علیرضا مبصر؛ گروه نفت و گاز: در ماههای ابتدایی آغاز جنگ میان ایران و آمریکا، بازار جهانی نفت یکی از شدیدترین واکنشهای خود در سالهای اخیر را تجربه کرد. افزایش نگرانیها نسبت به احتمال بسته شدن تنگه هرمز، آسیب دیدن زیرساختهای نفتی منطقه و اختلال در صادرات کشورهای خاورمیانه باعث شد ریسک ژئوپلیتیک با سرعت وارد قیمتها شود؛ بهگونهای که نفت برنت در مدت کوتاهی تا محدوده ۱۲۰ دلار در هر بشکه افزایش یافت.
در آن مقطع، بخش عمدهای از رشد قیمت نفت نه ناشی از کاهش واقعی عرضه، بلکه حاصل انتظارات بازار از سناریوهای بدبینانه بود. معاملهگران نمیدانستند دامنه درگیری تا چه اندازه گسترش خواهد یافت، آیا تأسیسات نفتی هدف قرار خواهند گرفت یا خیر و مهمتر از همه، آیا صادرات نفت منطقه با اختلال جدی مواجه خواهد شد یا نه. همین ابهامها موجب شد پرمیوم ریسک ژئوپلیتیک با سرعت در قیمت نفت منعکس شود.
با فروکش کردن ریسکها، ظرفیت رشد ناشی از جنگ نیز تخلیه شد
با افزایش احتمال برقراری آتشبس و روشنتر شدن ابعاد درگیری، مشخص شد بسیاری از سناریوهای بدبینانه بازار دستکم در کوتاهمدت محقق نشدهاند. در نتیجه، سرمایهگذاران به تدریج بخشی از پرمیوم ریسک ژئوپلیتیک را از قیمت نفت خارج کردند و برنت بخش قابل توجهی از رشد خود را از دست داد.به بیان دیگر، بازار به مرحلهای رسید که دیگر اخبار سیاسی به تنهایی توان ایجاد موج جدیدی از خرید را نداشتند. بخش مهمی از ریسک جنگ پیشتر در قیمتها منعکس شده بود و ادامه روند صعودی، به شواهدی ملموس از اختلال واقعی در عرضه نفت نیاز داشت؛ موضوعی که در عمل رخ نداد.
تنها جنگ مقصر نبود؛ نرخ بهره نیز به کاهش قیمت نفت کمک کرد
افزایش قیمت انرژی طی ماههای نخست جنگ، انتظارات تورمی را در اقتصاد جهانی تقویت کرد؛ موضوعی که احتمال تداوم نرخهای بهره بالا از سوی بانکهای مرکزی، بهویژه فدرال رزرو آمریکا را افزایش داد. تداوم سیاستهای پولی انقباضی نیز از طریق تقویت ارزش دلار، افزایش بازده اوراق قرضه و تضعیف چشمانداز رشد اقتصاد جهانی، فشار مضاعفی بر بازار نفت وارد کرد. از این رو، نرخ بهره را باید عامل مکملی دانست که پس از کاهش ریسک جنگ، مانع بازگشت قیمتها به اوجهای قبلی شد؛ نه اینکه علت اصلی افت قیمت نفت باشد.
معاملهگران دیگر هر خبر جنگی را بحران تلقی نمیکنند!
شاید مهمترین تحول بازار نفت در ماههای اخیر، تغییر نحوه واکنش سرمایهگذاران به اخبار مربوط به ایران و آمریکا باشد.در ابتدای جنگ، بازار با حجم بالایی از ابهام روبهرو بود؛ از احتمال بسته شدن تنگه هرمز گرفته تا آسیب دیدن تأسیسات نفتی و کاهش صادرات کشورهای منطقه. همین عدم قطعیت باعث شد واکنش قیمتها بسیار شدید باشد.اما اکنون شرایط متفاوت است. بازار درک بهتری از خطوط قرمز طرفین، ظرفیت مدیریت بحران و احتمال محدود ماندن دامنه درگیری پیدا کرده است. به همین دلیل، ریسک ژئوپلیتیک از یک عامل ناشناخته به ریسکی قابل ارزیابی تبدیل شده و همین موضوع از شدت واکنش قیمتها کاسته است.
واکنش محدود نفت به دور جدید درگیریها، فرضیه بازار را تأیید کرد
در دور جدید تنشها و همزمان با اعلام پایان آتشبس، نفت برنت اگرچه افزایش قیمت را تجربه کرد، اما رشد آن به حدود پنج تا ۱۰ درصد محدود ماند و قیمتها نتوانستند از محدوده ۷۸ تا ۸۰ دلار فراتر روند. این در حالی است که در نخستین موج جنگ، تنها نگرانی از اختلال احتمالی در عرضه، قیمتها را تا حوالی ۱۲۰ دلار افزایش داده بود.
این تفاوت نشان میدهد بازار دیگر صرف آغاز درگیری را معادل کاهش عرضه نفت نمیداند؛ بلکه تا زمانی که نشانهای از اختلال واقعی در صادرات، آسیب به زیرساختهای انرژی یا محدود شدن جریان انتقال نفت مشاهده نکند، از واکنشهای هیجانی فاصله خواهد گرفت.
رشد ضعیف نفت در روزهایی که طرفین از نقض فاحش آتش بس می گویند
چشمانداز بازار؛ موتور اصلی رشد بعدی نفت دیگر صرفاً جنگ نیست
برآیند تحولات اخیر نشان میدهد که بازار نفت همچنان به جنگ واکنش نشان میدهد، اما حساسیت آن نسبت به شوکهای تکراری ایران و آمریکا به شکل محسوسی کاهش یافته است. بخش مهمی از ریسک ژئوپلیتیک اکنون در ذهن فعالان بازار قیمتگذاری شده و برای شکلگیری موج جدید صعودی، صرف انتشار اخبار نظامی کافی نخواهد بود.در چنین شرایطی، مسیر آینده قیمت نفت بیش از گذشته به متغیرهای بنیادی وابسته است. اختلال واقعی در عرضه، کاهش صادرات کشورهای تولیدکننده، آسیب به زیرساختهای انرژی یا بسته شدن مسیرهای انتقال نفت همچنان میتوانند موتور محرک قیمتها باشند. اما در غیاب این عوامل، متغیرهایی مانند نرخهای بهره، قدرت دلار، چشمانداز رشد اقتصاد جهانی و وضعیت عرضه و تقاضای نفت، نقش تعیینکنندهتری در جهتدهی به بازار خواهند داشت.
در واقع، بازار نفت اکنون بیش از آنکه به «احتمال جنگ» واکنش نشان دهد، به «پیامدهای واقعی جنگ» واکنش نشان میدهد؛ تغییری که میتواند رفتار قیمت نفت در ماههای آینده را نیز تحت تأثیر قرار دهد
نظر شما