داوود عبدی، بازار؛ گرمسار امروز به نقطهای رسیده که باید صریح و بیتعارف گفت: وضعیت آب شرب بدتر از همیشه است و هیچ چشمانداز روشنی هم دیده نمیشود. اگر در سالهای قبل عمدتاً با بحران آب کشاورزی دستوپنجه نرم میکردیم، امسال کار به جایی رسیده که آب شرب هم نداریم؛ شهری که باید زنده بماند، برای ابتداییترین حق خود—آب سالم—در صف وعدهها مانده است.
گرمسار، آرادان و ایوانکی در نقشه استان و کشور بهگونهای جدا و فراموششده به نظر میرسند؛ مناطقی که حتی از ابتداییترین حق شهروندی یعنی آب شرب سالم محروم هستند. در همین حال، چند کیلومتر بالاتر، آب به وفور مصرف میشود؛ بیحساب و کتاب. انگار این مردم در محاسبات توسعهای به حساب نمیآیند.
آب، مسئلهای فراتر از تشنگی
موضوع آب شرب و شوری آب این روزها به یکی از مهمترین دغدغههای شهروندان گرمسار تبدیل شده است. آب دیگر صرفاً یک نیاز روزمره نیست؛ مسئله زندگی، سلامت، کشاورزی و آینده این شهر است. یکی از دغدغهمندان حوزه آب در شهرستانهای گرمسار و آرادان میپرسد: «امسال با وجود بارندگیهای مناسب و ذخیره آب پشت سد نمرود، چرا وضعیت آب شرب همچنان نامطلوب است؟»
این پرسش، انگشت اتهام را مستقیم به سمت شکست مدیریتی نشانه میگیرد. طبیعت این بار فرصت داد؛ اما ناکارآمدی در بهرهبرداری، این فرصت را هدر داد. باید از غفلت نسبت به ریشههای بحران پرهیز کرد. مردم گرمسار و آرادان هنوز برای جرعهای آب سالم نگران و مضطرباند. چشمانتظار تهمانده آب بالادستیها در حبلهرود یا وابسته به چاههای آب شور؛ اگر در گذشته به احیای منابع آب و ساخت زیرساختهای پایدار توجه میشد، امروز مردم گرمسار درگیر چنین بحرانی نبودند.
اگر دانش بومی و علم روز با مدیریت مسئولانه همراه میشد، مردم مجبور نبودند بهای ناکارآمدی را با سلامت خود بپردازند. بحران آب در این منطقه دیگر صرفاً یک فاجعه زیستمحیطی نیست؛ بلکه نشانهای از شکست در حکمرانی، بیتوجهی به حقوق شهروندی و غفلت از واقعیات میدانی است.
نیازهای امروز
نجات آب نیازمند سپردن مسئولیتها به نیروهای متخصص، باتجربه و آشنا با واقعیات همین حوزه است، نه مدیریتهای فرمایشی و سیاسی؛ امید میرود مسئولان استانی و ملی دست از وعدهها بردارند و تصمیمات جدی و اقدامات عملی برای تأمین آب پایدار و باکیفیت برای مردم گرمسار، آرادان و ایوانکی اتخاذ کنند.
مسئله گرمسار «نبود مجوز» و «نبود سند تخصیص» نیست. اتفاقاً تمام اسناد قانونی وجود دارد:
- سند تخصیص و مجوز برداشت از حبلهرود و سد نمرود
- صورتجلسات و توافقات متعدد
- مصوبات ۱۳ بندی و ۸ بندی
- مصوبات و تأکیدات معاونت قضایی قوه قضائیه
اما مشکل اینجا است که همه چیز روی کاغذ مانده و اجرا نمیشود. در عمل شاهد تصمیمهایی هستیم که در این شرایط، هیچ توجیهی ندارد: آب تصفیهخانهای که باید برای دو شهرستان گرمسار و آرادان اولویت مطلق باشد، بعضاً به صنعت هم داده میشود؛ در شرایطی که شهر با بحران آب شرب روبهروست، این یعنی جابهجایی اولویتها به ضرر «حیات مردم»؛ همچنین شاهد هستیم که آب شور و بیکیفیت وارد شبکه میشود؛ یعنی مردم علاوه بر کمآبی، با افت کیفیت و آسیب به سلامت و وسایل خانگی هم مواجه هستند.
سالهاست میگویند سد نمرود تکمیل میشود، اما تکمیل نشده؛ و در مسیر انتقال آب شرب و کشاورزی به گرمسار سنگاندازی میشود. متاسفانه در حوزه بالادست حبلهرود، قانون و حقآبه رعایت نمیشود و نتیجهاش مستقیم روی زندگی مردم گرمسار مینشیند.
ضربه به کشاورزی
این وضعیت با حرفهای کلی و نشستهای نمایشی حل نمیشود. وقتی وزیر نیرو میگوید مدیریت منابع آب باید منطقهای، علمی و بر مبنای حوزه آبریز باشد و نه مرزهای سیاسی؛ دقیقاً همینجا است که تناقض آشکار میشود: حبلهرود و نظام تصمیمگیریاش عملاً استانی و سیاسی شده؛ در حالی که سمنان و تهران باید در قالب یک فلات و یک حوزه آبریز واحد دیده شوند. وقتی مرز سیاسی جای مرز آبریز مینشیند، نتیجهاش میشود بحرانهایی که نهفقط کشاورزی، بلکه آب شرب را هم قربانی میکند.
تلختر اینکه حتی به بهانه «آب شرب»که همان را هم بهموقع و کافی نمیدهند،حقآبه کشاورزان را قطع یا محدود کردهاند. حاصلش روشن است: امسال بسیاری از کشاورزان کشت بهاره انجام ندادند؛ این یعنی ضربه مستقیم به معیشت، امنیت غذایی، اشتغال و ماندگاری جمعیت در منطقه.
مردم گرمسار سالها است راههای قانونی را برای دریافت حق و حقوق خود رفتهاند: تذکر، پیگیری، نامهنگاری، مطالبهگری، تجمعات و اعتراضات مدنی؛ بارها مسئولان آمدهاند، قول دادهاند، مصوبه نوشتهاند، جلسه گرفتهاند؛ اما در نهایت، خروجی ملموس برای مردم چه بوده؟ تقریباً هیچ. به همین دلیل امروز مطالبه مردم دیگر «توضیح» نیست، اقدام فوری و قابل راستیآزمایی است.
اینکه در سفر سال گذشته وزیر نیرو به گرمسار، پیگیری و تسریع اجرای طرح تأمین آب شرب مطرح شد اما تا امروز اقدام عملیاتی جدی دیده نشده، یعنی بحران در حال تبدیل شدن به یک وضعیت عادیسازیشده است؛ و این خطرناکترین شکل مدیریت بحران است. اکنون باید روشن و شفاف اعلام شود:برنامه اجرایی تأمین آب برای گرمسار و آرادان باید نهایی، مصوب و زمانبندیدار شود و تا وقتی شهر با بحران آب شرب روبهروست، هرگونه تخصیص آبِ قابل شرب به مصارف غیرضروری باید متوقف و بازنگری فوری شود. همچنین اجرای مصوبات موجود (۱۳ بندی، ۸ بندی و مصوبات قضایی) باید از حالت توصیه خارج و به تعهد اجرایی قابل پیگیری تبدیل شود.
نظر شما