بازار؛ گروه بین الملل: اعلام خوشبینی مقام های آمریکایی در خصوص آغاز احتمالی دور تازه ای از مذاکرات با تهران در اسلام آباد و تایید تلویحی سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه کشورمان مبنی بر پیشرفت در روند مذاکرات، این سوال را ایجاد کرده که آیا می توان از این مذاکرات احتمالی توقع پیشرفتی محسوس را داشت؟ همچنین برای پیش بینی روند گفتگوها، پاسخ به این سوال نیز الزامی است که اساسا چه موانعی پس از برقراری آتش بس در لبنان، پیش پای دو طرف برای دستیابی به یک توافق اولیه جهت ادامه آتش بس وجود دارد؟
تلاش تهران و واشنگتن برای دستیابی به یک پیروزی بزرگ!
نگاهی به اظهارات مقام های ارشد سیاسی ایران و آمریکا طی روزهای گذشته از جنگ به خوبی نشان می دهد که دو طرف دستکم یک هدف مشترک را دنبال می کنند و آن چیزی نیست جز دستیابی به یک پیروزی بزرگ در جنگ به واسطه توافقی دوجانبه. به عنوان مثال، در حالیکه کاخ سفید همچنان بر لزوم پیشبرد مذاکرات مربوط به بازگشایی تنگه هرمز و پرونده هسته ای تاکید دارد، تهران در بسته پیشنهادی خود، گفتگو بر سر مساله هسته ای را رد کرده و به جای آن، خواستار تدوین رژیم حقوقی جدید بر مبنای شناسایی حق تهران برای کنترل این آبراه استراتژیک در جریان مذاکرات شده است. تهران همچنین بازگشایی تنگه هرمز را منوط به پرداخت خسارات ناشی از جنگ تحمیلی از سوی کشورهایی شده که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در تجاوز نظامی علیه ایران دخیل بوده اند. تهران همچنین خواستار برچیده شدن کامل تحریم ها در جریان توافق شده و این در حالیست که نیروهای نظامی آمریکا همچنان به صورت گاه و بیگاه در حال نقض مفاد آتش بس هستند.
در حقیقت، تاکید دو طرف بر کسب حداکثر امتیاز از مذاکرات احتمالی، مهمترین مانع موجود بر سر توافقی دوجانبه میان دو طرف شده و هنوز هیچ شواهد روشنی دال بر تصمیم طرفیت برای کاهش سطح توقعات خود از روند مذاکرات به چشم نمی خورد.
کارشکنی اسرائیل و برخی همسایگان عربی
نکته دیگری که می تواند روند مذاکرات را تحت الشعاع خود قرار دهد، به مساله کارشکنی های بنیامین نتانیاهو و برخی کشورهای منطقه همچون امارات بازمیگردد که می تواند حتی پس از امضای توافق احتمالی میان ایران و آمریکا نیز ادامه یابد. به عنوان تازه ترین این اقدامات می توان به تجاوز پهپادهای اماراتی به اطراف جزیره قشم در آخر هفته گذشته اشاره کرد که به نظر می رسد هدف اصلی پشت آن، افزایش تنش میان تهران و واشنگتن است. رژیم صهیونیستی نیز همزمان مواضع حزب الله لبنان در جنوب بیروت را هدف قرار داده و در غزه نیز، شاهد شهادت «عزام الحیه» فرزند رهبر حماس بوده ایم که در پس آن، برخی منابع خبری از بررسی خروج از توافق آتش بس از سوی حماس خبر دادند.
نکته مهم اما، همزمانی تقریبی اقدام تروریستی رژیم صهیونیستی و حمله پهپادی امارات با اظهارات دونالد ترامپ مبنی بر پیشرفت قابل توجه در هماهنگی های مربوط به مذاکرات با ایران است که رخداد چنین وقایعی را تصادفی جلوه نمیکند. به نظر می رسد در صورت هرگونه پیشرفت در مذاکرات احتمالی پیش رو، می توان منتظر کارشکنی های بیشتر از سوی بازیگران یاد شده بود.
تغییر فاکتورهای نقش آفرین نسبت به پیش از جنگ
اما مهمترین عامل تاثیرگذار در روند مذامرات میان ایران و آمریکا که تا حد زیادی نیز در این مسیر نقش آفرینی می کند، به موضوع فاکتورهایی بازمیگردد که پیش از آغاز جنگ اساسا وجود خارجی نداشتند. در مهمترین نمونه قابل توجه، کنترل تنگه هرمز و تردد کشتی های عبوری از آن توسط ایران، مساله ای است که پیش آغاز جنگ اساسا موضوعیت نداشته و تهران در پاسخ به اقدامات خصمانه دولت آمریکا این کارت را بازی کرد.
در آنسوی میدان نیز مساله کمابیش به همین شکل است. به عنوان مثال، مساله محاصره دریایی ایران نیز تا روز آتش بس، اساسا در محاسبات دو طرف یا وجود خارجی نداشته و یا در حد یکی از پلان های بالقوه پیش روی آمریکا شناسایی میشد. اما اکنون، محاصره تنگه هرمز نیز درست مانند کنترل آن توسط ایران، به فاکتوری واقعی بدل شده که در قیاس با مذاکرات پیش از جنگ، به روند مسائل جاری تبدیل شده است.
مهمتر از همه اینکه، این فاکتورهای مازاد، در حال حاضر مهمترین مسائل پیش روی میان ایران و آمریکا را تشکیل داده و حتی موضوع اصلی یعنی پرونده هسته ای ایران را به حاشیه رانده است. لذا، در چنین فضایی، دستیابی به توافق میان ایران و آمریکا، دستکم کار چندان ساده ای به حساب نیامده و به نظر می رسد اظهارات دونالد ترامپ مبنی بر پیشرفت قابل توجه در مسیر مذاکرات، بیشتر به چیزی شبیه به پروپاگاندای سیاسی دولت ترامپ در آستانه فرا رسیدن جام جهانی فوتبال و البته انفجار قیمت ها در بازار نفت شبیه باشد تا خبری واقعی!
نظر شما