بازار؛ گروه بینالملل: کشورهای مختلفی در سطح جهان طی سالهای اخیر در حال رقابت برای تبدیل شدن به نخستین قطب هیدروژن، به عنوان جدیدترین و قدرتمندترین جایگزین سوختهای فسیلی هستند؛ رقابتی که با افزایش شواهد درباره وجود ذخایر عظیم هیدروژن طبیعی در اعماق زمین، توجه شرکتهای انرژی و دولتها را به خود جلب کرده است.
وزارت انرژی آمریکا چند سال پیش گزارشی منتشر کرد که بر اساس آن، ممکن است تریلیونها تن هیدروژن طبیعی در مخازن زیرزمینی سراسر جهان وجود داشته و بخش قابل توجهی از این منابع نیز از قابلیت استخراج برای مصارف صنعتی برخوردار باشند. از آن زمان، شرکتهای فعال در حوزه انرژی به دنبال شناسایی مناطقی هستند تا بتوانند این فرضیه را در فاز عملی آزمایش نمایند.
در تازهترین تحولات مربوط به تولیداین سوخت استراتژیک، مطالعات جدید در چین از ثبت رکوردی بیسابقه در میزان تراوش هیدروژن در «سیچوان» خبر داده است؛ موضوعی که میتواند نشانهای از وجود ذخایر بزرگ و قابلاستخراج هیدروژن در زیر سطح زمین باشد.
نمونهبرداریهای انجام شده در این منطقه، خلوص هیدروژن بین ۹۷.۳۳ تا ۹۸.۲۴ درصد را نشان دادهاند که بالاترین میزان ثبتشده در چین محسوب میشود. پژوهشگران اعلام کردهاند که این کشف نه تنها رکورد بالاترین غلظت هیدروژن طبیعی در چین را شکسته، بلکه در زمره معدود نمونههای ثبتشده در جهان با خلوص بیش از ۹۸ درصد قرار گرفته است.
در همین حال، در فیلیپین نیز سرمایهگذاران و شرکتهای خصوصی توجه ویژهای به تراوشهای طبیعی هیدروژن نشان دادهاند. شرکت کولوما انرژی (Koloma ) فیلیپین معتقد است این کشور میتواند به یکی از نخستین مراکز توسعه هیدروژن زمینشناختی در جهان تبدیل شود.
«پیتر جانسون» مدیرعامل این شرکت اخیراً اعلام کرده است که فیلیپین بزرگترین تراوشهای طبیعی هیدروژن شناخته شده در جهان را در اختیار داشته و شواهد موجود نشان میدهند که این تراوشها ممکن است با ذخایر بسیار عظیم زیرزمینی در ارتباط باشند. اهمیت احتمالی توسعه تجاری منابع هیدروژن زمینی تنها به بازار انرژی محدود نمیشود. بر اساس برخی مدلسازیهای جدید، حجم ذخایر هیدروژن طبیعی زیرزمینی جهان ممکن است به حدود ۵.۶ میلیون میلیون تن برسد. بر این اساس، اگر صنعت انرژی بتواند تنها ۲ درصد از این حجم را استخراج کند، انرژی حاصل میتواند معادل حدود ۲ برابر کل انرژی موجود در ذخایر اثباتشده گاز طبیعی جهان باشد.
هیدروژن و تغییر معادلات بازار انرژی
تحقق چنین ظرفیتی میتواند معادلات ژئوپلیتیکی بازار انرژی را نیز تغییر دهد. کشورهایی که بر روی ذخایر هیدروژن طبیعی قرار دارند، در صورت دستیابی به فناوری استخراج اقتصادی، میتوانند به منابع جدیدی از درآمد و نفوذ در بازار جهانی انرژی دست پیدا کنند. این موضوع برای کشوری مانند فیلیپین اهمیت بیشتری دارد؛ کشوری در حال توسعه که با محدودیتهای مالی مواجه بوده و همزمان مجبور به واردات انرژی است. تبدیل شدن این کشور به یک مرکز تولید هیدروژن طبیعی میتواند ساختار انرژی و حتی موقعیت اقتصادی آن را به شکل قابل توجهی تغییر دهد.
از سوی دیگر، هیدروژن همچنین میتواند نقش مهمی در کاهش انتشار کربن در صنایعی همچون فولاد، کشتیرانی و حملونقل داشت ایفا کند که بیشترین سهم تولید آلایندگیهای کربنی را به خود تخصیص داده است. هیدروژن میتواند در فرآیندهای صنعتی با دمای بالا جایگزین سوختهایی مانند زغالسنگ کک و سوختهای سنگین شده و هنگام احتراق نیز محصول اصلی آن تنها بخار آب است.
اما در کنار مزایای یاد شده برای هیدروژن، مشکل اصلی اینجاست که بخش عمده تولید فعلی آن همچنان به سوختهای فسیلی وابسته است و همین موضوع بخشی از مزیت زیستمحیطی آن را از بین میبرد. در مقابل، هیدروژن سبز که با استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر تولید میشود، هنوز هزینه تولید بالایی داشته و فرآیند تولید آن نیز از نظر بهرهوری با محدودیتهایی مواجه است. در بسیاری از بخشها، استفاده مستقیم از برق پاک و تبدیل آن به هیدروژن، از نظر انرژی و اقتصادی منطقیتر است. هیدروژن زمینی میتواند بخشی از این مشکل را برطرف کند. چراکه به جای صرف انرژی برای تولید هیدروژن، گازی که به صورت طبیعی در زیر زمین شکل گرفته است استخراج میشود.
آیا دستیابی به هیدروژن ارزان امکانپذیر است؟
فناوری استخراج هیدروژن طبیعی همچنان در مراحل اولیه توسعه قرار داشته و پروژههای چین و فیلیپین در این حوزه هنوز در مرحله اکتشاف و ارزیابی قرار دارند. با اینحال، افزایش فیلدهای اکتشافی و پیشرفت فناوریهای حفاری میتواند در سالهای آینده زمینه را برای تولید هیدروژن زمینی در مقیاس تجاری فراهم کند. برآوردهای وزارت انرژی آمریکا نشان میدهد که هزینه تولید هیدروژن زمینی، در صورت توسعه فناوری مناسب میتواند به کمتر از ۱ دلار به ازای هر کیلوگرم برسد. این رقم در مقایسه با هزینه حدود ۳.۵ تا ۶ دلار برای هر کیلوگرم هیدروژن سبز، اختلاف قابلتوجهی داشته و حتی میتواند هزینه تولید هیدروژن زمینی را از هیدروژن خاکستری تولیدشده با استفاده از سوختهای فسیلی کاهش دهد.
در صورت تحقق این برآوردها، ظهور هیدروژن طبیعی میتواند اقتصاد صنعت هیدروژن را به طور اساسی تغییر داده و حتی جایگاه برخی روشهای فعلی تولید هیدروژن را تحت فشار قرار دهد. با این وجود، همچنان فاصله قابل توجهی میان برآوردهای تئوریک و تولید تجاری وجود دارد. شرکتهای فعال در حوزه انرژی باید مشخص کنند که ذخایر شناساییشده هیدروژن تا چه اندازه قابل استخراج بوده و هزینه این استخراج چقدر است. سوال مهمتر اینکه آیا میتوان تولید هیدروژن طبیعی را در مقیاس بزرگ و پایدار ادامه داد یا خیر؟
با اینحال، افزایش تعداد و حجم اکتشافات در کشورهایی مانند چین و فیلیپین و ادامه فعالیتهای تحقیقاتی در آمریکا نشان میدهد که رقابت برای کشف و بهرهبرداری از هیدروژن طبیعی وارد مرحله تازهای شده است؛ رقابتی که در صورت موفقیت میتواند یکی از مهمترین تحولات بازار جهانی انرژی طی سالهای آتی باشد.
نظر شما