بازار؛ گروه خودرو: صنعت تایرسازی ایران در حالی فروردین ۱۴۰۵ را با درآمدی حدود ۴ هزار میلیارد تومان پشت سر گذاشت که این رقم تقریبا مشابه فروردین سال گذشته است؛ موضوعی که نشان میدهد افزایش نرخها هنوز نتوانسته اثر محسوسی بر رشد درآمد این صنعت بگذارد. در شرایطی که هزینههای تولید، دستمزد و مواد اولیه افزایش یافته و تقاضای مصرفی نیز تحت فشار اقتصاد خانوار قرار دارد، چشمانداز سودآوری شرکتهای تایرساز با ابهامات جدی مواجه شده است.
درآمد ۴ همتی صنعت تایر؛ ثبات اسمی در برابر کاهش واقعی
بررسی عملکرد شرکتهای تایرساز بورسی نشان میدهد مجموع درآمد این صنعت در فروردین ۱۴۰۵ به حدود ۴ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که تقریبا معادل درآمد ثبتشده در فروردین ۱۴۰۴ است. در نگاه اول ممکن است این ثبات درآمدی نشانهای از پایداری بازار تلقی شود، اما در واقعیت با توجه به رشد قابل توجه هزینهها و تورم عمومی اقتصاد، این عدد به معنای کاهش ارزش واقعی فروش شرکتهاست.
در اقتصاد ایران که طی سالهای اخیر با نرخهای تورمی بالا مواجه بوده، ثبات درآمد اسمی عملا به معنی کاهش قدرت درآمدی بنگاهها محسوب میشود. در صنعت تایر نیز چنین وضعیتی قابل مشاهده است. بسیاری از شرکتها با وجود افزایش نرخ فروش محصولات، نتوانستهاند رشد قابل توجهی در درآمد عملیاتی ثبت کنند.
این وضعیت بهویژه زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم بخش مهمی از هزینههای تولید تایر به مواد اولیه وارداتی، مشتقات نفتی و مواد شیمیایی وابسته است. افزایش نرخ ارز و رشد قیمت این نهادهها در ماههای اخیر فشار مضاعفی بر ساختار هزینه شرکتها وارد کرده است. در چنین شرایطی، ثبات درآمد اسمی عملا به معنای کاهش حاشیه سود و محدود شدن توان سرمایهگذاری شرکتها در توسعه تولید خواهد بود.
صنعت تایرسازی ایران در حالی فروردین ۱۴۰۵ را با درآمدی حدود ۴ هزار میلیارد تومان پشت سر گذاشت که این رقم تقریبا مشابه فروردین سال گذشته است؛ موضوعی که نشان میدهد افزایش نرخها هنوز نتوانسته اثر محسوسی بر رشد درآمد این صنعت بگذارد.
نیمی از شرکتها عقبتر از سال گذشته
نگاهی دقیقتر به صورتهای مالی منتشرشده نشان میدهد حدود نیمی از شرکتهای فعال در صنعت تایرسازی در فروردین ۱۴۰۵ درآمدی کمتر از مدت مشابه سال قبل ثبت کردهاند. این موضوع بیانگر آن است که شرایط بازار برای همه بازیگران صنعت یکسان نبوده و برخی شرکتها با کاهش حجم فروش یا محدودیت در عرضه مواجه شدهاند.
یکی از دلایل احتمالی این کاهش میتواند به اختلال در زنجیره توزیع و کاهش تقاضای مصرفی در ابتدای سال مربوط باشد. فروردین بهطور سنتی ماهی کمتقاضا برای بسیاری از صنایع است، اما در سال جاری عوامل مضاعفی مانند تعطیلی بخشی از شبکه خردهفروشی و اختلال در فعالیتهای اقتصادی نیز به آن اضافه شده است.
از سوی دیگر رقابت میان تولیدکنندگان داخلی و همچنین حضور تایرهای وارداتی در برخی بخشهای بازار، فشار بیشتری بر شرکتهایی وارد کرده که توان رقابتی پایینتری دارند. در نتیجه، حتی با وجود افزایش نرخ رسمی محصولات، برخی شرکتها نتوانستهاند حجم فروش خود را حفظ کنند.
کاهش درآمد در بخشی از شرکتها همچنین میتواند نشانهای از تغییر الگوی تقاضا در بازار تایر باشد. مصرفکنندگان در شرایط اقتصادی سختتر معمولا خریدهای غیرضروری را به تعویق میاندازند و حتی در حوزههایی مانند تعویض تایر خودرو نیز تلاش میکنند دوره مصرف را طولانیتر کنند.
در اقتصاد ایران که طی سالهای اخیر با نرخهای تورمی بالا مواجه بوده، ثبات درآمد اسمی عملا به معنی کاهش قدرت درآمدی بنگاهها محسوب میشود. در صنعت تایر نیز چنین وضعیتی قابل مشاهده است. بسیاری از شرکتها با وجود افزایش نرخ فروش محصولات، نتوانستهاند رشد قابل توجهی در درآمد عملیاتی ثبت کنند.
افزایش ۳۰ درصدی نرخ؛ راهکاری ناکافی برای جبران هزینهها
در روزهای اخیر مجوز افزایش حدود ۳۰ درصدی نرخ تایر برای تولیدکنندگان صادر شده است؛ تصمیمی که در ظاهر میتواند بخشی از فشار هزینهای شرکتها را جبران کند. با این حال بسیاری از فعالان صنعت معتقدند این افزایش نرخ هنوز با رشد واقعی هزینههای تولید فاصله دارد.
طی یک سال گذشته هزینه دستمزد نیروی کار افزایش قابل توجهی داشته است. در کنار آن قیمت مواد اولیه، انرژی، حملونقل و همچنین نرخ برخی خوراکهای مورد استفاده در تولید تایر نیز رشد چشمگیری را تجربه کردهاند. در نتیجه ساختار هزینه تولید بهطور قابل ملاحظهای سنگینتر شده است.
از سوی دیگر محدودیت در تأمین برخی مواد اولیه نیز به چالش مهمی برای تولیدکنندگان تبدیل شده است. بخشی از مواد مورد استفاده در صنعت تایر از محصولات پتروشیمی یا واردات تامین میشود و نوسانات عرضه در این حوزه میتواند تولید را با وقفه مواجه کند.
در چنین شرایطی افزایش ۳۰ درصدی قیمت شاید بتواند بخشی از فشار هزینه را کاهش دهد، اما بعید است بهتنهایی موجب بهبود قابل توجه سودآوری شرکتها شود؛ بهویژه اگر تقاضای بازار نیز همزمان تضعیف شده باشد.
طی یک سال گذشته هزینه دستمزد نیروی کار افزایش قابل توجهی داشته است. در کنار آن قیمت مواد اولیه، انرژی، حملونقل و همچنین نرخ برخی خوراکهای مورد استفاده در تولید تایر نیز رشد چشمگیری را تجربه کردهاند. در نتیجه ساختار هزینه تولید بهطور قابل ملاحظهای سنگینتر شده است.
محدودیتهای عرضه مواد اولیه و اثر آن بر تولید
یکی از چالشهای مهم صنعت تایر در سالهای اخیر، محدودیت در دسترسی به برخی مواد اولیه کلیدی بوده است. تولید تایر نیازمند ترکیبی از مواد مختلف از جمله کائوچوی طبیعی و مصنوعی، دوده صنعتی، سیم و نخهای تقویتی است. هرگونه اختلال در تامین این مواد میتواند فرآیند تولید را تحت تاثیر قرار دهد.
در ایران بخش قابل توجهی از این مواد از طریق صنایع پتروشیمی داخلی یا واردات تامین میشود. اما نوسانات ارزی، محدودیتهای تجاری و تغییرات سیاستی در عرضه خوراک پتروشیمیها گاهی باعث ایجاد کمبود یا افزایش شدید قیمت این مواد میشود.
محدودیت عرضه نهتنها هزینه تولید را بالا میبرد بلکه برنامهریزی تولید شرکتها را نیز دشوار میکند. در چنین شرایطی ممکن است برخی خطوط تولید با ظرفیت پایینتری فعالیت کنند یا حتی بهطور موقت متوقف شوند. این مسئله میتواند مستقیما بر حجم فروش و درآمد شرکتها اثر بگذارد.
از سوی دیگر، عدم ثبات در تامین مواد اولیه باعث میشود شرکتها ناچار به نگهداری موجودی بالاتر شوند که خود هزینههای مالی و انبارداری بیشتری به همراه دارد. بنابراین چالش تامین خوراک، یکی از متغیرهای کلیدی در تحلیل چشمانداز صنعت تایر محسوب میشود.
از سوی دیگر، عدم ثبات در تامین مواد اولیه باعث میشود شرکتها ناچار به نگهداری موجودی بالاتر شوند که خود هزینههای مالی و انبارداری بیشتری به همراه دارد. بنابراین چالش تامین خوراک، یکی از متغیرهای کلیدی در تحلیل چشمانداز صنعت تایر محسوب میشود.
تقاضای مصرفی زیر فشار اقتصاد خانوار
عامل مهم دیگر در تحلیل وضعیت صنعت تایر، شرایط تقاضای مصرفی در بازار است. طی سالهای اخیر اقتصاد خانوار ایرانی تحت تاثیر تورم بالا و کاهش قدرت خرید قرار گرفته است. در چنین فضایی بسیاری از خانوارها تلاش میکنند هزینههای غیرضروری یا قابل تعویق را کاهش دهند.
تعویض تایر خودرو نیز در برخی موارد میتواند به تعویق بیفتد. بسیاری از رانندگان ترجیح میدهند تا حد امکان از تایرهای موجود استفاده کنند و زمان خرید تایر جدید را عقب بیندازند. این رفتار مصرفی بهویژه در دورههایی که قیمت تایر افزایش مییابد بیشتر مشاهده میشود.
علاوه بر مصرفکنندگان شخصی، بخشی از تقاضای تایر به ناوگان حملونقل و شرکتهای لجستیکی مربوط است. در صورت کاهش فعالیت اقتصادی یا افت حملونقل کالا، تقاضا در این بخش نیز میتواند کاهش پیدا کند.
به همین دلیل تحلیلگران بازار معتقدند حتی در صورت افزایش قیمتها، رشد درآمد شرکتهای تایرساز تا حد زیادی به وضعیت تقاضای واقعی در بازار وابسته خواهد بود.
در سال ۱۴۰۵ نیز شرایط جنگی بر اقتصاد حاکم بوده است. تداوم تنشهای منطقهای و اختلال در فعالیت خردهفروشیها در نقاط مختلف کشور باعث شده بخشی از تقاضای بازار بهطور موقت به تعویق بیفتد. در نتیجه ممکن است بخشی از فروش از فروردین به ماههای بعدی منتقل شود.
فروردین؛ ماهی نامعمول برای ارزیابی کل سال
با وجود تمام نکات مطرحشده، باید توجه داشت که عملکرد فروردین لزوما تصویر دقیقی از کل سال ارائه نمیدهد. فروردین به دلیل تعطیلات نوروزی و کاهش فعالیتهای اقتصادی معمولا ماهی با فروش پایینتر برای بسیاری از صنایع است.
در سال ۱۴۰۵ نیز شرایط جنگی بر اقتصاد حاکم بوده است. تداوم تنشهای منطقهای و اختلال در فعالیت خردهفروشیها در نقاط مختلف کشور باعث شده بخشی از تقاضای بازار بهطور موقت به تعویق بیفتد. در نتیجه ممکن است بخشی از فروش از فروردین به ماههای بعدی منتقل شود.
با این حال حتی اگر فروش در ماههای آینده بهبود یابد، صنعت تایر همچنان با چالشهای ساختاری مانند رشد هزینههای تولید، محدودیت مواد اولیه و ضعف تقاضای مصرفی مواجه خواهد بود.
از این منظر، عملکرد ماههای آینده بهویژه در فصل تابستان که معمولا اوج تقاضای سفر و حملونقل است، میتواند تصویر دقیقتری از مسیر صنعت در سال ۱۴۰۵ ارائه دهد. اگر افزایش نرخها با بهبود حجم فروش همراه نشود، احتمال دارد سودآوری شرکتها همچنان تحت فشار باقی بماند.
در مجموع دادههای فعلی نشان میدهد صنعت تایر ایران در نقطهای قرار گرفته که افزایش قیمتها بهتنهایی برای بهبود وضعیت مالی شرکتها کافی نیست. پایداری در تامین مواد اولیه، ثبات سیاستهای قیمتی و بهبود قدرت خرید مصرفکنندگان سه متغیر کلیدی هستند که آینده این صنعت را در سال جاری تعیین خواهند کرد.
نظر شما