مهران ابراهیمیان؛ بازار: نبرد برای آینده صنعت خودرو دیگر در کارخانههای دیترویت، اشتوتگارت یا توکیو تعیین نمیشود. اکنون خیابانهای شانگهای و پکن به صحنه اصلی رقابت تبدیل شدهاند؛ جایی که چین با سرعت در حال عبور از جایگاه «بزرگترین بازار خودرو جهان» و تبدیل شدن به کشوری است که آینده کل این صنعت را بازتعریف میکند.
برای دههها شرکتهای غربی فناوری و دانش مهندسی خود را به چین صادر میکردند. اما امروز بسیاری از همین شرکتها در موقعیت متفاوتی قرار گرفتهاند؛ آنها تلاش میکنند با سرعت سرسامآور نوآوری در چین همگام شوند؛ نوآوریای که بر پایه نرمافزار، هوش مصنوعی و خودروهای برقی ارزانقیمت شکل گرفته است. هفتهنامه اکونومیست در گزارشی تحلیلی تأکید میکند تحول صنعت خودرو در چین تنها رشد یک بازار بزرگ نیست، بلکه نشانه تغییر بنیادین قواعد رقابت در این صنعت جهانی است.
همکاری گسترده خودروسازان غربی با شرکتهای فناوری چینی میتواند شکاف فناوری را کاهش دهد اما خطر وابستگی و از دست رفتن هویت فناوری را نیز افزایش میدهد
انتقال مرکز ثقل صنعت خودرو
نمایشگاه بینالمللی خودرو پکن امسال تصویری روشن از این تغییر ارائه داد. همانطور که اکونومیست در گزارشی از این نمایشگاه توضیح میدهد، رویدادی که اوایل ماه مه به پایان رسید تقریباً دو برابر نسخه سال ۲۰۲۴ بود و حدود ۱۸۰ مدل جدید خودرو در آن معرفی شد؛ بخش عمده این مدلها متعلق به شرکتهای چینی بود که با اعتمادبهنفس در کنار برندهای قدیمی جهانی قرار گرفتند.
به نوشته اکونومیست، پرسش اصلی در صنعت خودرو دیگر این نیست که آیا چین به رهبر این حوزه تبدیل شده است یا نه، بلکه این است که سایر خودروسازان جهان چگونه میتوانند خود را با مدل چینی تطبیق دهند.
حتی نحوه حضور شرکتهای غربی در این نمایشگاه نیز نشانهای از این تغییر بود. مدیران فولکسواگن و مرسدس بنز در مراسم رونمایی از محصولات خود به زبانهای انگلیسی و ماندارین سخن گفتند. فولکسواگن مراسم معرفی خود را با رقص سنتی چینی و موسیقی الکترونیک به پایان رساند و مرسدس بنز نیز از موسیقی رپ چینی استفاده کرد؛ اقدامی که بیشتر از یک حرکت تبلیغاتی، نشاندهنده پذیرش واقعیتی تازه در صنعت خودرو بود.
فشار بیسابقه بر خودروسازان سنتی
این تغییرات به سرعت در بازار چین نیز منعکس شده است. اکونومیست در تحلیل خود مینویسد سهم خودروسازان خارجی از بازار چین طی پنج سال گذشته به حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است؛ در حالی که این سهم در گذشته تقریباً دو برابر بود.
در سطح جهانی نیز نفوذ چین در حال گسترش است. بر اساس دادههایی که اکونومیست به آنها اشاره کرده، چین در سال ۲۰۲۵ با صادرات بیش از ۸ میلیون خودرو از ژاپن پیشی گرفت و به بزرگترین صادرکننده خودرو در جهان تبدیل شد؛ رقمی که نسبت به سال قبل حدود یکسوم افزایش داشته است.
حضور برندهای چینی در اروپا نیز به سرعت در حال افزایش است. اکونومیست گزارش میدهد که سهم این برندها از بازار خودرو اروپا که چند سال پیش تقریباً صفر بود اکنون به حدود ۸ درصد رسیده است. همزمان شرکتهای چینی در بازارهایی مانند برزیل، مکزیک، اندونزی و مالزی نیز در حال گسترش هستند و موقعیت سنتی خودروسازان قدیمی را به چالش میکشند.
کاهش سهم خودروسازان غربی در بازار چین و رشد سریع صادرات خودروهای چینی نشان میدهد رقابت جهانی خودرو وارد مرحله تازهای شده است
ترکیب برنده: فناوری، قیمت و سرعت
موفقیت خودروسازان چینی تنها به قیمت پایین محدود نمیشود. آنچه رقابت را برای رقبا دشوار کرده ترکیبی از فناوری پیشرفته، نوآوری سریع و هزینه تولید پایین است.
اکونومیست در تحلیل خود توضیح میدهد بسیاری از شرکتهای خودروسازی چینی با همکاری غولهای فناوری این کشور سیستمهای نرمافزاری پیشرفتهای برای خودروها توسعه دادهاند؛ سیستمهایی که شامل قابلیتهایی مانند رانندگی هوشمند، هوش مصنوعی و دستیارهای صوتی پیشرفته است.
اما شاید مهمترین تفاوت در مفهوم زمان باشد. در حالی که توسعه یک مدل جدید خودرو در شرکتهای سنتی بین ۴۰ تا ۸۰ ماه طول میکشد، بسیاری از شرکتهای چینی قادرند این فرایند را در کمتر از دو سال انجام دهند.
اکونومیست این سرعت را نتیجه چند عامل میداند: تمرکز اولیه چین بر خودروهای برقی، یکپارچگی عمیق میان زنجیره تأمین و توسعه نرمافزار و همچنین توانایی بهروزرسانی خودروها پس از عرضه از طریق آپدیتهای نرمافزاری.
چین با ترکیبی از خودروهای برقی ارزان، فناوری نرمافزاری پیشرفته و سرعت بالای نوآوری در حال تغییر قواعد رقابت در صنعت خودرو و انتقال مرکز ثقل این صنعت از غرب به شرق است
بازنویسی استراتژی خودروسازان غربی
این تحول شرکتهای غربی را وادار کرده است استراتژیهای خود را بازسازی کنند. الیور بلوم، مدیرعامل فولکسواگن، در اظهارنظری که اکونومیست به آن اشاره کرده تأکید میکند دوران طراحی خودرو در اروپا و فروش آن به جهان به پایان رسیده است.
در همین راستا فولکسواگن یک مرکز تحقیق و توسعه بزرگ در شهر هفی چین تأسیس کرده است؛ مرکزی که در آن خودروها حدود ۳۰ درصد سریعتر از اروپا توسعه مییابند و برخی از این مدلها بعدها در سایر بازارهای جهانی عرضه میشوند.
مرسدس بنز نیز حضور تحقیقاتی خود را در چین گسترش داده است. اولا کالنیوس، مدیرعامل این شرکت، در گفتوگویی که اکونومیست به آن پرداخته تأکید میکند «سرعت چینی» به معیاری تبدیل شده که آینده صنعت خودرو را تعیین میکند.
در همین حال بسیاری از خودروسازان غربی برای پر کردن شکاف فناوری به همکاری با شرکتهای چینی روی آوردهاند. فولکسواگن با شرکت Xpeng در حوزه خودروهای برقی و با Horizon Robotics در زمینه رانندگی خودران همکاری میکند.
تویوتا نیز برای توسعه نرمافزار و سیستمهای هوشمند خودرو با شرکتهایی مانند هواوی، تنسنت، مومنتا و شیائومی همکاری کرده است. بیامو و نیسان نیز قراردادهای مشابهی با شرکتهای فناوری چینی امضا کردهاند.
با این حال اکونومیست هشدار میدهد که این همکاریها میتواند پیامدهای بلندمدتی داشته باشد. برخی تحلیلگران معتقدند وابستگی به فناوری چینی ممکن است به تدریج هویت فناوری شرکتهای غربی را تضعیف کند. برای مثال اگر خودروسازی مانند تویوتا به نرمافزار شرکتهایی مانند هواوی یا شیائومی متکی باشد، این پرسش مطرح میشود که ارزش فناوری اصلی این شرکت در آینده چه خواهد بود.
در همین حال شرکتهایی که امروز شریک فناوری هستند فردا میتوانند به رقبای مستقیم تبدیل شوند. شرکت Xpeng در حال گسترش حضور خود در اروپا است و شیائومی نیز برنامههایی برای ورود به بازارهای جدید دارد.
به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران معتقدند خودروسازان سنتی اکنون در برابر یک دوراهی قرار گرفتهاند: همکاری با چین برای عقب نماندن از رقابت خودروهای برقی یا تلاش برای حفظ استقلال فناوری حتی اگر این مسیر کندتر و پرهزینهتر باشد.
نظر شما