پایان رالی پرشتاب بورس؟ جاماندگی هنوز حرف اول را می‌زند

سمیه شوریابی؛ بازار: دکتر مریم محبی، کارشناس و مدرس برجسته بازارهای مالی با اشاره به رشد نرخ دلار، کاهش قدرت پول ملی و افزایش تنش‌های نظامی در روزهای اخیر، معتقد است این عوامل می‌توانند از شدت هیجان و تقاضای سهامداران در بازار سرمایه بکاهند؛ با این حال، چشم‌انداز بورس را در مجموع خطرناک نمی‌داند و «جاماندگی بازار» و افزایش ارزش ریالی دارایی شرکت‌ها را از مهم‌ترین محرک‌های احتمالی بازار در روزهای آینده عنوان می‌کند.

محبی با تشریح وضعیت اخیر بازار سرمایه گفت: رشد قیمت دلار طی روزهای اخیر در کنار کاهش قدرت پول ملی و افزایش تنش‌های نظامی، موجب افزایش فشار فروش و کاهش فشار تقاضا در بازار شده است. مجموعه این عوامل نشان می‌دهد که احتمالاً شاهد کاهش هیجان و تمایل سهامداران برای خرید سهام یا ماندن در بازار بورس باشیم.

وی با اشاره به دیدگاهی که منفی‌های اخیر بورس را ناشی از شناسایی سود سهامداران می‌داند، افزود: برخی معتقدند سهامدارانی که پس از بازگشایی بازار بورس بعد از تعطیلی حدود ۸۰ روزه به دلیل جنگ رمضان وارد بازار شدند، اکنون با دستیابی به سودهای حدود ۷۰ درصدی اقدام به سیو سود کرده‌اند و همین موضوع فشار فروش را افزایش داده است.

بورس نه در ارزندگی مطلق، بلکه در محدوده ارزندگی

این کارشناس اقتصادی با تأکید بر اینکه برای ارزیابی بورس باید تصویر کلی بازار را در نظر گرفت، اظهار داشت: افزایش نرخ دلار و همچنین شرایط فعلی بازار سرمایه نشان می‌دهد بورس از منظر جاماندگی در وضعیت بهتری قرار گرفته است. با این حال چنانچه بازار را از منظر ارزش دلاری بررسی کنیم، نمی‌توان گفت بورس در محدوده ارزندگی مطلق قرار دارد؛ بلکه می‌توان گفت بازار در شرایط ارزنده‌ای قرار گرفته است.

به گفته محبی، شرایط اقتصادی کشور موجب شده تقریباً تمام بازارهای مالی در وضعیت مشابهی قرار داشته باشند، اما بورس یک تفاوت مهم دارد و آن مولد بودن بازار سرمایه و امکان تأمین مالی شرکت‌ها، به‌ویژه از طریق عرضه‌های اولیه است؛ موضوعی که می‌تواند جایگاه بورس را در اقتصاد تقویت نماید.

کاهش شتاب بورس؛ اصلاح سرعت، نه تغییر مسیر

این مدرس بازارهای مالی درباره روند کوتاه‌مدت بازار نیز گفت: در شرایط فعلی، وضعیت بورس را نمی‌توان خطرناک ارزیابی کرد؛ اما انتظار تداوم همان روند شیدایی و رشد پرشتابی که طی یکی دو هفته اخیر شاهد آن بودیم، منطقی نیست و احتمالاً شیب صعودی بازار سرمایه کاهش پیدا خواهد کرد.

محبی ادامه داد: افزایش قیمت کامودیتی‌ها در بازارهای جهانی نیز می‌تواند برای بورس ایران خبر مثبتی باشد؛ چراکه بازار سرمایه کشور تا حد زیادی کامودیتی‌محور است و از رشد قیمت جهانی کالاها اثر می‌پذیرد. با این حال، چشم‌انداز رشد سودآوری شرکت‌ها از محل درآمدهای عملیاتی همچنان با ابهام مواجه است.

سه مانع مهم پیش روی بورس

این کارشناس بازارهای مالی، نسبت P/E بازار در محدوده بالاتر از ۷، افزایش نرخ بازدهی بازارهای بدون ریسک و تردید درباره رشد سودآوری عملیاتی شرکت‌ها را سه عامل مهمی دانست که می‌توانند مانع تداوم رشد پرشتاب بازار سرمایه شوند.

وی در عین حال خاطرنشان کرد: کاهش ارزش ریال می‌تواند به افزایش تورم منجر شود و بورس به عنوان بازاری تورم‌دوست، به دلیل ارزش دارایی‌های شرکت‌ها همچنان ظرفیت رشد دارد.

محبی افزود: اگر بخواهیم از منظر رشد آینده شرکت‌ها از محل فعالیت‌های عملیاتی نگاه کنیم، تا زمانی که وضعیت اضطراری کشور و شرایط جنگ فعلی مشخص نشود و به یک صلح پایدار و پایان جنگ نرسیم، نمی‌توان چشم‌انداز بسیار مثبتی برای سودآوری عملیاتی شرکت‌ها متصور بود.

تورم؛ موتور دوم رشد ارزش سهام

به گفته این مدرس بازارهای مالی، افزایش ارزش ریالی دارایی‌های شرکت‌ها در نتیجه تورم می‌تواند اثر مستقیمی بر قیمت سهام داشته باشد.

وی توضیح داد: با افزایش قیمت دارایی‌ها، ارزش جایگزینی شرکت‌ها نیز افزایش پیدا می‌کند و همین موضوع می‌تواند به رشد ارزش سهام منجر شود. بنابراین در شرایط فعلی، دو عامل مهم یعنی جاماندگی بازار و افزایش ارزش دارایی‌های شرکت‌ها می‌توانند به عنوان موتورهای محرک بورس در روزهای آینده عمل کنند.

احتمال ادامه رشد بورس با شیب کمتر

دکتر محبی با بیان اینکه انتظار نمی‌رود بازار در شرایط فعلی با منفی‌های شدید مواجه شود، گفت: پیش‌بینی می‌شود مثبت‌های بازار همچنان ادامه داشته باشند، اما با شیب کمتر. از سوی دیگر، افزایش کرک‌اسپردها، رشد قیمت کامودیتی‌ها در بازارهای جهانی و احتمال انتشار اخبار مثبت درباره مذاکرات و دستیابی به یک توافق قابل اجرا می‌تواند به تداوم رشد بورس در روزهای آینده کمک نماید.

بورس حرفه‌ای‌تر شده است

این کارشناس بازار سرمایه در بخش پایانی سخنان خود بر اهمیت انتخاب سهم و مدیریت ریسک تأکید کرد و گفت: بازار بورس امروز بسیار حرفه‌ای‌تر شده و صرفاً حضور در بازار نمی‌تواند تضمین‌کننده کسب بازدهی باشد.

به اعتقاد محبی، تشخیص سهام مناسب، شرکت‌های بنیادی، نمادهای دارای نقدشوندگی مطلوب و توجه به میزان تاب‌آوری و ریسک‌پذیری سرمایه‌گذار از عوامل تعیین‌کننده در میزان سرمایه‌گذاری در بازار سهام است.

وی در نهایت توصیه کرد سرمایه‌گذاران از تمرکز بیش از حد سرمایه در یک بخش خودداری کنند و گفت: تنوع‌بخشی به سبد سرمایه‌گذاری و اختصاص بخشی از سبد به نمادهای باارزش بازار می‌تواند ریسک سرمایه‌گذاری را کاهش دهد. در چنین شرایطی، به نظر می‌رسد صبر و نگاه بلندمدت بتواند در نهایت پاداش مناسبی برای سرمایه‌گذاران به همراه داشته باشد.