بازار؛ گروه آب و انرژی: امارات متحده عربی روز سهشنبه ۲۸آوریل، اعلام کرد که از اول ماه مه از اوپک و اوپکپلاس خارج میشود. البته این اولین خروج از این کارتل نفتی نیست. جالب است که بدانید حدود ۷ سال پیش نیز یعنی در ۲۰۱۹ هم قطر چنین تصمیمی را گرفته بود. آنگولا، اکوادور، گابن و اندونزی نیز در سالهای قبل تر اغلب به دلیل اختلاف بر سر سهمیهها، از این سازمان خارج شدند. با این وجود مرتضی بهروزی فر عضو موسسه بین المللی مطالعات انرژی معتقد است که این مهم ترین خروج از اوپک است چرا که هیچ کدام از کشورهایی که پیشتر از این کارتل خارج شده بودند، چنین نقش و قدرتی را در بازار نفت جهان نداشتند.
نقش اندونزی در اوپک همانند نقش ایران در اوپک گازی( GECF) بود. با وجود اینکه دارنده یکی از بزرگترین ذخایر گازی است اما به جز صادرات محدودی که به ترکیه و عراق دارد، صادرات چندانی نداشته و در عمل سهم و جایگاهش از بازارجهانی گاز بسیار ناچیز است. قطر هم بخش عمده درآمدهایش از صادرات گاز بوده و حرف زیادی برای گفتن در بازار جهانی نفت نداشت. به همین خروج امارات از اوپک مهم ترین جدایی کشورها از این کارتل نفتی محسوب می شود
او ادامه داد: به عنوان مثال اندونزی یک واردکننده خالص نفت بوده و در عمل صادرات آن چنانی نداشت. برای درک بهتر باید بگویم که نقش اندونزی در اوپک همانند نقش ایران در اوپک گازی( GECF) بود. با وجود اینکه دارنده یکی از بزرگترین ذخایر گازی است اما به جز صادرات محدودی که به ترکیه و عراق دارد، صادرات چندانی نداشته و در عمل سهم و جایگاهش از بازارجهانی گاز بسیار ناچیز است.
این کارشناس انرژی با بیان اینکه سطح تولیدات قطر قابل مقایسه با امارات نبوده و به همین دلیل از نظر اثر گذاری خیلی قابل مقایسه با یکدیگر نیستند، ادامه داد: بخش عمده درآمد قطر نیز از صادرات گاز بوده و حرف زیادی برای گفتن در بازار جهانی نفت نداشت.
وزیر انرژی قطر در زمان ترک اوپک گفته بود که کشورش یک تولیدکننده کوچک نفت است و ترجیح میدهد روی تولید گاز متمرکز شود؛ گازی که عمده آن از میدان مشترک با ایران یعنی پارس جنوبی تولید میشود.
اختلافات سیاسی عامل اصلی برای جدایی امارات
ابوظبی روز سهشنبه هفته جاری خبر داد که از اوپک خارج شده است؛ خبری که برخی آن را تسویهحساب سیاسی دانستند. بهروزی فر با اشاره به اختلافات بین ابوظبی و ریاض در سال های گذشته، می گوید: طی سال های گذشته اختلافات زیادی بین امارات و عربستان شکل گرفته بود. عربستان به عنوان بزرگترین تولید کننده اوپک بوده و از طرفی خود را بزرگ کشورهای عربی می دانست. به همین دلیل انتظار داشت که تمامی کشورها تسلیم خواسته ها و مطیع دستورات او باشند. اما امارات زیر بار این انتظارات نمی رفت و همین مساله موجب شکل گیری اختلافات جدی بین دو کشور شده بود.
امارات تحت سهمیه اوپک روزانه ۳.۴ میلیون بشکه نفت تولید میکند و سالهاست که برای افزایش تولید نفت خود به بیشتر از پنج میلیون بشکه در روز سرمایهگذاری کرده؛ سرمایهگذاریای که رقم آن تا ۱۵۰ میلیارد دلار گفته شده است اما سقف تولید این کشور در اوپک منجمد مانده بود
ظرفیت تولید نفتی که منجمد ماند
امارات تحت سهمیه اوپک روزانه ۳.۴ میلیون بشکه نفت تولید میکند و سالهاست که برای افزایش تولید نفت خود به بیشتر از پنج میلیون بشکه در روز سرمایهگذاری کرده؛ سرمایهگذاریای که رقم آن تا ۱۵۰ میلیارد دلار گفته شده است اما سقف تولید این کشور در اوپک منجمد مانده بود. کارشناس انرژی با اشاره به این نکته پیشازاین عربستان و امارات درباره سهمیه تولید نفت در اوپک اختلافات گستردهای داشتند و امارات به دنبال افزایش تولیدات خود بود، اظهار داشت: البته نمی توان این مساله را دلیل اصلی خروج دانست. چرا که در شرایط خاص اعضای اوپک سقف تعیین شده را رعایت نمی کردند و در صورت نیاز بازار تولیدات و صادراتی فراتر از مقدار مجاز داشتند.
بی تفاوتی بازار به جدایی امارات در میان مدت و کوتاه مدت
تحلیل HSBC که توسط رویترز منتشر شده، نشان میدهد که خروج امارات در کوتاه مدت اگرچه تأثیر شدیدی بر قیمت نفت ندارد اما در بلندمدت میتواند باعث افزایش عرضه و کاهش توان اوپک برای کنترل بازار شود. بهروزی فر کارشناس انرژی در اینباره می گوید که اگر شرایط عادی بود احتمال می رفت که امارات بلافاصله بعد از خروج تولیدات خود را افزایش دهد. در نتیجه اعضای اوپک و اوپک پلاس ناچار می شدند که مقدار تولیدات خود را کاهش دهند. اما حالا شرایط کاملاً فرق می کند، چرا که امارات حتی قادر به عرضه مقدار مجاز قبلی خود نیست و همچنان بخش زیادی از صادرات نفت منطقه همچنان مسدود است. در چنین شرایطی هر برنامه ریزی که این کشور برای تولیدات اضافی کند به این زودی به بازارها نمیرسد.
آمارهای موجود حاکی از این است که امارات حدود ۱.۸ میلیون بشکه (یعنی نصف سهمیه ای که اوپک برای این کشور تعیین کرده بود) در روز را از طریق خط لولهای که با حداکثر ظرفیت در حال کار است، به بندر فجیره خود در ساحل خلیج عمان هدایت میکند.
در میان مدت جدایی امارات از اوپک تاثیر چندانی در وضعیت قیمت ها در بازار جهانی نخواهد داشت. چرا که به دلیل جنگ آمریکا و اسراییل با ایران و محدودیت در عبور و مرور کشتی های نفتکش از تنگه هرمز بازار جهانی با حجم بالایی از تقاضای سرکوب شده مواجه شده است. از طرفی به دلیل کمبود عرضه، بخش عمده ای از ذخایر استراتژیک مصرف شده و به طور قطع بعد از شرایط جنگی باید این ذخایر به مقدار قبلی برسند
عضو موسسه مطالعات بین المللی انرژی ادامه داد: حتی در میان مدت هم جدایی امارات از اوپک تاثیر چندانی در وضعیت قیمت ها در بازار جهانی نخواهد داشت. چرا که به دلیل جنگ آمریکا و اسراییل با ایران و محدودیت در عبور و مرور کشتی های نفتکش از تنگه هرمز بازار جهانی با حجم بالایی از تقاضای سرکوب شده مواجه شده است. از طرفی به دلیل کمبود عرضه، بخش عمده ای از ذخایر استراتژیک مصرف شده و به طور قطع بعد از شرایط جنگی باید این ذخایر به مقدار قبلی برسند.
او ادامه داد: بازگشت تقاضای سرکوب شده و ذخایر به سطح عادی دست کم ۵ الی ۶ ماه زمان می برد. البته بعد از این هم بازهم بازار به شرایط پیش از جنگ بازنخواهد گشت.
امارات، کاخی که روی آب ساخته شد
اما سوال اینجاست که جدایی امارات از بزرگترین کارتل نفتی دنیا چه تبعاتی را برای این کشور به همراه خواهد داشت. بهروزی فر در اینباره گفت: امارات یک مورد خاص است. این کشور با وجود نفتی بودن، بخش زیادی از درآمدهایش از منابع دیگر است. در حالیکه در کشورهایی همچون ایران، عربستان، عراق اساس نظام بودجه ای بر پایه نفت استوار شده و بخش زیادی از درآمدهای ارزیشان را درآمدهای نفتی تشکیل می دهد.
جنگ اخیر نشان داد که این کشور این کاخ را روی آب ساخته است. کشوری که قادر به تامین امنیت خود نباشد چطور قرار است امنیت سرمایه گذارانش را تامین کند. به همین دلیل امارات دیگر هیچ گاه به وضعیت پیش از جنگ خود بازنخواهد گشت ضمن اینکه این تغییر نگاه سرمایه گذاران به این کشور برای سرمایه گذاری نیز کاملا محسوس خواهد بود
او ادامه داد: اما امارات در غیاب ایران طی سال های گذشته به یک هاب سرمایه گذاری در منطقه تبدیل شده بود. هر چند که جنگ اخیر نشان داد که این کشور این کاخ را روی آب ساخته است. کشوری که قادر به تامین امنیت خود نباشد چطور قرار است امنیت سرمایه گذارانش را تامین کند. به همین دلیل امارات دیگر هیچ گاه به وضعیت پیش از جنگ خود بازنخواهد گشت ضمن اینکه این تغییر نگاه سرمایه گذاران به این کشور برای سرمایه گذاری نیز کاملا محسوس خواهد بود.
این کارشناس حوزه انرژی ادامه داد: من فکر می کنم از این پس امارات ناچار خواهد بود که نگاه ویژه تری به درآمدهای نفتی خود داشته باشد، چرا که با کاهش قابل توجه درآمدهایش در سایر بخش مواجه خواهد شد.
اوپک در پایان خط؟
برخی از کارشناسان می گویند؛ این تصمیم امارات میتواند نشانه آغاز فرسایش تدریجی نهادی باشد که بیش از شش دهه ستون اصلی مدیریت عرضه نفت جهان محسوب میشد.
اما بهروزی فر دراین باره گفت: اگر چه برخی معتقدند که با این جدایی اوپک رو به اضمحلال می رود، اما این طور نبوده و نیست. اوپک همچنان بازیگر مهم بازار نفت جهان است هر چند که در برخی موارد عدم پایبندی اعضا به توافقات انجام شده منجر به کاهش قدرت آن در بازار می شود. این سازمان بارها در طول تاریخ با پیشبینی فروپاشی مواجه شده و خود را تطبیق داده است.
نظر شما