل توجه فناوری در حوزه کشاورزی، بخش زیادی از فعالیتهای کشاورزی کشور همچنان به شیوههای سنتی انجام میشود و این مسئله تنها ناشی از کمبود فناوری نیست، بلکه مجموعهای از عوامل در آن نقش دارد.
وی افزود: فناوریهای مورد نیاز برای هوشمندسازی کشاورزی در کشور وجود دارد و در بخشهایی نیز توسعه پیدا کرده است، اما برای استفاده گسترده از این فناوریها باید بسترهای لازم فراهم شود. بنابراین، اگر بخواهیم دلیل عقبماندگی کشاورزی ایران در استفاده از فناوری را بررسی کنیم، باید علاوه بر موضوع فناوری، به سیاستگذاری، زیرساخت، سرمایهگذاری و نیروی انسانی نیز توجه داشته باشیم.
ضعف زیرساخت، یکی از موانع اصلی توسعه کشاورزی هوشمند
بهنگار با اشاره به اهمیت زیرساختهای ارتباطی در توسعه کشاورزی هوشمند گفت: یکی از سادهترین زیرساختهایی که در این حوزه اهمیت دارد، شبکههای مخابراتی است. در حال حاضر همچنان مناطقی از روستاهای کشور وجود دارند که از پوشش ارتباطی مناسب برخوردار نیستند و همین مسئله استفاده از فناوریهای دیجیتال را محدود میکند.
وی ادامه داد: کشاورزی هوشمند به زیرساختهای ارتباطی، پردازشی و دادهای نیاز دارد. نمیتوان انتظار داشت فناوریهایی مانند اینترنت اشیا، هوش مصنوعی، سامانههای پایش و تحلیل داده در بخش کشاورزی به شکل گسترده مورد استفاده قرار گیرند، در حالی که زیرساختهای لازم در بسیاری از مناطق کشور به اندازه کافی توسعه نیافته است.
به گفته این فعال حوزه فناوری، ضعف زیرساخت تنها به شبکه ارتباطی محدود نمیشود و دسترسی به توان پردازشی کافی نیز از دیگر نیازهای این حوزه است. توسعه راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و تحلیل داده، به ظرفیت پردازشی و زیرساخت دیجیتال مناسب نیاز دارد.
مهاجرت نخبگان، تهدیدی برای توسعه فناوری کشاورزی
رئیس هیات مدیره انجمن فناوری اطلاعات و ارتباطات، مهاجرت نخبگان را یکی دیگر از چالشهای جدی در مسیر توسعه فناوری در کشور دانست و گفت: یکی از سرمایههای اصلی اقتصاد دیجیتال، نیروی انسانی متخصص است و خروج نیروهای نخبه از کشور طبیعتاً بر ظرفیت توسعه فناوری اثر میگذارد.
وی تاکید کرد: زمانی که برای توسعه فناوری در حوزههایی مانند کشاورزی به نیروی متخصص، پژوهشگر، برنامهنویس، تحلیلگر داده و متخصص هوش مصنوعی نیاز داریم، از دست دادن این سرمایه انسانی میتواند سرعت حرکت کشور به سمت کشاورزی هوشمند را کاهش دهد.
بهنگار افزود: بنابراین، توسعه فناوری در کشاورزی تنها به خرید تجهیزات یا تولید نرمافزار محدود نمیشود و باید مجموعهای از عوامل از جمله نیروی انسانی متخصص، زیرساخت، سرمایه و سیاستگذاری همزمان مورد توجه قرار گیرد.
سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه ضروری است
وی با اشاره به اهمیت تحقیق و توسعه در توسعه فناوری کشاورزی اظهار کرد: تحقیق و توسعه نیازمند سرمایهگذاری است و نمیتوان انتظار داشت بدون اختصاص منابع مالی کافی، فناوریهای مورد نیاز برای حل مسائل بخش کشاورزی توسعه پیدا کنند.
بهنگار ادامه داد: در ایران بخشهایی از اقتصاد و مدلهای کسبوکار، به دلیل جذابیت بیشتر برای سرمایهگذاران، راحتتر میتوانند سرمایه جذب کنند؛ اما صنایع زیرساختی و حوزههایی مانند تحقیق و توسعه معمولاً در جذب سرمایه با دشواری بیشتری مواجه هستند.
اگر قرار باشد کشاورزی کشور به سمت فناوریهای نوین حرکت کند، باید منابع مالی بیشتری به تحقیق و توسعه اختصاص یابد و سرمایهگذاری در فناوریهای کشاورزی به عنوان یک ضرورت اقتصادی مورد توجه قرار گیرد
وی تصریح کرد: اگر قرار باشد کشاورزی کشور به سمت فناوریهای نوین حرکت کند، باید منابع مالی بیشتری به تحقیق و توسعه اختصاص یابد و سرمایهگذاری در فناوریهای کشاورزی به عنوان یک ضرورت اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.
کشاورزی دقیق میتواند مصرف منابع را کاهش دهد
رئیس هیات مدیره انجمن فناوری اطلاعات و ارتباطات در ادامه با اشاره به ظرفیت کشاورزی دقیق و کشاورزی هوشمند گفت: این دو مفهوم با یکدیگر تفاوت دارند، اما هر دو میتوانند به افزایش بهرهوری در بخش کشاورزی کمک کنند.
وی افزود: در برخی نقاط کشور، استفاده از فناوریهای نوین و راهکارهای هوشمند توانسته است میزان مصرف منابع را کاهش دهد. برآوردهای موجود نشان میدهد که در شرایط مناسب، میزان صرفهجویی و افزایش بهرهوری میتواند قابل توجه باشد و حتی در برخی مناطق به اعداد بالایی برسد.
بهنگار تاکید کرد: زمانی که استفاده از فناوری بتواند بین ۱۰ تا ۱۷ درصد در مصرف منابع یا بهرهوری اثر ایجاد کند، این میزان دیگر یک عدد کوچک نیست و میتواند از منظر اقتصادی، زمینه لازم برای سرمایهگذاری در فناوری را فراهم کند.
یارانهها انگیزه استفاده از فناوری را کاهش دادهاند
وی یکی از مهمترین موانع نفوذ فناوری در کشاورزی ایران را ساختار یارانهای اقتصاد دانست و گفت: از آنجا که کشاورزی و به طور کلی اقتصاد ایران از یارانه بهره میبرد، در بسیاری از موارد منافعی که از محل یارانه نصیب بهرهبردار میشود، برای ادامه فعالیت او کافی است و در نتیجه انگیزه کافی برای حرکت به سمت فناوری ایجاد نمیشود.
بهنگار ادامه داد: وقتی کشاورز بتواند با روش فعلی و با استفاده از حمایتهای دولتی به فعالیت خود ادامه دهد، طبیعی است که برای سرمایهگذاری در فناوری و پذیرش روشهای جدید با احتیاط بیشتری برخورد کند.
وی خاطرنشان کرد: یارانهها میتوانند یکی از عوامل اصلی کاهش نفوذ فناوری در کشاورزی باشند، زیرا فناوری زمانی مورد استقبال قرار میگیرد که بهرهبردار احساس کند استفاده از آن برایش منفعت اقتصادی ایجاد میکند.
دولت باید زیرساخت را فراهم کند
بهنگار با تاکید بر ضرورت تقسیم نقش میان دولت، بخش خصوصی و بهرهبرداران گفت: اگر دولت بخش زیرساختی را تقبل کند، بخش خصوصی میتواند راهکارهای فناورانه را توسعه دهد و بهرهبردار نیز در صورتی که توجیه اقتصادی این راهکارها را ببیند، برای استفاده از آنها آمادگی خواهد داشت.
وی افزود: یکی از راهکارهای موثر میتواند حرکت به سمت اقتصاد پلتفرمی باشد. در این مدل، هزینه استفاده از خدمات فناوری میان تعداد بیشتری از بهرهبرداران توزیع میشود و سهم هزینهای که به هر کشاورز تحمیل میشود، میتواند به میزان قابل توجهی کاهش یابد.
رئیس هیات مدیره انجمن فناوری اطلاعات و ارتباطات تاکید کرد: اگر کشاورز مطمئن شود فناوری به کاهش هزینه، افزایش بهرهوری، مدیریت بهتر منابع و افزایش درآمد او منجر میشود، مقاومت در برابر فناوری کاهش پیدا خواهد کرد.
کشاورزی ایران چارهای جز دیجیتالی شدن ندارد
بهنگار در پاسخ به این پرسش که آیا کشاورزی ایران بدون دیجیتالی شدن امکان بقا دارد، گفت: به اعتقاد من، کشاورزی ایران اساساً انتخاب دیگری ندارد و باید به سمت دیجیتالی شدن حرکت کند. اگر این مسیر طی نشود، در آینده با افزایش وابستگی به واردات مواد غذایی مواجه خواهیم شد. این موضوع علاوه بر تاثیر بر امنیت غذایی، میتواند فشار بیشتری بر منابع ارزی کشور وارد کند.
بهنگار ادامه داد: از سوی دیگر، اگر اقتصاد کشور و بخش کشاورزی نتوانند خود را با فناوریهای جدید هماهنگ کنند، نیروی انسانی متخصص نیز فرصتهای بیشتری برای فعالیت در سایر کشورها پیدا خواهد کرد و این مسئله میتواند به تشدید خروج نخبگان در حوزه فناوری منجر شود.
ادامه مسیر فعلی، بقا را تضمین نمیکند
وی در پایان با اشاره به آینده کشاورزی ایران اظهار کرد: تا زمانی که دولت بتواند با اتکا به نظام یارانهای، شرایط موجود را حفظ کند، امکان ادامه فعالیت کشاورزان با همین الگو وجود خواهد داشت؛ اما این به معنای تضمین آینده کشاورزی نیست.
بهنگار تاکید کرد: اقتصاد ایران یا باید هوشمند شود و فناوری را در بخشهای مختلف، بهویژه کشاورزی، به کار بگیرد یا در سالهای آینده با چالشهای جدیتری برای حفظ تولید و تامین نیازهای غذایی مواجه خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: دیجیتالی شدن دیگر یک انتخاب لوکس یا موضوعی صرفاً فناورانه نیست؛ بلکه به ضرورتی برای افزایش بهرهوری، حفظ منابع، تقویت امنیت غذایی و تداوم فعالیت اقتصادی بخش کشاورزی تبدیل شده است.
نظر شما