به گزارش بازار، بازار آهن و فولاد به دلیل ارتباط مستقیم با زیرساختهای اقتصادی و تجاری، از بخشهایی است که در شرایط جنگ میتواند بهسرعت تحت تاثیر قرار گیرد. در واقع، صنعت فولاد برای تداوم فعالیت خود به عواملی همچون تامین پایدار انرژی، حملونقل، مواد اولیه، نقدینگی، صادرات و ظرفیت عملیاتی کارخانهها وابسته است که هرگونه اختلال در این بخشها میتواند هزینههای تولید و روند عرضه مقاطع فولادی مانند میلگرد، تیرآهن، ورق فولادی، پروفیل و سایر محصولات را دچار مشکل کند. علاوه بر عوامل تولیدی، افزایش نرخ ارز، رشد هزینههای تولید، حملونقل و کاهش اطمینان سرمایهگذاران میتواند بر رفتار صنایع مصرفکننده و میزان تقاضا در بازار اثر بگذارد. به همین علت، بررسی تاثیرات جنگ بر بازار آهن و فولاد برای فعالان این حوزه اهمیت دارد.
جنگ چگونه بر قیمت آهنآلات اثر میگذارد؟ (مکانیزم انتقال بحران)
روند تاثیرگذاری جنگ بر قیمت آهن به مجموعهای از عوامل اقتصادی و عملیاتی وابسته است. افزایش تنشهای نظامی، ریسک اقتصادی و انتظارات قیمتی را افزایش داده و با نوسان نرخ ارز همراه میشود که میتواند هزینه تامین مواد اولیه، تجهیزات، حملونقل و سرمایه در گردش واحدهای فولادی را افزایش دهد. از سوی دیگر، اختلال در حملونقل و تامین منابع میتواند ظرفیت تولید و میزان عرضه محصولات فولادی را کاهش دهد. در چنین شرایطی، افزایش هزینهها و تغییر رفتار خریداران، تعادل عرضه و تقاضا را تحت تاثیر قرار داده و منجر به نوسان قیمت روز آهن میشود.
بازار آهن ایران قبل از شروع جنگ در چه وضعیتی قرار داشت؟
بازار آهن پیش از تشدید تنشهای نظامی نیز تحت تاثیر عواملی مانند تحریمها، افزایش هزینههای تولید، کاهش قدرت خرید و کمبود نقدینگی، ثبات زیادی نداشت. این عوامل در کنار محدودیتهای صادرات و واردات، بر تقاضا، عرضه و حجم معاملات محصولات فولادی اثر میگذاشتند و وابستگی قیمت آهنآلات به نرخ ارز را افزایش میدادند. پیش از تشدید تنشها، عرضه کارخانهها، بورس کالا و صادرات از عوامل اصلی قیمتگذاری بودند. اما با افزایش تنشهای نظامی، ریسکهای ژئوپلیتیکی نیز به این عوامل اضافه شد.
مهمترین عوامل افزایش قیمت آهنآلات در دوران جنگ
در دوران جنگ، عوامل مختلفی میتوانند زمینه افزایش قیمت آهنآلات را فراهم کنند. قیمت دلار یکی از مهمترین محرکهای بازار فولاد است. در واقع، بخش قابلتوجهی از هزینه تولید، تامین مواد اولیه و قیمتگذاری محصولات فولادی به نرخ دلار وابسته است و افزایش آن میتواند قیمت مقاطع فولادی را تحت تاثیر قرار دهد. از سوی دیگر، اختلال در حملونقل و زیرساخت انرژی میتواند با افزایش هزینههای لجستیکی و محدودیت در فعالیت کارخانهها همراه شود. همزمان، صنعت فولاد به دلیل وابستگی بالا به گاز، برق و سوخت، در شرایط ناپایداری زیرساختهای انرژی با افزایش هزینههای عملیاتی و محدودیت تولید روبهرو میشود که مجموع این عوامل منجر به افزایش قیمت مقاطع فولادی میشود.
تأثیر جنگ بر مهمترین کارخانههای فولادی ایران
در جریان تنشهای نظامی، بخشی از ظرفیت تولید و زیرساختهای صنعت فولاد ایران آسیب دید. فولاد مبارکه بهعنوان یکی از اصلیترین تولیدکنندگان محصولات فولادی، با آسیب به بخشی از زیرساختها و خطوط تولید مواجه شد و این موضوع عرضه ورق سیاه و سایر محصولات تخت را تحت فشار قرار داد. فولاد خوزستان نیز که بخش قابلتوجهی از تولید آن به بیلت، بلوم و اسلب اختصاص دارد، بهدلیل آسیب به تاسیسات ذخیرهسازی و توقف فعالیت، با ریسک کاهش عرضه و محدودیت در صادرات فولاد نیمهنهایی روبهرو شد. تداوم کاهش ظرفیت این دو مجموعه میتواند تعادل عرضه و تقاضا در بازار فولاد و در نتیجه قیمت محصولات را تحت تاثیر قرار دهد.
تأثیر جنگ بر قیمت انواع مقاطع فولادی
با توجه به بررسیهای انجام شده، جنگ اثر یکسانی بر قیمت انواع مقاطع فولادی ندارد. در شرایط فعلی، ورق سیاه و سایر محصولات تخت بهدلیل توقف مقطعی صادرات و آسیب به زیرساختهای برخی کارخانهها، فشار بیشتری از ناحیه اختلال تولید و محدودیت عرضه تحمل میکنند. از سوی دیگر، میلگرد، نبشی، تیرآهن و ناودانی بیشتر تحت تاثیر تقاضای ساختمانی، قیمت شمش و شرایط معاملات داخلی هستند و واکنش آنها به جنگ عمدتا به وضعیت بازار ساختوساز وابسته است. ورقهای گالوانیزه، روغنی و رنگی نیز بهدلیل وابستگی مستقیم به ورق گرم، از تغییرات هزینه تامین و تحولات بازار تاثیر میپذیرند. در مجموع، شدت اثر جنگ بر قیمت هر محصول به میزان اختلال در تولید، وضعیت عرضه داخلی، صادرات و سطح تقاضای واقعی بازار بستگی دارد.
رکود یا گرانی؟ بازار آهن در زمان جنگ چه رفتاری دارد؟
در شرایط جنگی، بازار آهن ممکن است همزمان با افزایش قیمتها، با کاهش حجم معاملات نیز روبهرو شود. رشد نرخ ارز، هزینههای تولید و ریسک تامین، نوسان قیمت مقاطع فولادی را تشدید کرده و قدرت خرید را کاهش میدهد. از سوی دیگر، تعویق پروژههای عمرانی و ساختمانی به افت تقاضا منجر میشود. بنابراین افزایش قیمت لزوما بهمعنای رونق بازار نیست و ممکن است حجم معاملات همزمان با رشد قیمتها کاهش یابد. این وضعیت را میتوان رکود تورمی دانست که در آن قیمتها بهدلیل افزایش هزینهها و ریسکهای اقتصادی صعودی است، اما تقاضا و حجم معاملات افت میکند. از این رو ارزیابی بازار آهن در دوران جنگ باید علاوه بر قیمت، بر حجم معاملات و تقاضای واقعی نیز متمرکز باشد.
تأثیر جنگ بر صادرات و واردات فولاد ایران
شرایط جنگی، صادرات و واردات فولاد ایران را نیز تحت تاثیر قرار داده است. آسیب به برخی واحدهای فولادی، ظرفیت تولید و حجم فولاد قابل صادرات را کاهش داد و محدودیت موقت صادرات اسلب و ورق نیز برای تامین نیاز داخلی اعمال شد. از سوی دیگر، افزایش هزینه حملونقل و بیمه، صادرات فولاد ایران را با ریسک و هزینه بیشتری مواجه کرده و احتمال از دست رفتن بخشی از بازارهای صادراتی را افزایش داده است. در بخش واردات نیز کاهش تولید داخلی، نیاز به واردات برخی محصولات مانند اسلب و ورق گرم را بیشتر کرده، هرچند هزینه و ریسک تامین این محصولات نیز افزایش یافته است.
تأثیر جنگ بر صنایع وابسته به فولاد
جنگ ایران و آمریکا اثر مستقیمی بر صنایع وابسته به فولاد گذاشته و خودروسازی، ساختمانسازی، لوازم خانگی و صنایع نفت، گاز و پتروشیمی را تحت تاثیر قرار داده است. کاهش عرضه محصولات فولادی و افزایش هزینه تامین مواد اولیه میتواند روند تولید این صنایع را با اختلال مواجه کند. در بخش ساختمان، رشد هزینه مصالح و کاهش قدرت خرید احتمال تعویق پروژهها و افت تقاضای فولاد را افزایش میدهد. در صنعت خودرو و لوازم خانگی نیز افزایش قیمت ورقهای فولادی و اختلال در تامین مواد اولیه به بالا رفتن هزینه تولید منجر میشود. صنایع نفت، گاز و پتروشیمی هم با افزایش هزینه ساخت تجهیزات، خطوط انتقال، مخازن و پروژههای زیرساختی روبهرو میشوند.
واکنش بازارهای موازی و اثر آن بر بازار آهن
علاوه بر تاثیرات مستقیم جنگ، تغییرات بازارهای موازی مانند دلار، طلا، بورس و مسکن نیز بر بازار آهن اثرگذار است. نرخ دلار با افزایش هزینه تولید و انتظارات تورمی، نقش مستقیمی در قیمتگذاری محصولات فولادی دارد. نوسانات طلا با تغییر جریان سرمایه، تغییرات بورس و ارزش سهام شرکتهای فولادی بر انتظارات قیمتی و معاملات اثر میگذارد. بازار مسکن نیز از طریق تغییر حجم ساختوساز، مستقیما بر تقاضای فولاد تاثیر میگذارد.
جمعبندی نهایی
در نهایت، بازار فولاد ایران در زمان جنگ میتواند وارد یک رکود تورمی پیچیده شود که حاصل عواملی همچون کاهش معاملات، افزایش هزینههای تولید، اختلال در عرضه، رشد نرخ ارز و نوسان اقتصادی است. مجموعه این مولفهها بر قیمت آهنآلات، فعالیت صنایع وابسته و چشمانداز بازار فولاد تاثیر مستقیم دارد.
نظر شما